Finansal Piyasalarda 2021 Böyle Geçti Açiklamasi Temmuz-Agustos-Eylül
Dünya genelinde vaka sayilarinin yüksek seyretmesiyle salginda dördüncü dalga endiselerinin güçlendigi yilin üçüncü çeyreginde, gida ve enerji fiyatlarindaki artis nedeniyle enflasyonun beklenenden daha uzun bir süre yüksek seviyelerini koruyacagi görüslerinin agirlik kazanmasi ve Çin'de emlak sektörüne yönelik borç çevirme problemleri risk algisini artirdi ABD'de haziranda yüzde 5,4 ile 13 yilin en yüksek artisini kaydeden yillik enflasyon, Avro Bölgesi'nde agustosta yüzde 3'le son 10 yilin zirvesinde gerçeklesti Fed'in politika faizinde ve varlik alimlarinda degisiklige gitmedigi üçüncü çeyrekte, Fed Baskani Powell'in tapering sürecine bu yil içinde baslanabilecegi sinyalini verdi TCMB, 16 ayin ardindan ilk kez faiz indirimine giderek politika faizini 100 baz puanlik azaltimla yüzde 18'e indirirken, Güney Kore Merkez Bankasi'yla 17,5 milyar liralik swap anlasmasi imzaladi ve Türk lirasi zorunlu karsiliklarin döviz cinsinden tesis edilmesi imkani azami oranini sifira çekti BDDK, tasarruf finansman faaliyeti yürüten ancak sartlari saglamayan 21 sirketin intibak taleplerinin reddine ve tasfiyelerine, 6'sinin intibak sürecinin devam ettirilmesine, 8'inin ise iradi tasfiyeye yönlendirilmesine karar verildigini duyurdu Enflasyon kaygilarinin yani sira Çinli gayrimenkul sirketi Evergrande'nin iki tahvil faizi ödemesini gerçeklestirememesi ve enerji krizi endiseleri ile eylül ayinda borsalar ABD'de ortalama yüzde 5'e yakin, Avrupa'da yüzde 2'nin üzerinde deger kaybetti Bu gelismelerle Borsa Istanbul'da BIST 100 endeksi, temmuzda yüzde 2,70 ve agustosta yüzde 5,68 yükselmesinin ardindan eylülde yüzde 4,46 gerileyerek üçüncü çeyregi yüzde 3,69 deger kazanciyla 1.406,39 puandan tamamladi
Gida ve enerji fiyatlarindaki yükselis öncülügünde enflasyona iliskin yukari yönlü risklerin arttigi ve para politikalarinda normallesme yönünde ilk adimin 2021'de atilacagi sinyalinin verildigi üçüncü çeyrekte, Çin'de emlak sektörüne yönelik borç çevirme endiseleri risk algisini artirarak pay piyasalarinda sert düsüsler yasanmasina neden oldu.
Dünya genelinde vaka sayilarinin temmuzda son aylarin en yüksek seviyelerine çikmasi salginda dördüncü dalga endiselerini güçlendirirken, birçok ülkede yeni kisitlamalarin gündeme gelmesi küresel piyasalar üzerinde baski yaratti. Diger taraftan gida ve enerji fiyatlarindaki artis nedeniyle enflasyonun beklenenden daha uzun bir süre yüksek seviyelerini koruyacagi yönündeki görüsler agirlik kazandi. Açiklanan veriler de yüksek enflasyon endiselerini destekledi.
Bu dönemde, ABD'de enflasyon haziranda yüzde 5,4 ile 13 yilin en yüksek artisini kaydetti. Almanya'da ise temmuzda yüzde 3,8 olan yillik enflasyon, agustosta yüzde 3,9'a çikarak Aralik 1993'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Ingiltere'de agustosta yüzde 3,2 ile 9 yilin en yüksek seviyesine ulasan enflasyon, Avro Bölgesi'nde yüzde 3'le son 10 yilin zirvesinde gerçeklesti.
Tüm bunlara Çinli gayrimenkul sirketi Evergrande'nin iki tahvil faizi ödemesini gerçeklestirememesi ve enerji krizinin küresel ekonomik aktiviteye iliskin beklentileri olumsuz etkilemesi eklenince, küresel risk algisi negatif etkilendi. Bu gelismelerle dünyanin önde gelen ülke borsalarinda temmuz ve agustos ayinda yasanan yükselis, eylülde yerini düsüse birakti. Söz konusu ayda borsalar ABD'de ortalama yüzde 5'e yakin, Avrupa'da yüzde 2'nin üzerinde deger kaybetti.
Merkez bankalari cephesinde, ABD Merkez Bankasi (Fed), politika faizinde ve varlik alimlarinda degisiklige gitmedigi üçüncü çeyrekte, para politikasinin etkin uygulanmasi ve düzenli piyasa isleyisini desteklemek için 2 yeni repo programi açikladi. Sözle yönlendirmeler kapsaminda ise Fed Baskani Jerome Powell'in Jackson Hole toplantisinda yaptigi konusmada, istihdam piyasasindaki toparlanmanin devam etmesi durumunda varlik alimlarinin azaltilmasina (tapering) bu yil baslanabilecegini, faiz artirimi konusunda aceleci davranilmayacagini belirtmesi öne çikti. Böylece tapering sürecinin bu yil içinde baslayacagi sinyali verilmis oldu.
Avrupa Merkez Bankasi (ECB) tarafinda ikinci çeyrek boyunca faiz oranlari ve Pandemi Acil Varlik Alim Programi'nin (PEPP) toplam büyüklügünde degisiklige gidilmezken, tahvil alimlarinin son iki çeyrege göre daha düsük hizla olabilecegi duyuruldu. Banka ayrica, faiz oranlarina iliskin sözle yönlendirmesinde degisiklige giderken, PEPP kapsamindaki alimlarin aralik ayinda ele alinacagi sinyalini verdi.
Japonya ve Çin merkez bankalari tarafinda ise para politikalarinda temkinli ve istikrarli durusun ikinci çeyrekte devam ettigi görüldü.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi (TCMB), eylülde 16 ayin ardindan ilk kez faiz indirimine giderek politika faizini 100 baz puanlik azaltti ve yüzde 18'e çekti. Banka, söz konusu kararin para politikasinin etkileyebildigi talep unsurlari, çekirdek enflasyon gelismeleri ve arz soklarinin yarattigi etkilerin ayristirilmasina yönelik analizlerin degerlendirilerek alindigini bildirdi. Ayni ay içinde Türk lirasi zorunlu karsiliklarin döviz cinsinden tesis edilmesi imkani azami oranini yüzde 10'dan sifira çeken TCMB, döviz cinsinden mevduat/katilim fonuna uygulanan zorunlu karsilik oranlarini ise tüm vade dilimlerinde 200 baz puan artirdi. Banka ayrica, Güney Kore Merkez Bankasi'yla da 17,5 milyar liralik (2,3 trilyon Güney Kore wonu) swap anlasmasi imzaladi.
Uluslararasi kurum ve kuruluslar üçüncü çeyrekte Türkiye'ye iliskin büyüme beklentilerini bir kez daha yukari yönlü revize ederken, Bankacilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), makro ihtiyati tedbirler kapsaminda kredi kartlarinda taksitlendirme sürelerini kuyum, mobilya ve elektrikli esya alimlarinda 3'er ay, tasit alimlarinda kredi vade sinirlarini nihai fatura degerlerine göre 12'ser ay indirdi.
Öte yandan BDDK, nisan ayinda yürürlüge giren yönetmeligi kapsaminda tasarruf finansman faaliyeti yürüten ancak sartlari saglamayan 21 sirketin intibak taleplerinin reddine ve tasfiyelerine, 6'sinin intibak sürecinin devam ettirilmesine, 8'inin ise iradi tasfiyeye yönlendirilmesine karar verildigini duyurdu.
Söz konusu gelismelerle Borsa Istanbul'da BIST 100 endeksi, temmuzda yüzde 2,70 ve agustosta yüzde 5,68 yükselmesinin ardindan eylülde yüzde 4,46 geriledi. Endeks böylece, üçüncü çeyregi yüzde 3,69 deger kazanciyla 1.406,39 puandan tamamladi. Dolar/TL ise 8,26-8,96 bandinda seyrettigi üçüncü çeyregi önceki çeyrege kiyasla yüzde 2,1 artisla 8,8902'den kapatti.
ABD'nin 10 yillik tahvil faizleri üçüncü çeyrege düsüsle baslamasinin ardindan agustos ve eylül aylarindaki yükselisi ile yeniden 1,60 seviyelerini test ederken, Türkiye'de uzun vadeli tahvil faizleri üçüncü çeyregi yüzde 18,5 seviyesinden kapatti. Altinin ons fiyati ise dalgali bir seyir izledigi üçüncü çeyregi önceki çeyrege kiyasla yüzde 0,8'lik azalisla 1.757,10 dolardan tamamladi. Ayni süreçte yurt içinde gram altinin fiyati ise yüzde 1,3 artisla 502,2 liradan kapandi.
AA muhabirinin derledigi bilgilere göre, yilin üçüncü çeyregindeki önemli gelismeler söyle:
1 TEMMUZ:
- TCMB, Türk lirasi zorunlu karsiliklarin döviz cinsinden tesis edilmesi imkani azami oranini yüzde 20'den yüzde 10'a düsürdü. Banka ayrica, döviz cinsinden mevduat/katilim fonuna uygulanan zorunlu karsilik oranlarini tüm vade dilimlerinde 200 baz puan artirdi.
- BDDK, makro ihtiyati tedbirler kapsaminda kredi kartlarinda taksitlendirme sürelerini kuyum, mobilya ve elektrikli esya alimlarinda 3'er ay düsürürken, tasit alimlarinda kredi vade sinirlarini nihai fatura degerlerine göre 12'ser ay indirdi. Kurul ayrica, bireysel kredi kartlari ile ihtiyaç kredilerine iliskin risk agirliklarini yükseltti.
2 TEMMUZ:
- BDDK, tasarruf finansman faaliyeti yürüten ancak sartlari saglamayan 21 sirketin intibak taleplerinin reddine ve tasfiyelerine karar verdi. Kurul, söz konusu sirketlerden 6'sinin intibak sürecinin devam ettirilmesine, 8'inin ise iradi tasfiyeye yönlendirilmesine karar verildigini duyurdu.
7 TEMMUZ:
- Fed'in 15-16 Haziran toplantisina ait tutanaklar, varlik aliminin azaltilmasinin degerlendirmeye baslanmasina yönelik hedeflerde "önemli ölçüde ilerleme" sartinin henüz saglanmadigini ortaya koydu.
- SPK, 32 gerçek ve bir tüzel kisinin islemlerinde piyasa dolandiriciligi makul süphesi bulunmasi nedeniyle 6 ay islem yasagi uygulanacagini açikladi.
8 TEMMUZ:
- BDDK, vatandasin ve is dünyasinin salgin kosullarindan normale geçis döneminde finansman erisimini kolaylastiracak, kredi sisteminin etkin çalismasina daha fazla katkida bulunacak kararlar aldi.
9 TEMMUZ:
- Fed, Kovid-19 salgininin etkilerinin ABD ekonomisinde hissedilmeye devam ettigini belirterek, yakin vadede enflasyon görünümüne iliskin yukari yönlü risklerin arttigini bildirdi.
- Cari islemler hesabi mayista 3 milyar 81 milyon dolar açik verirken, 12 aylik cari islemler açigi 31 milyar 858 milyon dolar oldu.
- ECB, Avro Bölgesi’nde milli gelirin 2022'nin ilk çeyreginde yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgini öncesindeki seviyeyi asmasinin beklendigini bildirdi.
13 TEMMUZ:
- ABD'de enflasyon haziranda yüzde 5,4 ile 13 yilin en yüksek artisini kaydetti.
14 TEMMUZ:
- Fed Baskani Jerome Powell, ekonominin politika degisikligi için ulasmasi gereken hedeflerden hala uzakta oldugunu söyledi.
- TCMB, politika faizini degistirmeyerek yüzde 19 düzeyinde birakti.
15 TEMMUZ:
- IMF, Almanya ekonomisinin bu yil yüzde 3,6 ve gelecek yil yüzde 4,1 büyüyecegi tahmininde bulundu.
- Dünya Bankasi, 2021 mali yilinda Kovid-19 salginindan kaynakli saglik, ekonomik ve sosyal etkilerle mücadele için Türkiye'ye toplam miktari 1,5 milyar dolari bulan 5 kritik kalkinma projesi için finansman destegi saglandigini bildirdi.
16 TEMMUZ:
- BoJ, faizlerde ve para politikasinda degisiklige gitmezken, 2021 mali yilina iliskin enflasyon orta noktasi tahminini yüzde 0,1'den yüzde 0,6'ya yükseltti, büyüme beklentisini ise yüzde 4'ten yüzde 3,8'e düsürdü.
19 TEMMUZ:
- Dünya Bankasi Grubunun Kovid-19 salgininin tibbi, ekonomik ve sosyal etkileriyle mücadele için son 15 ayda 157 milyar dolarin üzerinde kaynak kullandigi bildirildi.
20 TEMMUZ:
- Çin Merkez Bankasi (PBoC), politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.
22 TEMMUZ:
- IMF, ABD ekonomisinin bu yil yüzde 7 ve gelecek yil yüzde 4,9 büyüyecegi tahmininde bulundu.
26 TEMMUZ:
- Dünya Bankasi ve Kovid-19 Asilari Küresel Erisim Programi (COVAX), gelismekte olan ülkelere yönelik asi tedariki için yeni bir finansman mekanizmasi duyurdu.
27 TEMMUZ:
- IMF, küresel ekonomik büyüme tahminini 2021 için yüzde 6’da birakirken, 2022 için yüzde 4,4'ten yüzde 4,9'a yükseltti.
28 TEMMUZ:
- Fed, beklentiler dogrultusunda politika faizinde ve varlik alimlarinda degisiklige gitmezken, para politikasinin etkin uygulanmasi ve düzenli piyasa isleyisini desteklemek için 2 yeni repo programini açikladi. Fed Baskani Powell, karar sonrasi yaptigi açiklamada, faiz oranlarini artirmayi düsünmekten çok uzak olduklarini, varlik alim hizini ayarlamayi degerlendirdiklerini ve bunun zamanlamasi hakkinda herhangi bir karar vermediklerini bildirdi.
29 TEMMUZ:
- TCMB'nin yilin üçüncü Enflasyon Raporu'nda, "Enflasyonun, yüzde 70 olasilikla, 2021 sonunda orta noktasi yüzde 14,1 olmak üzere, yüzde 12,2 ile yüzde 16,0 araliginda; 2022 sonunda orta noktasi yüzde 7,8 olmak üzere yüzde 5,4 ile yüzde 10,2 araliginda gerçeklesecegi tahmin edilmektedir." denildi.
- TCMB Baskani Sahap Kavcioglu, rapora iliskin düzenlenen toplantida, "Öngörülerimiz, enflasyonda kisa vadede gözlenebilecek hareketin geçici olacagini ve enflasyonun yilin son çeyreginde belirgin sekilde düsecegini gösteriyor." açiklamasini yapti.
- BDDK, selden etkilenen bölgelerde kredi karti taksitlerinin 1 Ocak 2022'ye kadar iki katina çikarildigini bildirdi.
3 AGUSTOS:
- IMF Guvernörler Kurulu, Kovid-19 salginiyla mücadelede küresel likiditeyi artirmak amaciyla 650 milyar dolarlik özel çekme hakki (SDR) olarak adlandirilan rezerv para biriminin tahsisini onayladi.
5 AGUSTOS:
- BoE, beklentiler dahilinde politika faizini degistirmeyerek yüzde 0,1 seviyesinde birakirken, tahvil alim programini da degistirmedi.
6 AGUSTOS:
- TMSF, intibak plani yeterli görülmeyerek BDDK tarafindan tasfiyesine karar verilen tasarruf finansman sirketlerinde izleyecegi yol haritasini belirledi.
12 AGUSTOS:
- TCMB, politika faizini degistirmeyerek yüzde 19 düzeyinde birakti.
- TCMB ile Güney Kore Merkez Bankasi arasinda 17,5 milyar liralik (2,3 trilyon Güney Kore wonu) swap anlasmasi imzalandi.
14 AGUSTOS:
- Uluslararasi kredi derecelendirme kurulusu Fitch Ratings, Türkiye'nin kredi notunu "BB-" ve not görünümünü "duragan" olarak korudu. Kurulus, Türkiye için bu yilki büyüme beklentisini yüzde 6,3'ten yüzde 7,9'a yükseltti.
16 AGUSTOS:
- ECB ile ABD Menkul Kiymetler ve Borsa Komisyonu arasinda menkul kiymet tabanli takas islemleri yapan kurumlara yönelik is birligi için mutabakat zapti imzalandi.
17 AGUSTOS:
- Avro Bölgesi ekonomisi, ikinci çeyrekte yillik bazda yüzde 13,6 ve çeyreklik bazda yüzde 2 büyüdü.
18 AGUSTOS:
- Cari islemler hesabi haziranda 1 milyar 127 milyon dolar açik verirken, 12 aylik cari islemler açigi 29 milyar 679 milyon dolar oldu.
- Fed'in 27-28 Temmuz'daki toplantisina ait tutanaklar, yetkililer arasindaki görüs farkliliklarina ragmen varlik alimlarinin hizinin ekonomik kosullarin bankanin hedeflerini karsilamasinin ardindan bu yil düsürülmesinin muhtemel oldugunu ortaya koydu.
19 AGUSTOS:
- BDDK, dijital bankacilikta standartlari belirleyen "Dijital Bankalarin Faaliyet Esaslari Ile Servis Modeli Bankaciligi Hakkinda Yönetmelik Taslagi"ni görüse açti.
20 AGUSTOS:
- PBoC, politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.
- 26 AGUSTOS:
- ECB'nin temmuz ayi toplanti tutanaklari, bankanin yönetim konseyinin faiz oranlarina iliskin sözle yönlendirmenin revize edilmesi gerektigine vurgu yaptigini ortaya koydu.
- ABD ekonomisi, yilin ikinci çeyreginde yüzde 6,6 büyüdü.
- SPK, yatirimcilarin tazminine iliskin yönetmelikte degisiklige giderek, yurt disinda kurulmus ve yetkilendirilmis, yabanci hukuka tabi yabanci merkezi saklama kuruluslari ile genel saklama yetkisi bulunan yatirim kuruluslarini tazmin kapsamindan çikardi.
27 AGUSTOS:
- Fed Baskani Jerome Powell, Jackson Hole'da yaptigi konusmada, ekonominin beklendigi gibi gelismesi halinde varlik alimlarini azaltmaya bu yil baslamanin uygun olabilecegini belirterek, "Varlik alimlarini azaltmanin zamanlamasi ve hizi, faiz oranlarindaki artisin zamanlamasina iliskin dogrudan bir sinyal amaci tasimayacaktir." dedi.
1 EYLÜL:
- Uluslararasi kredi derecelendirme kurulusu Moody’s, Türkiye ekonomisine yönelik 2021 yili büyüme tahminini yüzde 5'ten yüzde 6'ya yükseltti.
2 EYLÜL:
- Fitch Ratings, ECB’nin faiz oranlarini 2025'e kadar sabit tutmasinin, tahvil alimlarinin ise en az 2024'e kadar devam etmesinin beklendigini bildirdi.
6 EYLÜL:
- Moody's, Türkiye'de katilim bankaciliginin toplam bankacilik varliklari içerisindeki payinin gelecek 5 yilda en az iki katina yükselmesinin beklendigini bildirdi.
9 EYLÜL:
- ECB, piyasa beklentileri dogrultusunda, faiz oranlari ve Pandemi Acil Varlik Alim Programi'nin toplam büyüklügünde degisiklige gitmezken, tahvil alimlarinin son iki çeyrege göre daha düsük hizla olabilecegini duyurdu. ECB Baskani Christine Lagarde, toplanti sonrasi yaptigi açiklamada, salgin alimlarinda bir sonraki asamanin ne olacaginin tartisilmadigini ancak aralik ayinda kapsamli olarak ele alacaklarini söyledi.
10 EYLÜL:
- Almanya'da temmuzda yüzde 3,8 olan yillik enflasyon, agustosta yüzde 3,9’a çikarak Aralik 1993'ten beri en yüksek seviyesindeki seyrini sürdürdü.
13 EYLÜL:
- Cari islemler hesabi temmuzda 683 milyon dolar açik verirken, 12 aylik cari islemler açigi 27 milyar 832 milyon dolar oldu.
- Dünya Bankasi, önlem alinmamasi durumunda iklim degisikliginin 2050'ye kadar dünyanin 6 bölgesinden 216 milyondan fazla insani iç göçe zorlayabilecegini öngördü.
15 EYLÜL:
- TCMB, Türk lirasi zorunlu karsiliklarin döviz cinsinden tesis edilmesi imkani azami oranini yüzde 10'dan sifira düsürdü. Banka ayrica, döviz cinsinden mevduat/katilim fonuna uygulanan zorunlu karsilik oranlarini tüm vade dilimlerinde 200 baz puan artirdi.
- TCMB, ASELSAN, HAVELSAN ve TÜBITAK-BILGEM ile ikili mutabakat zabitlari imzalayarak Dijital Türk Lirasi Isbirligi Platformu olusturdugunu duyurdu.
- Ingiltere'de enflasyon agustosta yüzde 3,2 ile 9 yilin en yüksek seviyesine ulasti.
16 EYLÜL:
- Fitch Ratings, Türkiye'ye yönelik büyüme beklentisini 2021 için yüzde 7,9'dan yüzde 9,2'ye yükseltti. Kurulus, Türkiye'deki ekonomik büyümenin 2022'de yüzde 3,5'e gerilemesinin ardindan 2023'te yüzde 4,5'e çikacagini öngördü.
- Dünya Bankasi, veri düzensizliklerine iliskin yürütülen sorusturma sonucunda üst düzey banka yetkililerinin Çin'in siralamasini etkileyen verileri degistirmek için personele baski yaptiginin belirlenmesi üzerine Is Yapma Kolayligi Raporu'nun yayimlanmasina devam edilmeyecegini bildirdi.
17 EYLÜL:
- TCMB, ihracat ve döviz kazandirici hizmetler reeskont kredileri kullanim ve geri ödeme kosullarinda degisiklige giderken, toplam reeskont kredisi limitini 30 milyar dolara yükseltti.
- BDDK, tüketici kredilerine iliskin genel vade sinirini, kredi tutari 50 bin TL'nin üzerinde olan krediler için 36 aydan 24 aya indirirken, salgin dönemine yönelik aldigi uygulamalarda güncellemeye gitti.
- Avro Bölgesi'nde yillik enflasyon agustosta yüzde 3'le son 10 yilin en yüksek seviyesine çikti.
21 EYLÜL:
- OECD, Türkiye'ye yönelik büyüme beklentisini 2021 için yili büyüme beklentisini yüzde 5,7’den yüzde 8,4’e yükseltirken, 2022 için yüzde 3,1 düzeyinde belirledi. Kurulus, küresel ekonomik büyüme tahminini de 2021 için yüzde 5,8’den 5,7'ye, 2022 için yüzde 4,4'ten 4,5'e revize etti.
22 EYLÜL:
- Fed, beklentiler dogrultusunda politika faizinde ve varlik alimlarinda degisiklige gitmezken, ekonomideki gelisim beklenildigi gibi devam ederse yakinda varlik alim hizinin yavaslatilabilecegi sinyalini verdi. Fed Baskani Powell, karar sonrasi yaptigi açiklamada, varlik alimlarinin ekonomideki toparlanmada önemli rol oynadigini ancak etkisinin büyük oranda azaldigini belirterek, "Eger is gücü verileri beklentilerimizle uygun gerçeklesirse kasimda bile varlik alimlarini azaltmaya baslayabiliriz." dedi.
- BoJ, faizlerde ve para politikasinda degisiklige gitmezken, iklim degisikligiyle mücadeleye yönelik çabalari desteklemek amaciyla saglayacagi fon programinin detaylarini açikladi.
- PBoC, politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.
23 EYLÜL:
- TCMB, politika faizini 100 baz puan azaltarak yüzde 18'e indirdi. Banka, söz konusu kararin para politikasinin etkileyebildigi talep unsurlari, çekirdek enflasyon gelismeleri ve arz soklarinin yarattigi etkilerin ayristirilmasina yönelik analizlerin degerlendirilerek alindigini bildirdi.
- BoE, beklentiler dahilinde politika faizini degistirmeyerek yüzde 0,1 seviyesinde birakirken, tahvil alim programini da degistirmedi.
24 EYLÜL:
- ECB Baskani Christine Lagarde, Avro Bölgesi'nde enflasyonda yasanan artisin geçici nedenlerden kaynaklandigini belirterek, "Gelecek yil enflasyon tarafinda çok daha istikrarli bir ortam bekliyoruz." ifadelerini kullandi.
28 EYLÜL:
- S&P, Türkiye'ye yönelik büyüme beklentisini 2021 için yüzde 6,1'den 8,6'ya yükseltirken, 2022 için yüzde 3,3 olarak belirledi.
- Fed Baskani Jerome Powell, enflasyonda artisa neden olan faktörlerin tahmin edilenden daha uzun sürebilecegine iliskin Kongreyi uyardi.
- SPK Baskani Taskesenlioglu, 2021'de toplam büyüklügü 16,3 milyar TL olan 38 adet halka arz gerçeklestirildigini bildirdi.
Kaynak: AA
Dünya genelinde vaka sayilarinin temmuzda son aylarin en yüksek seviyelerine çikmasi salginda dördüncü dalga endiselerini güçlendirirken, birçok ülkede yeni kisitlamalarin gündeme gelmesi küresel piyasalar üzerinde baski yaratti. Diger taraftan gida ve enerji fiyatlarindaki artis nedeniyle enflasyonun beklenenden daha uzun bir süre yüksek seviyelerini koruyacagi yönündeki görüsler agirlik kazandi. Açiklanan veriler de yüksek enflasyon endiselerini destekledi.
Bu dönemde, ABD'de enflasyon haziranda yüzde 5,4 ile 13 yilin en yüksek artisini kaydetti. Almanya'da ise temmuzda yüzde 3,8 olan yillik enflasyon, agustosta yüzde 3,9'a çikarak Aralik 1993'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Ingiltere'de agustosta yüzde 3,2 ile 9 yilin en yüksek seviyesine ulasan enflasyon, Avro Bölgesi'nde yüzde 3'le son 10 yilin zirvesinde gerçeklesti.
Tüm bunlara Çinli gayrimenkul sirketi Evergrande'nin iki tahvil faizi ödemesini gerçeklestirememesi ve enerji krizinin küresel ekonomik aktiviteye iliskin beklentileri olumsuz etkilemesi eklenince, küresel risk algisi negatif etkilendi. Bu gelismelerle dünyanin önde gelen ülke borsalarinda temmuz ve agustos ayinda yasanan yükselis, eylülde yerini düsüse birakti. Söz konusu ayda borsalar ABD'de ortalama yüzde 5'e yakin, Avrupa'da yüzde 2'nin üzerinde deger kaybetti.
Merkez bankalari cephesinde, ABD Merkez Bankasi (Fed), politika faizinde ve varlik alimlarinda degisiklige gitmedigi üçüncü çeyrekte, para politikasinin etkin uygulanmasi ve düzenli piyasa isleyisini desteklemek için 2 yeni repo programi açikladi. Sözle yönlendirmeler kapsaminda ise Fed Baskani Jerome Powell'in Jackson Hole toplantisinda yaptigi konusmada, istihdam piyasasindaki toparlanmanin devam etmesi durumunda varlik alimlarinin azaltilmasina (tapering) bu yil baslanabilecegini, faiz artirimi konusunda aceleci davranilmayacagini belirtmesi öne çikti. Böylece tapering sürecinin bu yil içinde baslayacagi sinyali verilmis oldu.
Avrupa Merkez Bankasi (ECB) tarafinda ikinci çeyrek boyunca faiz oranlari ve Pandemi Acil Varlik Alim Programi'nin (PEPP) toplam büyüklügünde degisiklige gidilmezken, tahvil alimlarinin son iki çeyrege göre daha düsük hizla olabilecegi duyuruldu. Banka ayrica, faiz oranlarina iliskin sözle yönlendirmesinde degisiklige giderken, PEPP kapsamindaki alimlarin aralik ayinda ele alinacagi sinyalini verdi.
Japonya ve Çin merkez bankalari tarafinda ise para politikalarinda temkinli ve istikrarli durusun ikinci çeyrekte devam ettigi görüldü.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi (TCMB), eylülde 16 ayin ardindan ilk kez faiz indirimine giderek politika faizini 100 baz puanlik azaltti ve yüzde 18'e çekti. Banka, söz konusu kararin para politikasinin etkileyebildigi talep unsurlari, çekirdek enflasyon gelismeleri ve arz soklarinin yarattigi etkilerin ayristirilmasina yönelik analizlerin degerlendirilerek alindigini bildirdi. Ayni ay içinde Türk lirasi zorunlu karsiliklarin döviz cinsinden tesis edilmesi imkani azami oranini yüzde 10'dan sifira çeken TCMB, döviz cinsinden mevduat/katilim fonuna uygulanan zorunlu karsilik oranlarini ise tüm vade dilimlerinde 200 baz puan artirdi. Banka ayrica, Güney Kore Merkez Bankasi'yla da 17,5 milyar liralik (2,3 trilyon Güney Kore wonu) swap anlasmasi imzaladi.
Uluslararasi kurum ve kuruluslar üçüncü çeyrekte Türkiye'ye iliskin büyüme beklentilerini bir kez daha yukari yönlü revize ederken, Bankacilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), makro ihtiyati tedbirler kapsaminda kredi kartlarinda taksitlendirme sürelerini kuyum, mobilya ve elektrikli esya alimlarinda 3'er ay, tasit alimlarinda kredi vade sinirlarini nihai fatura degerlerine göre 12'ser ay indirdi.
Öte yandan BDDK, nisan ayinda yürürlüge giren yönetmeligi kapsaminda tasarruf finansman faaliyeti yürüten ancak sartlari saglamayan 21 sirketin intibak taleplerinin reddine ve tasfiyelerine, 6'sinin intibak sürecinin devam ettirilmesine, 8'inin ise iradi tasfiyeye yönlendirilmesine karar verildigini duyurdu.
Söz konusu gelismelerle Borsa Istanbul'da BIST 100 endeksi, temmuzda yüzde 2,70 ve agustosta yüzde 5,68 yükselmesinin ardindan eylülde yüzde 4,46 geriledi. Endeks böylece, üçüncü çeyregi yüzde 3,69 deger kazanciyla 1.406,39 puandan tamamladi. Dolar/TL ise 8,26-8,96 bandinda seyrettigi üçüncü çeyregi önceki çeyrege kiyasla yüzde 2,1 artisla 8,8902'den kapatti.
ABD'nin 10 yillik tahvil faizleri üçüncü çeyrege düsüsle baslamasinin ardindan agustos ve eylül aylarindaki yükselisi ile yeniden 1,60 seviyelerini test ederken, Türkiye'de uzun vadeli tahvil faizleri üçüncü çeyregi yüzde 18,5 seviyesinden kapatti. Altinin ons fiyati ise dalgali bir seyir izledigi üçüncü çeyregi önceki çeyrege kiyasla yüzde 0,8'lik azalisla 1.757,10 dolardan tamamladi. Ayni süreçte yurt içinde gram altinin fiyati ise yüzde 1,3 artisla 502,2 liradan kapandi.
AA muhabirinin derledigi bilgilere göre, yilin üçüncü çeyregindeki önemli gelismeler söyle:
1 TEMMUZ:
- TCMB, Türk lirasi zorunlu karsiliklarin döviz cinsinden tesis edilmesi imkani azami oranini yüzde 20'den yüzde 10'a düsürdü. Banka ayrica, döviz cinsinden mevduat/katilim fonuna uygulanan zorunlu karsilik oranlarini tüm vade dilimlerinde 200 baz puan artirdi.
- BDDK, makro ihtiyati tedbirler kapsaminda kredi kartlarinda taksitlendirme sürelerini kuyum, mobilya ve elektrikli esya alimlarinda 3'er ay düsürürken, tasit alimlarinda kredi vade sinirlarini nihai fatura degerlerine göre 12'ser ay indirdi. Kurul ayrica, bireysel kredi kartlari ile ihtiyaç kredilerine iliskin risk agirliklarini yükseltti.
2 TEMMUZ:
- BDDK, tasarruf finansman faaliyeti yürüten ancak sartlari saglamayan 21 sirketin intibak taleplerinin reddine ve tasfiyelerine karar verdi. Kurul, söz konusu sirketlerden 6'sinin intibak sürecinin devam ettirilmesine, 8'inin ise iradi tasfiyeye yönlendirilmesine karar verildigini duyurdu.
7 TEMMUZ:
- Fed'in 15-16 Haziran toplantisina ait tutanaklar, varlik aliminin azaltilmasinin degerlendirmeye baslanmasina yönelik hedeflerde "önemli ölçüde ilerleme" sartinin henüz saglanmadigini ortaya koydu.
- SPK, 32 gerçek ve bir tüzel kisinin islemlerinde piyasa dolandiriciligi makul süphesi bulunmasi nedeniyle 6 ay islem yasagi uygulanacagini açikladi.
8 TEMMUZ:
- BDDK, vatandasin ve is dünyasinin salgin kosullarindan normale geçis döneminde finansman erisimini kolaylastiracak, kredi sisteminin etkin çalismasina daha fazla katkida bulunacak kararlar aldi.
9 TEMMUZ:
- Fed, Kovid-19 salgininin etkilerinin ABD ekonomisinde hissedilmeye devam ettigini belirterek, yakin vadede enflasyon görünümüne iliskin yukari yönlü risklerin arttigini bildirdi.
- Cari islemler hesabi mayista 3 milyar 81 milyon dolar açik verirken, 12 aylik cari islemler açigi 31 milyar 858 milyon dolar oldu.
- ECB, Avro Bölgesi’nde milli gelirin 2022'nin ilk çeyreginde yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgini öncesindeki seviyeyi asmasinin beklendigini bildirdi.
13 TEMMUZ:
- ABD'de enflasyon haziranda yüzde 5,4 ile 13 yilin en yüksek artisini kaydetti.
14 TEMMUZ:
- Fed Baskani Jerome Powell, ekonominin politika degisikligi için ulasmasi gereken hedeflerden hala uzakta oldugunu söyledi.
- TCMB, politika faizini degistirmeyerek yüzde 19 düzeyinde birakti.
15 TEMMUZ:
- IMF, Almanya ekonomisinin bu yil yüzde 3,6 ve gelecek yil yüzde 4,1 büyüyecegi tahmininde bulundu.
- Dünya Bankasi, 2021 mali yilinda Kovid-19 salginindan kaynakli saglik, ekonomik ve sosyal etkilerle mücadele için Türkiye'ye toplam miktari 1,5 milyar dolari bulan 5 kritik kalkinma projesi için finansman destegi saglandigini bildirdi.
16 TEMMUZ:
- BoJ, faizlerde ve para politikasinda degisiklige gitmezken, 2021 mali yilina iliskin enflasyon orta noktasi tahminini yüzde 0,1'den yüzde 0,6'ya yükseltti, büyüme beklentisini ise yüzde 4'ten yüzde 3,8'e düsürdü.
19 TEMMUZ:
- Dünya Bankasi Grubunun Kovid-19 salgininin tibbi, ekonomik ve sosyal etkileriyle mücadele için son 15 ayda 157 milyar dolarin üzerinde kaynak kullandigi bildirildi.
20 TEMMUZ:
- Çin Merkez Bankasi (PBoC), politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.
22 TEMMUZ:
- IMF, ABD ekonomisinin bu yil yüzde 7 ve gelecek yil yüzde 4,9 büyüyecegi tahmininde bulundu.
26 TEMMUZ:
- Dünya Bankasi ve Kovid-19 Asilari Küresel Erisim Programi (COVAX), gelismekte olan ülkelere yönelik asi tedariki için yeni bir finansman mekanizmasi duyurdu.
27 TEMMUZ:
- IMF, küresel ekonomik büyüme tahminini 2021 için yüzde 6’da birakirken, 2022 için yüzde 4,4'ten yüzde 4,9'a yükseltti.
28 TEMMUZ:
- Fed, beklentiler dogrultusunda politika faizinde ve varlik alimlarinda degisiklige gitmezken, para politikasinin etkin uygulanmasi ve düzenli piyasa isleyisini desteklemek için 2 yeni repo programini açikladi. Fed Baskani Powell, karar sonrasi yaptigi açiklamada, faiz oranlarini artirmayi düsünmekten çok uzak olduklarini, varlik alim hizini ayarlamayi degerlendirdiklerini ve bunun zamanlamasi hakkinda herhangi bir karar vermediklerini bildirdi.
29 TEMMUZ:
- TCMB'nin yilin üçüncü Enflasyon Raporu'nda, "Enflasyonun, yüzde 70 olasilikla, 2021 sonunda orta noktasi yüzde 14,1 olmak üzere, yüzde 12,2 ile yüzde 16,0 araliginda; 2022 sonunda orta noktasi yüzde 7,8 olmak üzere yüzde 5,4 ile yüzde 10,2 araliginda gerçeklesecegi tahmin edilmektedir." denildi.
- TCMB Baskani Sahap Kavcioglu, rapora iliskin düzenlenen toplantida, "Öngörülerimiz, enflasyonda kisa vadede gözlenebilecek hareketin geçici olacagini ve enflasyonun yilin son çeyreginde belirgin sekilde düsecegini gösteriyor." açiklamasini yapti.
- BDDK, selden etkilenen bölgelerde kredi karti taksitlerinin 1 Ocak 2022'ye kadar iki katina çikarildigini bildirdi.
3 AGUSTOS:
- IMF Guvernörler Kurulu, Kovid-19 salginiyla mücadelede küresel likiditeyi artirmak amaciyla 650 milyar dolarlik özel çekme hakki (SDR) olarak adlandirilan rezerv para biriminin tahsisini onayladi.
5 AGUSTOS:
- BoE, beklentiler dahilinde politika faizini degistirmeyerek yüzde 0,1 seviyesinde birakirken, tahvil alim programini da degistirmedi.
6 AGUSTOS:
- TMSF, intibak plani yeterli görülmeyerek BDDK tarafindan tasfiyesine karar verilen tasarruf finansman sirketlerinde izleyecegi yol haritasini belirledi.
12 AGUSTOS:
- TCMB, politika faizini degistirmeyerek yüzde 19 düzeyinde birakti.
- TCMB ile Güney Kore Merkez Bankasi arasinda 17,5 milyar liralik (2,3 trilyon Güney Kore wonu) swap anlasmasi imzalandi.
14 AGUSTOS:
- Uluslararasi kredi derecelendirme kurulusu Fitch Ratings, Türkiye'nin kredi notunu "BB-" ve not görünümünü "duragan" olarak korudu. Kurulus, Türkiye için bu yilki büyüme beklentisini yüzde 6,3'ten yüzde 7,9'a yükseltti.
16 AGUSTOS:
- ECB ile ABD Menkul Kiymetler ve Borsa Komisyonu arasinda menkul kiymet tabanli takas islemleri yapan kurumlara yönelik is birligi için mutabakat zapti imzalandi.
17 AGUSTOS:
- Avro Bölgesi ekonomisi, ikinci çeyrekte yillik bazda yüzde 13,6 ve çeyreklik bazda yüzde 2 büyüdü.
18 AGUSTOS:
- Cari islemler hesabi haziranda 1 milyar 127 milyon dolar açik verirken, 12 aylik cari islemler açigi 29 milyar 679 milyon dolar oldu.
- Fed'in 27-28 Temmuz'daki toplantisina ait tutanaklar, yetkililer arasindaki görüs farkliliklarina ragmen varlik alimlarinin hizinin ekonomik kosullarin bankanin hedeflerini karsilamasinin ardindan bu yil düsürülmesinin muhtemel oldugunu ortaya koydu.
19 AGUSTOS:
- BDDK, dijital bankacilikta standartlari belirleyen "Dijital Bankalarin Faaliyet Esaslari Ile Servis Modeli Bankaciligi Hakkinda Yönetmelik Taslagi"ni görüse açti.
20 AGUSTOS:
- PBoC, politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.
- 26 AGUSTOS:
- ECB'nin temmuz ayi toplanti tutanaklari, bankanin yönetim konseyinin faiz oranlarina iliskin sözle yönlendirmenin revize edilmesi gerektigine vurgu yaptigini ortaya koydu.
- ABD ekonomisi, yilin ikinci çeyreginde yüzde 6,6 büyüdü.
- SPK, yatirimcilarin tazminine iliskin yönetmelikte degisiklige giderek, yurt disinda kurulmus ve yetkilendirilmis, yabanci hukuka tabi yabanci merkezi saklama kuruluslari ile genel saklama yetkisi bulunan yatirim kuruluslarini tazmin kapsamindan çikardi.
27 AGUSTOS:
- Fed Baskani Jerome Powell, Jackson Hole'da yaptigi konusmada, ekonominin beklendigi gibi gelismesi halinde varlik alimlarini azaltmaya bu yil baslamanin uygun olabilecegini belirterek, "Varlik alimlarini azaltmanin zamanlamasi ve hizi, faiz oranlarindaki artisin zamanlamasina iliskin dogrudan bir sinyal amaci tasimayacaktir." dedi.
1 EYLÜL:
- Uluslararasi kredi derecelendirme kurulusu Moody’s, Türkiye ekonomisine yönelik 2021 yili büyüme tahminini yüzde 5'ten yüzde 6'ya yükseltti.
2 EYLÜL:
- Fitch Ratings, ECB’nin faiz oranlarini 2025'e kadar sabit tutmasinin, tahvil alimlarinin ise en az 2024'e kadar devam etmesinin beklendigini bildirdi.
6 EYLÜL:
- Moody's, Türkiye'de katilim bankaciliginin toplam bankacilik varliklari içerisindeki payinin gelecek 5 yilda en az iki katina yükselmesinin beklendigini bildirdi.
9 EYLÜL:
- ECB, piyasa beklentileri dogrultusunda, faiz oranlari ve Pandemi Acil Varlik Alim Programi'nin toplam büyüklügünde degisiklige gitmezken, tahvil alimlarinin son iki çeyrege göre daha düsük hizla olabilecegini duyurdu. ECB Baskani Christine Lagarde, toplanti sonrasi yaptigi açiklamada, salgin alimlarinda bir sonraki asamanin ne olacaginin tartisilmadigini ancak aralik ayinda kapsamli olarak ele alacaklarini söyledi.
10 EYLÜL:
- Almanya'da temmuzda yüzde 3,8 olan yillik enflasyon, agustosta yüzde 3,9’a çikarak Aralik 1993'ten beri en yüksek seviyesindeki seyrini sürdürdü.
13 EYLÜL:
- Cari islemler hesabi temmuzda 683 milyon dolar açik verirken, 12 aylik cari islemler açigi 27 milyar 832 milyon dolar oldu.
- Dünya Bankasi, önlem alinmamasi durumunda iklim degisikliginin 2050'ye kadar dünyanin 6 bölgesinden 216 milyondan fazla insani iç göçe zorlayabilecegini öngördü.
15 EYLÜL:
- TCMB, Türk lirasi zorunlu karsiliklarin döviz cinsinden tesis edilmesi imkani azami oranini yüzde 10'dan sifira düsürdü. Banka ayrica, döviz cinsinden mevduat/katilim fonuna uygulanan zorunlu karsilik oranlarini tüm vade dilimlerinde 200 baz puan artirdi.
- TCMB, ASELSAN, HAVELSAN ve TÜBITAK-BILGEM ile ikili mutabakat zabitlari imzalayarak Dijital Türk Lirasi Isbirligi Platformu olusturdugunu duyurdu.
- Ingiltere'de enflasyon agustosta yüzde 3,2 ile 9 yilin en yüksek seviyesine ulasti.
16 EYLÜL:
- Fitch Ratings, Türkiye'ye yönelik büyüme beklentisini 2021 için yüzde 7,9'dan yüzde 9,2'ye yükseltti. Kurulus, Türkiye'deki ekonomik büyümenin 2022'de yüzde 3,5'e gerilemesinin ardindan 2023'te yüzde 4,5'e çikacagini öngördü.
- Dünya Bankasi, veri düzensizliklerine iliskin yürütülen sorusturma sonucunda üst düzey banka yetkililerinin Çin'in siralamasini etkileyen verileri degistirmek için personele baski yaptiginin belirlenmesi üzerine Is Yapma Kolayligi Raporu'nun yayimlanmasina devam edilmeyecegini bildirdi.
17 EYLÜL:
- TCMB, ihracat ve döviz kazandirici hizmetler reeskont kredileri kullanim ve geri ödeme kosullarinda degisiklige giderken, toplam reeskont kredisi limitini 30 milyar dolara yükseltti.
- BDDK, tüketici kredilerine iliskin genel vade sinirini, kredi tutari 50 bin TL'nin üzerinde olan krediler için 36 aydan 24 aya indirirken, salgin dönemine yönelik aldigi uygulamalarda güncellemeye gitti.
- Avro Bölgesi'nde yillik enflasyon agustosta yüzde 3'le son 10 yilin en yüksek seviyesine çikti.
21 EYLÜL:
- OECD, Türkiye'ye yönelik büyüme beklentisini 2021 için yili büyüme beklentisini yüzde 5,7’den yüzde 8,4’e yükseltirken, 2022 için yüzde 3,1 düzeyinde belirledi. Kurulus, küresel ekonomik büyüme tahminini de 2021 için yüzde 5,8’den 5,7'ye, 2022 için yüzde 4,4'ten 4,5'e revize etti.
22 EYLÜL:
- Fed, beklentiler dogrultusunda politika faizinde ve varlik alimlarinda degisiklige gitmezken, ekonomideki gelisim beklenildigi gibi devam ederse yakinda varlik alim hizinin yavaslatilabilecegi sinyalini verdi. Fed Baskani Powell, karar sonrasi yaptigi açiklamada, varlik alimlarinin ekonomideki toparlanmada önemli rol oynadigini ancak etkisinin büyük oranda azaldigini belirterek, "Eger is gücü verileri beklentilerimizle uygun gerçeklesirse kasimda bile varlik alimlarini azaltmaya baslayabiliriz." dedi.
- BoJ, faizlerde ve para politikasinda degisiklige gitmezken, iklim degisikligiyle mücadeleye yönelik çabalari desteklemek amaciyla saglayacagi fon programinin detaylarini açikladi.
- PBoC, politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.
23 EYLÜL:
- TCMB, politika faizini 100 baz puan azaltarak yüzde 18'e indirdi. Banka, söz konusu kararin para politikasinin etkileyebildigi talep unsurlari, çekirdek enflasyon gelismeleri ve arz soklarinin yarattigi etkilerin ayristirilmasina yönelik analizlerin degerlendirilerek alindigini bildirdi.
- BoE, beklentiler dahilinde politika faizini degistirmeyerek yüzde 0,1 seviyesinde birakirken, tahvil alim programini da degistirmedi.
24 EYLÜL:
- ECB Baskani Christine Lagarde, Avro Bölgesi'nde enflasyonda yasanan artisin geçici nedenlerden kaynaklandigini belirterek, "Gelecek yil enflasyon tarafinda çok daha istikrarli bir ortam bekliyoruz." ifadelerini kullandi.
28 EYLÜL:
- S&P, Türkiye'ye yönelik büyüme beklentisini 2021 için yüzde 6,1'den 8,6'ya yükseltirken, 2022 için yüzde 3,3 olarak belirledi.
- Fed Baskani Jerome Powell, enflasyonda artisa neden olan faktörlerin tahmin edilenden daha uzun sürebilecegine iliskin Kongreyi uyardi.
- SPK Baskani Taskesenlioglu, 2021'de toplam büyüklügü 16,3 milyar TL olan 38 adet halka arz gerçeklestirildigini bildirdi.