Savasin Is Dünyasina Olan Etkilerini Konustular
Manisa Ticaret ve Sanayi Odasi Baskani Mehmet Yilmaz, "Dünya ekonomisinde yasananlar ekonomik olarak büyük bir belirsizlige yol açti. Tüm bu yasananlara baktigimizda savasin etkileri ekonomik açidan dünyayi ve ülkemize etkilemeye devam edecek. Bu durum is dünyasi olarak önümüzü görmemizi zorlastiriyor” dedi.
Manisa Ticaret ve Sanayi Odasi mart ayi meclis toplantisi, meclis üyelerinin katilimiyla Manisa TSO hizmet binasinda gerçeklestirildi.
Manisa Ticaret ve Sanayi Odasi Meclis Baskan Gencay Esendag’in baskanliginda gerçeklesen toplantida, Ukrayna ve Rusya arasinda yasanan krizin is dünyasina yansimalari ve alinan ekonomik tedbirler degerlendirildi.
“Is dünyasi olarak önümüzü görmekte zorlaniyoruz”
Toplantida söz alan ve dünyada yasanan ekonomik gelismeler ile ilgili konusan Manisa Ticaret ve Sanayi Odasi Yönetim Kurulu Baskani Mehmet Yilmaz; “Geçtigimiz ay, Rusya ve Ukrayna arasinda yasanan jeopolitik gelismeler küresel piyasalarin odaginda yer aldi. Rusya’nin 24 Subat’ta Ukrayna’ya askeri harekat baslatmasinin ardindan, Avrupa Birligi ve ABD basta olmak üzere birçok ülke Rusya’ya yönelik sert yaptirimlar açikladi.
Petrol fiyatlari, jeopolitik gelismelerin küresel petrol arzini olumsuz etkileyecegine yönelik endiselerle, son 8 yilin en yüksek düzeyine ulasti. Güvenli yatirim araçlarina yönelimin etkisiyle altin fiyatlari Subat’ta son 9 ayin en hizli aylik artisini kaydetti.
ABD hazine bakanligi, Rusya’yi uluslararasi finans ve ticaretten izole etmek için, aralarinda büyük bankalarin da bulundugu Rus kuruluslarinin ABD piyasalarindan finansman saglamasina iliskin kisitlamalar getirildigini açikladi.
ABD, AB ülkeleri, Ingiltere ve Kanada tarafindan yapilan ortak açiklama ile 7 Rus bankasinin swift sisteminden çikarilmasi konusunda anlasmaya varildigi duyuruldu. Ayrica, Rusya Merkez Bankasi’nin uluslararasi rezervlerine erisiminin kisitlanmasi amaciyla önlemler alindi. Isviçre ve Japonya’nin da aralarinda bulundugu diger önemli ülkelerden de Rusya’ya yönelik yaptirimlara katilacaklarina dair açiklamalar takip edildi. Rusya’ya yönelik yaptirimlarin boyutu artmaya devam ederken, birçok uluslararasi firma ve kurulus Rusya’daki faaliyetlerini durdurdugunu açikladi.
ABD, Rusya’dan petrol ithalatinin yasaklandigini belirtirken, Ingiltere yilsonuna kadar Rusya’dan yapilan petrol ve petrol ürünleri ithalatinin asamali olarak durdurulacagini bildirdi. Ayrica, 2021 yilinda toplam gaz ithalatinin yüzde 45’ini Rusya’dan saglayan Avrupa Birligi, bu ülkeye olan enerji bagimliligini 2022 yilsonuna kadar 2/3 oraninda azaltmayi hedefledigini belirtti.
Uluslararasi kredi derecelendirme kuruluslari Fitch ve Moody’s Rusya’nin, kredi notunu ‘çöp’ statüsüne düsürdü. Diger taraftan, Rusya merkez bankasi politika faiz oranini yüzde 9,5’ten yüzde 20’ye yükseltti. Ayrica, ihracatçi sirketlere döviz gelirlerinin yüzde 80’inin merkez bankasina satilmasi zorunlulugu getirildi.
Alinan önlemler çerçevesinde Rus araci kurumlarinin yabancilarin sahip olduklari menkul kiymetleri satmalari da geçici olarak yasaklandi. Dünya ekonomisinde tüm bu yasananlar ekonomik olarak büyük bir belirsizlige yol açti. Merkez Bankalarinin toplantilari da küresel piyasalarin gündeminde ön plana çikmakta. ABD Merkez Bankasi (FED) ve Ingiltere merkez bankasi (BOE) politika faizlerini 25’er baz puan artirirken, TCMB para politikasinda degisiklige gitmedi. FED, 16 Mart 2022 Çarsamba günü sona eren toplantisinda yüksek enflasyona karsi önlem olarak politika faizini piyasa beklentileri paralelinde 25 baz puan arttirdi. FED baskani Powell toplanti sonrasinda yaptigi açiklamada, FED’in ekonomik aktiviteye iliskin verileri göz önünde bulundurarak yil içinde faizleri dengeli biçimde arttiracagini ve bilançosunu daraltacagini ifade etti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi (TCMB) ise, 17 Mart 2022 Persembe günü gerçeklestirdigi para politikasi kurulu toplantisinda, politika faizini piyasa beklentisi paralelinde yüzde 14 düzeyinde tuttu. Merkez bankasi, enflasyondaki yüksek seviyelerde; jeopolitik risklerin yol açtigi enerji maliyeti artislari, küresel enerji, gida ve tarimsal emtia fiyatlarindaki artislar ile tedarik süreçlerindeki aksakliklar gibi arz yönlü unsurlar ve talep gelismelerinin etkili oldugunu belirtti.
Diger taraftan, TCMB, cari islemler dengesinde enerji fiyatlarindan kaynaklanan risklerin yakindan takip edildigini, cari islemler dengesinin sürdürülebilir seviyelerde kalici hale gelmesinin fiyat istikrari için önem arz ettigini ifade etti.
Tüm bu yasananlara baktigimizda savasin etkileri ekonomik açidan dünyayi ve ülkemize etkilemeye devam edecek. Bu durum is dünyasi olarak önümüzü görmemizi zorlastiriyor” dedi.
“Savas tarim ürünlerini olumsuz etkiledi”
Sözlerine ülke ekonomisinde yasanan gelismeler ile devam eden Baskan Yilmaz, “2021 yilinin son çeyreginde finansal piyasalardaki dalgalanmanin yani sira enflasyondaki hizli yükselisin etkisinde kalan Türkiye ekonomisi, güçlü yurt içi ve yurt disi talep kosullarinin katkisiyla olumlu bir büyüme performansi sergiledi. Geçtigimiz yil boyunca süren güçlü büyüme ivmesini yilin son çeyreginde de koruyan Türkiye ekonomisi, bu dönemde zincirlenmis hacim endeksine göre yillik bazda yüzde 9,1 oraninda büyüme kaydetti.
Türkiye ekonomisi böylece 2020 yilindaki nispeten düsük büyüme performansinin ardindan, 2021 yilinda beklentilerle uyumlu olarak yüzde 11’lik büyüme hizina ulasti. 2022 yilina finansal piyasalarda dalgalanmanin azaldigi bir seyirle baslanmakla birlikte, yüksek enflasyonun reel gelirler üzerinde olusturacagi baski yaninda Rusya ile Ukrayna arasinda baslayan savasin, tarim ürünleri ithalati, enerji arz güvenligi ve turizm gelirleri kanaliyla Türkiye ekonomisi üzerinde olumsuz etkileri olacagi asikar. Rusya’nin Ukrayna’ya askeri müdahalesiyle tarimsal emtia fiyatlarindaki yükselis ivme kazanirken, artan fiyatlar küresel gida enflasyonu için yukari yönlü risk olusturuyor. Avrupa’nin tahil ambari olarak bilinen Ukrayna’nin Rusya tarafindan saldiriya ugramasi, bugday fiyatlarini 14 yilin en yüksek seviyesine çikarirken, ekmek, makarna ve bisküvi gibi ürünlerin fiyatlarinin da artmasi bekleniyor. 2021 yili verilerine göre Türkiye’nin en fazla ihracat gerçeklestirdigi 10. ülke olan ve turizm sektöründe yabanci ziyaretçi sayisinda en yüksek paya sahip olan Rusya’ya yönelik küresel yaptirimlarin artmaya devam etmesi ve savasin derinlesmesi ile Türkiye’nin 5 yillik CDS risk primi önceki haftaya göre 100 baz puan artarak 659 baz puan ile 2008’den bu yana en yüksek düzeye ulasti. Öte yandan, TÜIK verilerine göre Subat’ta aylik TÜFE yüzde 4,81 ile son 25 yilin en yüksek subat ayi seviyesinde gerçeklesti. Böylece, yillik TÜFE artmaya devam ederek yüzde 54,44 ile 2003 bazli serinin en yüksek düzeyine ulasti. Nitekim, uluslararasi kredi derecelendirme kurulusu FITCH, mart ayi ‘Küresel Ekonomik Görünüm’ raporunda, 2022 yili için küresel gayri safi yurtiçi hasila (GSYH) büyüme tahminini aralik ayinda öngördügü yüzde 4,2’den yüzde 3,5’e yeniledi. Raporda yüksek enflasyonist ortamin yani sira, Rusya Ukrayna savasinin küresel enerji arzina olumsuz etkilerine dikkat çeken FITCH, Türkiye ekonomisine iliskin büyüme tahminlerini bu yil için yüzde 4,3’ten yüzde 2,4’e, 2023 yili için ise yüzde 3,5’ten yüzde 3,2’e indirdi. Benzer sekilde uluslararasi para fonu (IMF) de, Ukrayna’da devam eden savas ve ilgili yaptirimlarin, küresel ekonomi üzerinde agir bir etkisinin olacagini, büyümenin düsmesine yol açarken, enflasyonda artisa sebep olabilecegini belirtti.
Bir diger kredi derecelendirme kurulusu olan Moody’s ise, Rusya’nin Ukrayna’yi isgal etmesi ve ardindan Rusya’ya yönelik yaptirimlarin birçok ülke ekonomisini de tehdit ettigini, ABD ekonomisinin yavaslama, Avrupa’nin resesyon, Rus ekonomisinin ise çift haneli daralma riski ile karsi karsiya oldugunu ortaya koydu” diye konustu.
“KDV düsüsünün fiyatlara yansimasi lazim”
Sözlerine ülke ekonomisinde uygulama tedbirlerle ilgili konusarak son veren Baskan Mehmet Yilmaz, “Resmi gazetede yayimlanan düzenleme ile küçük ve orta büyüklükte isletme (KOBI) taniminda degisiklik yapilarak, bir isletmenin KOBI olarak tanimlanabilmesine esas yillik hasilat tavani 125 milyon TL’den 250 milyon TL’ye çikarilmistir. Yapilan degisiklige göre, yönetmeligin ‘Mikro Isletme’ taniminda yillik hasilat siniri 3 milyon TL’den 5 milyon TL’ye, ‘Küçük Isletme’ taniminda yer alan yillik hasilat siniri 25 milyon TL’den 50 milyon TL’ye, ‘Orta Büyüklükte Isletme’ taniminda yer alan yillik hasilat siniri ise 125 milyon TL’den 250 milyon TL’ye yükseltilmistir. 22 Mart tarihli Resmi Gazete’de yayimlanan teblig degisikligine göre, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasi (TCMB) yuvam hesabinin çerçevesini genisleterek, daha önce sadece yurt disinda yasayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaslarini kapsayan yuvam hesabindan, yapilan düzenleme ile yurt disinda yerlesik yabanci uyruklu kisi ve sirketlerin de sisteme dahil edilmesinin önü açilarak yararlanmalari saglanmistir. Ayrica, gerçek kisilerin 20 Aralik 2021 itibariyla bankadaki döviz tevdiat hesaplarinin TL’ye çevrilerek kur korumali mevduat sistemine dahil edilebilecegi yönündeki kosul degistirilerek, gerçek kisilere, Kur Korumali Mevduat (KKM) sistemi devam ettigi sürece sisteme dahil olabilme imkani saglanmistir. 23 Mart’ta Resmi Gazete’de yayimlanan karara göre de, kur korumali mevduat çerçevesinde açilan TL hesaplarin vade sonu hesap bakiyesi kullanilmak suretiyle hesap sahiplerine yapilacak kambiyo satislarinda, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi’nin (BSMV) sifir olarak uygulanacagi açiklanmistir. Cumhurbaskani Sayin Recep Tayyip Erdogan tarafindan, kabine toplantisinin ardindan yapilan açiklama ile ilk etapta üretim, toptan ve perakende gida ürünleri olan et, süt, yumurta, yogurt, peynir, patates tahil gibi pek çok üründe bilfiil uygulanmaya baslanan yüzde 8’den yüzde 1’e düsürülen KDV oraninin, simdi de deterjan, sabun, tuvalet kâgidi, peçete, bebek bezi gibi ürünlerde uygulanacagini bildirmistir. Ayrica, mesken ve tarimsal sulamada kullanilan elektrigin KDV’sini yüzde 18’den yüzde 8’e indirildigini, yeme içme hizmetlerinde KDV’de yüzde 8’e düsürüldügünü, satin alinan konut nerede olursa olsun metrekaresine göre degisen ayni kademeli KDV uygulamasina tabi olacagini net alani 150 metre kareyi asmayan konutlarda KDV yüzde 8, bu büyüklügü asan konutlarda ilk 150 metrede yüzde 8, asan konutlarda yüzde 18 KDV uygulanacagini açiklamistir. Diger önemli bir gelisme ise akaryakit sektöründe faaliyet gösteren üyelerimizi ilgilendiriyor. Ziraat Bankasi A.S. genel müdürlügü tarafindan, akaryakit sektöründe özel destek paketi açiklamistir. Söz konusu paket ile ziraat bankasi akaryakit sektörüne yönelik üye isyeri komisyon ve ücretleri ile teminat mektubu komisyonlarinda indirime gitmistir. Böylece, akaryakit bayilerine bu dönemde finansal destek saglayarak, firma faaliyetlerinin sürdürülebilirligine katki verilmesi hedeflenmektedir. Bu amaçla, kredi karti ve banka karti ile yapilacak akaryakit satislari için üç modelde, 6 farkli özel fiyatlama seçenegi olusturulmustur. Firma ve bayilerin, kendilerine uygun olan modeli tercih edebilecekleri bu uygulama çerçevesinde, tüm fiyatlamalar ve yüzde 50 indirimli pos ücretlerine iliskin tabloyu genel sekreterligimiz sizlerle paylasacak” diyerek sözlerine son verdi.
Rusya Ukrayna arasindaki savasin is dünyasina etkileri konusuldu
Konusmalarin ardindan TOBB Manisa Oda ve Borsalar Akademik Danismani Prof. Dr. Mahmut Kargin Manisa TSO Meclis üyelerine hazirladigi sunum ile Rusya ve Ukrayna arasinda yasanan krizin ekonomiye yansimalari ve bundan sonra olusabilecek riskler ile ilgili bilgi verdi.