Bakan Tunç, 9. Yargi Paketi'ne Iliskin Açiklamalarda Bulundu
Adalet Bakani Yilmaz Tunç, 9. Yargi Paketi’ne iliskin açiklamalarda bulundu. Arabuluculuk, yargi reformu strateji belgesi, hukuk meslekleri sinavi, yedi emin araçlari, bölge adliye mahkemelerinin arttirilmasi, basin ve sosyal medya yoluyla hakaretler gibi konularin yer aldigi pakete iliskin degerlendirmelerde bulunan Tunç, ABD’ye kaçan Eylem Tok ve oglunun Türkiye’de yargilanmasina iliskin konustu.
Bakan Tunç, uygulamadan ve akademisyenlerden gelen öneriler dogrultusunda düzenlemeler yapildigini vurguladi. Tunç, bazi düzenlemelerin yeni yasama döneminde 10. Yargi Paketi’nde ele alinacagini ifade etti.
Yeni yargi reformu strateji belgesi ve insan haklari eylem plani çalismalarinin son asamada oldugunu ve bu belgelerin 2024-2028 yillarini kapsayacak sekilde düzenlendigini söyledi.
Tunç, yargi reformu strateji belgesinin gerçeklesme oraninin yüzde 70, insan haklari eylem planinin ise yüzde 66 civarinda oldugunu belirtti.
Bu planlarda gerçeklesmeyen hedeflerin yeni yargi reformu strateji belgelerine ve insan haklari eylem plani belgelerine alindigini ifade eden Bakan Tunç söyle konustu:
“Dokuzuncu yargi paketine alamadigimiz toplumun ve uygulamanin bekledigi birtakim özellikle hem ceza muhakemesi kanunu ilgilendiren hem de Türk Ceza Kanunu’nu ilgilendiren bazi düzenlemeler de var. Onlar da yeni yasama döneminin baslarinda onuncu yargi paketinde elbette ki degerlendirecegimiz hususlar var. Tabii yargi reformu strateji belgesiyle ilgili çalismalarimiz da su anda son asamada. Insan haklari eylem planiyla ilgili de Çalismalarimiz son asamada. Yeni Insan Haklari Eylem Plani ve yeni yargi reformu strateji belgesi 2024 ve 2028 yillarini kapsayacak sekilde yeniden düzenledik ve bunu yakin zamanda Cumhurbaskanimiz kamuoyuyla paylasacak oradaki hedefler dogrultusunda da çalismalarimizi sürdürecegiz. Önceki son yargi reformu strateji belgesinin gerçeklesme orani yüzde yetmis civarinda. Insan haklari eylem planinin gerçeklesme oraninda yüzde altmis alti civarinda. O planlardaki hedeflerde gerçeklesmeyen hususlari da yeni yargi reformu strateji belgelerine ve insan haklari eylem plani belgelerine alarak o hedeflerden de vazgeçmis degiliz.”
"Güvenilir adalet sisteminin tesisi anlaminda çok önemli mesafeler aldik"
Adalet Bakani Tunç, fiziki ve teknolojik imkanlarin artirilmasiyla adalet sisteminde önemli mesafeler kaydedildigini söyledi.
UYAP sistemi ve elektronik tebligat gibi teknolojik yeniliklerle vatandaslarin hizmetine sunulan kolayliklari vurguladi. Mevzuat düzenlemeleriyle vatandaslarin ihtiyaçlarina yönelik çalismalarin sürdügünü belirten Bakan Tunç, su ifadelere yer verdi:
“Türkiye’de özellikle güvenilir adalet sisteminin tesisi anlaminda çok önemli mesafeler aldik. Gerek adliye binalarimizin yeniden insa edilmesi o köhne binalardan kurtularak gerek avukatlarimizin gerek hakim savcilarimizin gerek yargi personelimizin ve vatandaslarimizin daha kaliteli hizmet alabilmesi adina fiziki imkanlar arttirildi ve teknolojinin imkanlari da had safhada artirildi ve teknoloji UYAP sistemi basta olmak üzere elektronik tebligattan, elektronik durusmaya varincaya kadar tüm bunlar vatandaslarimizin hizmetine sunuldu. Yine mevzuat düzenlemeleriyle de vatandaslarimizin ihtiyaci olan düzenlemeleri peyderpey hayata geçirmenin gayreti içerisindeyiz. Tabii bu pakette özellikle uygulamadan gelen bazi sorunlari tespit ettik. Bu sorunlari ortadan kaldirmaya yönelik önemli düzenlemeler var.”
Hukuk mesleginde 20 yil tecrübesi olan arabulucu olabilecek
Arabuluculuk sisteminin önemine deginen Tunç, 2013 yilindan bu yana arabuluculuk sisteminde 5 milyon 838 bin dosyanin ele alindigini ve bunlarin yüzde 66’sinin uzlasmayla sonuçlandigini söyledi.
Ayrica, kira uyusmazliklarinin da arabuluculuk kapsamina alindigini ve bu uyusmazliklarin yüzde 54’ünün arabuluculukta çözüldügünü belirtti.
Yeni düzenlemelerle arabuluculuk sisteminin daha da gelistirilmesi planlandigini ifade eden Bakan Tunç, 20 yil tecrübeli hukukçularin arabuluculuk egitimi alarak sinav sarti olmadan arabulucu olabilecegi belirtirken, tasinmazin ayniyla haklarla ilgili anlasma belgelerinin tapuda icra edilebilirlik serhi bakimindan düzenleme yapilacagini ifade etti.
Tunç söyle devam etti:
“Biliyorsunuz arabuluculuk sistemine geçmistik. Alternatif uyusmazlik çözüm yöntemleri dedigimiz hukuk uyusmazliklarin da arabuluculuk. Ceza uyusmazliklarinda da uzlastirma müessesesi, basit usul, seri muhakeme gibi bunlar özellikle hem ceza adaleti açisindan önemli düzenlemelerdi hem de hukuk uyusmazliklarinda vatandaslarimizin dostane bir sekilde çözüme kavusmasi, barisil bir yöntemle hem yarginin is yükünü azaltan bir sistemi hayata geçirmistik. 2013 yilindan bu yana ara buluculuk uygulaniyor. Su ana kadar 5 milyon 838 bin dosya ara bulucularin önüne geldi. Ve 3 milyon 874 bini uzlasmayla sonuçlandi. Bu da yüzde 66 oraninda bir demek bunun içerisinde tabii ihtiyari arabuluculugun orani daha yüksek. Zorunlu arabuluculuk kapsaminda olan kisimda yüzde elli civarinda. Dolayisiyla 3 milyon 874 bin uyusmazligin yargi önüne gelmeden taraflarin barisarak, dostane bir sekilde çözüme kavusmasi hem toplumsal baris açisindan hem de daha az masrafli ve kisa sürede insanlarin kendi haklarina kavusmasi açisindan önemli. Yarginin degisikligini azaltan bir düzenleme. Tabii son zamanlarda kira uyusmazliklarini da ara buluculuk kapsamina almistik. Orada da 1 Eylül’den itibaren 191 bin 490 kira uyusmazligi arabulucu önüne geldi. 102 bin 689’u anlasmayla sonuçlandi. Yani baktigimiz zaman kira uyusmazliklarinda da yüzde 54’ü arabuluculukta çözüldügünü görüyoruz. Yani yaridan fazlasi yargiya intikal etmeden, kiraci ve kiralayan barisa sorunlarini çözmüs oldular. Simdi arabuluculugu daha da gelistirmeye yönelik birtakim düzenlemeler var. Yani bu müesseseyi daha kalici hale getirmek, kapsamini daha da genisletme noktasindaki çalismalarimizi sürdürüyoruz. Bu kapsamda arabulucular bes yil kideme sahip hukukçular arasindan sinavi kazananlar arabulucu olabiliyor idi. Simdi yeni düzenlemeyle, yeni teklifle hukuk mesleginde 20 yil tecrübesi olan kisiler, arabuluculuk egitimi almak sartiyla sinav sarti olmadan da arabulucu olabilecekler. Çünkü burada tecrübeye önem veriyoruz. 20 yil tecrübeli hukukçularin, avukatlarin ve eski hukukçularin arabuluculukta egitim aldiktan sonra basarili olabileceklerine inaniyoruz. O nedenle böyle bir düzenleme getiriyoruz. Yine arabulucular tarafindan düzenlenen tasinmazin ayniyla haklarla alakali anlasma belgelerinin tapuda icra edilebilirlik serhi bakimindan bir problem vardi. Bu problemi de ortadan kaldiran bir düzenlemeyi hayata geçiriyoruz. Yine taraflarin arabuluculuk müzakerelerine katilimini tesvik etme açisindan da düzenlemeler söz konusu.”
"Artik avukat olabilmek için (hukuk mesleklerine giris sinavi) bu sinavi kazanmak gerekecek"
Hukuk mesleklerine giris sinavi ve hakim-savci yardimciligi sinavlariyla ilgili düzenlemelerin de 9. Yargi Paketi’nde yer aldigini ifade eden Bakan Tunç, “Bir diger yargi paketinde yer alan önemli düzenlemelerden birisi de hukuk mesleklerine giris sinaviyla ilgili. Ve hakim savci yardimciligi sinaviyla alakali. Hukuk mesleklerine giris sinavi Eylül’ün sonundan itibaren uygulamaya baslayacak. Tabii burada bazi derslerin de sinava dahil edilmesiyle ilgili özellikle milletler arasi hukuk, milletler arasi özel hukuk çünkü vatandaslik hukuku, göç hukuku bunlar da artik uygulamada önemli hususlar olarak karsimiza çikiyor. Hem soru sayisiyla ilgili hem de derslerle ilgili hangi derslerden sorumlu olacagina iliskin bir düzenleme var. Hem hukuk mesleklerine giris sinavinda hem hakim, savci yardimciligi sinavinda böyle bir ihtiyaca yönelik bir düzenleme. Hukuk mesleklerine giris sinavi. Bundan sonra artik avukat olabilmek için bu sinavi kazanmak gerekecek. Staja baslayabilmek için. Hakim, savci yardimcilarina sinavina girebilmek için de yine hukuk mesleklerine giris sinavini kazanmak gerekecek. Buna iliskin bir düzenleme” dedi.
Yediemin araçlari için yeni düzenleme geliyor
Adalet Bakani Yilmaz Tunç, yedieminde çürümeye terk edilen araçlarin hizli bir sekilde ekonomiye kazandirilmasi ve satisina yönelik önemli bir düzenlemenin 9. Yargi Paketi’nde yer alacagini açikladi.
Tunç, "Yedieminde çürümeye terk edilmis araçlar olarak haber konusu oldu. Icra dairelerindeki hacizli araçlarin tahsisiyle ilgili çalismayi yapmistik biz. Adalet olarak. Simdi Karayollari Trafik Kanunu geregince trafikten men edilen, baglanan ve yediemine alinan araçlar var. Ama sahipleri bunlari terk ediyor. Bir daha da arayip sormuyor ve orada sürmeye terk ediliyor. Bunlarin yeniden tasfiyesine yönelik hizli bir sekilde ekonomiye kazandirilmasi ve satisina yönelik bir düzenlemeyi de bu yargi paketinde insallah hayata geçirecegiz" diye konustu.
Bölge adliye mahkemelerinde artan is yogunlugunu azaltmak amaciyla da önemli düzenlemeler getirilecegini belirtti.
Tunç, "Yine bölge adliye mahkemelerimizde is yogunlugu son zamanlarda artmisti. Özellikle hukuk dairelerinde davalarin sonuçlanma süresi uzamaya baslamisti. Buna bir çözüm bulmak adina da önemli düzenlemeler var. Özellikle istinaf sürecinde bir hukuk dairesine dosya geldiginde o daire kendisini görevli saymiyorsa, bunu bir ay içerisinde ön incelemesini yapip görevli daireye gönderecek. Görevli dairede eger ben de bu konuda görevli degilim diyorsa iki hafta sonuçlandirip baskanlar kuruluna gönderecek. Dolayisiyla dosyanin aylarca belki yillarca görev nedeniyle hukuk dairelerinin bir kösesinde kalmasini önleyecek önemli bir düzenlemeyi de hayata geçiriyoruz" ifadelerini kullandi.
"Istinaf sürecinde usulden kaynaklanan eksiklikleri yargi paketleriyle çözmenin gayreti içerisindeyiz"
Tunç, bölge adliye mahkemesi sayisini artirmaya devam ettiklerini ve bu yil Tekirdag ve Denizli’de de yeni mahkemeler kurulacagini açikladi.
Tunç, açiklamalarini söyle sürdürdü:
"Istinaf daire sayilarini arttirmaya devam ediyoruz. Özellikle bölge adliye mahkeme hem Tekirdag ve Denizli bu sene on yediye çikiyor, bölge adliye mahkemesi sayisi. Ve daire sayisini da son bir yilda elli üç daire daha kurarak özellikle kira uyusmazliklari olsun, is uyusmazliklari olsun, birtakim uyusmazliklarin görüldügü dairelerde dava yogunlugu var. Bu yogun ortadan kaldirmaya yönelik daire sayilarini arttirmistik ve bu konuda da arttirmaya devam ediyoruz. Yine istinaf sürecinde özellikle usulden kaynaklanan birtakim eksiklikler var ise de bunlari yargi paketleriyle çözmenin gayreti içerisindeyiz. Su an itibariyla 477 istinaf dairesi var kurulus asamasinda 2016’dan itibaren 743’e yükseldi. Son bir yilda da 53 istinaf dairemiz kuruldu. Son bir yilda da ilk derecede 2 bin 596 yeni mahkemenin kurulmasini sagladik."
Basin, sosyal medya yoluyla hakaret suçlarina yeni düzenleme
Adalet Bakani Yilmaz Tunç, 9. Yargi Paketi kapsaminda basin yayin, görsel medya ve sosyal medya araciligiyla islenen hakaret suçlarina karsi önemli düzenlemeler getirilecegini açikladi.
Tunç, "Bir diger önemli düzenleme. Özellikle basin yayin ve görsel ya da yazili basin araciligiyla ya da sosyal medya araciligiyla hakaret suçlarinin özellikle yargida büyük bir yer teskil ettigini görüyoruz. Yani bu suçlarin önlenmesi lazim. Sosyal medya araciligiyla, fikir özgürlügü denilemeyecek, hakaret içeren, kisilik haklarina saldiri içeren, özel hayatin gizliligini ihlal eden birtakim paylasimlar oluyor. Bu paylasimlar özellikle uzlastirmaya tabii olan bu uyusmazliklari artik bundan sonra ön ödeme kapsamina aliyoruz. Kanun teklifimiz de bu da var. Ön ödeme kapsamina alinarak kisi isledigi fiilin yaptirimini Cumhuriyet Savciliklarinda ön ödemeye davet edilerek kamu ihlali nedeniyle bu yaptirima tabi tutulacak. Ama diger yandan suçun magduru olan kisi de hukuk mahkemesinde manevi tazminat davasini açabilecek. Buna yönelik bir düzenleme söz konusu" dedi.
Çocuk Koruma Kanunu ile ilgili düzenlemelere de deginen Tunç, "Çocuk koruma kanunuyla ilgili düzenlemeler var. Özellikle çocuklarin bir meta gibi o kisisel iliski kurulmasinda, velayet konularinda anne babadan alinip verilmesinde icra yoluyla aliniyor, alinip veriliyordu. Bunlari ortadan kaldirmistik. Simdi onun uygulamasi çerçevesi içerisinde, sosyal çalismacilarin görevlendirilmesi, magdur hizmetleri ve desteklerimizin özellikle birtakim ihtiyaçlari nedeniyle bazi düzenlemeleri hayata geçiriyoruz. Yine hakim ve savcilarimizin kadrolariyla ilgili düzenlemelerin Cumhurbaskani Kararnamesi’yle yapilamayacagina iliskin bir anayasa mahkemesi karari vardi. Anayasa Mahkemesi karari çerçevesi içerisinde de kanunla düzenlenmesi gereken husus bu pakette yine kanunun düzenlenmesini sagliyoruz" seklinde konustu.
"Kara parayla mücadelede çok kararliyiz"
Tunç, terörün finansmaninin önlenmesi ve kara para aklama ile mücadelede kararli olduklarini vurguladi. Bakan Tunç, Tasarruf Mevduati Sigorta Fonu’nun (TMSF) kayyum tayini ile ilgili düzenlemelerin de pakete dahil edildigini aktardi.
Tunç, terörizmin finansmani ve suç gelirlerinin aklanmasi konularinda el koyma ve müsadere kararlarinin etkili oldugunu ekleyerek sunlari kaydetti:
“Medeni Kanun’umuza iliskin bazi iptal kararlari vardi Anayasa Mahkememizin. Bu anlamda da Anayasa Mahkememizin kararlari gerekçesi dogrultusunda da yeni düzenlemeler var, medeni kanunumuzla ilgili olarak. Tabii tasarruf mevduati sigorta fonunun kayyum tayini ile ilgili düzenleme var. Önceki pakette de varmisti. Seçim nedeniyle yetismemisti. Bu pakete de alindi. Özellikle terörün finansmaninin önlenmesi, kara parayla mücadelede çok kararliyiz. Gri listeden çikmamiz noktasinda bu sorusturmalar ve el koyma kararlari etkili oldu. Bunu daha kalici hale getirmek için çalismalarimizi sürdürüyoruz. Özellikle terörizmin finansmani, suç gelirlerinin aklanmasi suçlari bakimindan el koyma ve müsadere kararlari ve sonrasinda da tasarruf mevduati sigorta fonunun kayyum tayini ile ilgili düzenlemeler var. Bu pakette de.”
"Artik icra dairelerinde fiziki ortamda satis yok"
Icra dairelerinde elektronik satisa geçildigini hatirlatan Tunç, "Bunun disinda icra dairelerinde elektronik satisa geçmistik. 2023 yilindan itibaren uygulamasini baslatmistik. Artik icra dairelerinde fiziki ortamda satis yok. Birtakim suistimallerin de önüne geçmis olduk. Ve alacakli ve borçlu menfaat dengesini de gözeten bir çabaydi bu es atisa geçmek. Ama burada da uygulamadan kaynaklanan bazi problemler oldu. Özellikle bir defaligina ihalenin on dakika uzatilmasi. O süre içerisinde özellikle robot yazilimlarla alacakliyi da borçluyu da magdur eden birtakim uygulama oluyordu. Orada bir de bagligina on dakika uzatma degildi teklif süresinin. Teklif verildigi müddetçe üç dakikada bir uzatilmasi söz konusu olacak. Ve buna iliskin özellikle hem alacaklinin, hem borçlunun menfaatini koruyan ve malin gerçek degerinde satilmasini saglayacak olan bir düzenlemeyi de insallah hayata geçirecegiz" seklinde konustu.
Istanbul ve Ankara’da birden fazla baronun kurulmasiyla ilgili Anayasa Mahkemesi’nin iptal karari dogrultusunda yeni düzenlemeler yapilacagini belirten Tunç, "Yine birden fazla baronun kuruldugu Istanbul ve Ankara illerimizde barolari düzenlemesiyle ilgili anayasa mahkememizin iptal karari vardi. Bu karar gerekçesi dogrultusunda da yeni bir düzenleme gerçeklestiriyoruz. Çok sayida 39 madde. Ama genel hatlariyla sunu diyebiliriz. Özellikle hem uygulamadan kaynaklanan problemleri ortadan kaldiracak. Yargi hizmetlerinin etkinligini daha da artiracak. Davalarin kisa sürede sona ermesini saglayacak yargi süreçlerini hizlandiracak önemli düzenlemeler var. Türkiye Büyük Millet Meclisimizin takdirinde Adalet Komisyonu’nda görüsüldükten sonra da önümüzdeki günlerde genel kurulda insallah yasalasacaktir diyorum. Hayirli olmasini diliyorum" ifadelerine yer verdi.
Eylem Tok’un Türkiye’ye iade edilmesi
Eylem Tok ve ogluyla ilgili olarak orada bir yargilama sürecinin basladigini ifade eden Bakan Tunç, "Tutukluluk halleri devam ediyor. Ve o tutukluluk halleri devam ederken de tabii ki oradaki makamlarla da bizim görüsmelerimiz de devam ediyor. Ve gerekli belgeleri hepsinin çevirilerini yaparak gönderdik ve yine her durusma sonrasinda da ihtiyaç olabilecek birtakim açiklamalari gönderiyoruz yazili olarak. Ve iade edileceklerini umuyoruz. Çünkü burada yargilanmalarini istiyoruz. O nedenle buradan yargidan kaçis olmamali. Bir kisinin ölümüne ve diger kisilerin yaralanmasina neden olduktan sonra Türk yargisindan kaçmak olmaz. Dolayisiyla biz hemen kirmizi bülten kararlarimizi çikardik ve iade taleplerimizi gönderdik. Ve bu kapsamda da yakalama gerçeklesti. Ve tutuklama gerçeklesti. O tutuklama devam ediyor. Ve sonrasinda da iade yargilama sonrasinda da Türkiye’ye gönderilecegini umut ediyoruz" diye konustu.
"Meclis, kira artisi düzenlemesini 1 Temmuz itibariyla gündemine almadi"
Türk Borçlar Kanunu’na Haziran 2022’de eklenen geçici madde ile konut kiralarindaki artisi yüzde 25 ile sinirlayan düzenlemenin 1 Temmuz itibariyla sona erdigini hatirlatan Tunç açiklamalarini söyle tamamladi:
“1 Temmuz itibariyla düzenleme sona erdi. Biliyorsunuz 2022 ve 2023 yillarinda birer yil uzatilmisti. Borçlar kanununa eklenen geçici maddeyle bu uzatilmisti. Meclisin takdirinde olan bir husus. Tabii 1 Temmuz itibariyla mecliste böyle bir düzenleme de gerçeklesmedi. Enflasyonu düsürme hedefimiz var. Bu hedefimizde kararli bir sekilde ekonomi yönetimimiz, program çerçevesi içerisinde çalismalarini sürdürüyor. Yani bu hedef dogrultusunda insallah bu tür sinirlamalara gerek kalmadan, kendi mecrasinda yürüyecektir. Borçlar Kanunumuzun ilgili maddesi zaten kira miktarinin nasil arttirilacagina yönelik düzenlemeleri içeriyor. Mecliste 1 Temmuz itibariyla gündemine almadi. O nedenle su anda Borçlar Kanunun kalici maddeleri çerçevesinde yürüyecek kiralarla ilgili düzenlemeler.”