Iklim Degisikligi Riski, Kültür Ve Covid-19 Iliskisi Arastirildi
ESOGÜ Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi Isletme Bölümü ögretim üyesi Prof. Dr. Abdullah Yalaman’in da aralarinda bulundugu bir grup arastirmaci, iklim degisikligi riski, kültür ve Covid-19 iliskisini arastirdi.
Arastirma modelinde, verisine erisilebilir 110 ülke üzerinden örneklem olusturduklarini belirten Prof. Dr. Yalaman, bulgularin önemli bilgiler verdigini kaydederek, “Ilk olarak, iklim degisikligi riskinin, Covid-19 ölümlerinin önemli bir belirleyicisi oldugunu tespit ettik. Yani, daha büyük bir iklim degisikligi riskiyle karsi karsiya olan ülkelerin daha yüksek bir Covid-19 ölüm oranina maruz kaldigi ortaya çikmistir. Ayrica kültürün Covid-19 ölüm oraniyla ilgili olabilecegine dair kanitlar belirledik. Çalismanin ampirik bulgularina göre kolektivist kültür özelligine sahip toplumlarin Covid-19 pandemisinde daha düsük ölüm oranlarina sahip oldugunu görüyoruz. Arastirmamizin bulgularina göre büyüme ve kisi basina GSYIH ile Covid-19 ölümleri arasinda negatif bir iliski vardir. Bir baska ifade ile büyüyen ekonomilerde ve daha fazla kisi basina düsen GSYIH düzeyine sahip ülkelerde daha az Covid-19 ölümleri görülmektedir” dedi.
Prof. Dr. Yalaman, bazi ülkelerin Covid-19 salginiyla mücadelede digerlerinden daha iyi performans göstermesinin nedenini arastirmanin sinirliliklari içerisinde cevaplayarak, “Öncelikle iklim degisikligi riskine hazir olan ve kültürel olarak kolektivist toplumlarin Covid-19 salginiyla mücadelede digerlerinden daha iyi performans gösterdikleri söylenebilmektedir. Ayrica toplam nüfusun içinde 65 yas ve üstü nüfusun yüzdesi az olan ülkelerde daha iyi performans göstermislerdir. Yasli popülasyonda yaygin olarak gözlemlenen daha yüksek pandemik ölüm ihtimali göz önüne alindiginda, bu bulgu sasirtici degildir. Yine nüfus yogunlugu az olan ülkelerin daha iyi performans gösterdigine ait kanitlar mevcuttur. Ayrica ülkelerin saglik altyapisi Covid-19 pandemisiyle mücadele önemli bir rol üstlenmektedir. Örnegin daha yüksek hastane yatak kapasitesine sahip olan ya da daha fazla saglik harcamasi yapan ülkelerin Covid-19 salginiyla mücadelede digerlerinden daha iyi performans göstermektedirler. Bu da bize saglik kapasitesinin enfekte olmus kisilere hastaliktan kurtulmalari için destek saglamada önemli rol üstlendigine dair kanitlar sunmaktadir” ifadelerini kullandi.
Türkiye’nin toplum yapisi ile Covid-19 tablosuna iliskin degerlendirmede bulunan Prof. Dr. Yalaman, “Çalismamiz tek tek ülkeler özelinde analizler içermemektedir. Ancak çalismanin temel bulgusu kolektivist toplumlarin bireyci toplumlara göre daha düsük Covid-19 ölümleriyle karsilastiklarini ortaya koymaktaydi. Bu kapsamda Türkiye’nin kültürel indeks degeri Hofstede Insights-IDV indeksine göre 37’dir ve kollektivist toplum özelligine yakindir. Bu kapsamda Türkiye’nin toplum yapisinin salginla mücadeleye avantaj saglayacak bir yapida oldugunu söyleyebiliriz” dedi.
Iklim degisikligi hazirliklarinin önemine vurgu yapan, Prof. Dr. Yalaman, “Eger ülkeler iklim degisikligine daha iyi hazirlansalardi, Covid-19 salginina karsi mücadelelerinde daha iyi bir basari elde edebileceklerdi” ifadelerini kullandi.
Bir grup arastirmaci ile yazilan makalenin etkilesimleri arastiran ilk makale oldugunu belirten Prof. Dr. Yalaman, bulgularin hem iklim degisikligine karsi yapilan hazirliklarin hem de halk sagligi altyapisina yönelik yatirimlar yapilmasinin gelecekteki benzer pandemilere daha iyi hazirlanmada önemli olabilecegini isaret ettigini de sözlerine ekledi.