Uzmanindan Ailelere Beslenme Önerileri

Erzincan Mengücek Gazi Egitim ve Arastirma Hastanesi Çocuk Sagligi ve Hastaliklari Bölümü Dr. Ögretim Üyesi Muhammed Talha Karadogan, “Beslenmenin yeterli ve dogru bir sekilde olmamasi durumunda vücutta birçok sistemi etkileyebilen malnütrisyon olarak adlandirdigimiz tablolar meydana gelebilmektedir. Bu tablolar beslenmenin içerik veya miktar olarak yetersiz veya tam aksine asiri olmasi nedeniyle ortaya çikan problemleri kapsar. Saglikli bir yasam sürdürmek için beslenmenin yas, cinsiyet ve kisinin ihtiyacina göre yeterli ve dengeli olmasi gerekmektedir. Dünyada ve ülkemizde yapilan birçok çalismada farkli beslenme sorunlari oldugu görülmektedir. Bunlardan bazilari zayiflik, boy kisaligi, temel bazi vitamin ve mineral yetersizlikleri, obezite, kalp damar hastaliklari ve diyabet gibi kronik sistemik hastaliklar, enfeksiyoz hastaliklar olarak sayilabilir. Beslenmedeki dengenin önemine bir örnek olarak da; Türkiye Istatistik Kurumu’nun yayinladigi verilerde Türkiye’de çocuk ve ergenlerde obezite sikliginin arttigini gösteren raporlari gösterilebilir. Çocuklar için saglikli beslenme her yas grubu için miktar, içerik, çesitlilik olarak farkliliklar göstermektedir.” diye konustu.

Okul çagindaki çocuklarin beslenmesine yönelik bilgiler veren Dr. Ögretim Üyesi Muhammed Talha Karadogan, “Okul çagi çocuklugu dönemi kabaca 6-12 yas arasini kapsayan dönemdir. Bu dönemde besinlerle alinan enerji miktari kadar protein alimi miktari da önemlidir. Okul çagi çocuklari için çalismalar neticesinde beslenmenin bes ana grupta siniflandirilmasi yapilmistir. Bu siniflandirma besin piramidi veya beslenme tabagi seklinde ifade edilmektedir.

Bu gruplar; ekmek, tahil, pirinç, makarna gurubu, meyve, sebze grubu, et, tavuk, balik grubu, yumurta, peynir, süt, yogurt grubu ve seker grubu seklindedir. Piramidin her grubunu kapsayacak sekilde yeterli ve dengeli bir sekilde beslenme önemlidir. Bu içerikler yasa ve ihtiyaca göre farklilik gösterir. Bu sebeple ailelerin beslenme konusunda saglik profesyonellerinden destek almalari faydali olacaktir.

Yapilan çalismalar ülkemizde çocuk yas grubunda en çok atlanan ve ihmal edilen ögünün kahvalti oldugunu göstermektedir. Bunun yaninda yapilan baskaca çalismalara baktigimiz zaman kahvalti yapan çocuklarin ders basarilarinin daha yüksek oldugu, daha az yorgunluk hissi yasadiklari, daha yüksek bir özgüvene sahip olduklari, obezite sikliginin daha düsük oldugu gösterilmistir. Sayabildigimiz bu sebepler ve sayamadigimiz daha birçok sebeple çocuklarda kahvalti atlanmamasi gereken önemli bir ögün olarak karsimizda durmaktadir.

Okul çagi çocuklari günün önemli bir bölümünü tatil dönemleri disinda okulda geçirmektedir. Okulda geçirilen zaman boyunca ebeveyn kontrolünden uzakta kalan çocuklar saglikli beslenme sartlarini tasimayan gidalarla karinlarini doyurabilmekte veya yapmalari gereken ögünü atlayabilmektedirler. Ayrica almalari gereken yeterli çesitlilikte ve kalori miktarinda besini tüketmekten uzak kalabilmektedirler. Ebeveynlerin bir kismi bu zaman diliminde çocuklarinin yeterli ve dengeli beslenebilmesi için yemekhanesi olan okullari tercih edebilmekte, evden okula yemek götürmesini saglamakta veya ulasim ve zaman problemi olmayan lokasyonlarda evi bulunuyorsa evde yemegini yemesini saglayabilmektedir. Bunun yaninda hatiri sayilir miktarda okul çocugu da okul kantinlerinde tost, ayran, çikolata vs gibi ürünlerle veya yakin marketlerden temin ettikleri ambalajli ürünlerle ögünlerini sagliksiz bir sekilde geçirebilmektedir. Her ne kadar Milli Egitim Bakanligi tarafindan okul kantinlerinde bazi ürünlerin satisi engellenmis olsa da ailelerin çocuklarinin okulda geçirdikleri süre boyunca beslenmelerini takip edip yönetmeleri önemlidir.” dedi.

Dr. Ögretim Üyesi Karadogan, ergenlik döneminde beslenmeye iliskinde söyle konustu:

“Ergenlik dönemi farkli siniflandirmalar yapilsa da Dünya Saglik Örgütü tarafindan 10-19 yaslar arasini kapsayan bir dönem olarak kabul edilir. Bu dönem çocugun hayatinda büyük degisimleri ve gelisimleri yasadigi önemli dönemlerden biri olarak kabul edilir. Fiziksel, ruhsal, sosyal gelisimlerin yasanmasinin yaninda hayati boyunca sürecek bazi aliskanliklari da çocuk bu dönemde edinir. Bu aliskanliklardan önemli birisi de beslenme aliskanliklaridir. Sonucu malnütrisyonla nihayetlenecek hatali beslenme aliskanliklari da yine bu dönemde edinilebilmektedir. Arkadas ortamlarinda edinilen veya ergenler arasinda izlenen bazi dizi/filmlerdeki özenilen hatali beslenme tarzlari da en çok yine ergenlik döneminde görülebilmektedir. Ayrica bu yas grubunda en çok görülen hatali beslenme aliskanliklarindan birisi de biz hekimlerin çok önem verdigi kahvaltinin atlanmasidir. Farkli çocukluk gruplarinda saglikli beslenmenin içerigi, miktari, çesitliligi farklilik göstermektedir. Yas, cinsiyet ve ihtiyaca göre çocuklara bir beslenme düzeni ve aliskanligi kazandirmak önemlidir. Bunun yaninda zararli gidalardan, abur cubur olarak nitelendirilen gidalarin fazlaca tüketilmesinden de çocuklar sakindirilmalidir. Aileler çocuklarinin beslenmesi ve saglikli gelisimi konusunda bir süphede ise muhakkak bir saglik profesyonelinden destek almalidir.”