Damar Hastaliklari En Önemli Ölüm Nedenlerinden
Asya Vasküler Cerrahi Kongre Baskani Prof. Dr. Tankut Akay, damar hastaliklarinin dünyada bulasici hastaliklardan sonra en fazla görülen ölüm sebeplerinden biri oldugunun altini çizerek, "Dünyada 2019 yilinda 20 milyona yakin insan damar hastaliklarindan hayatini kaybetti. Periferik arter dedigimiz hastaliklar ya da pihtiya bagli hastaliklar olarak karsimiza çikarken, kanser, trafik kazasi gibi ölüm sebepleriyle birlikte bulasici hastaliklardan sonra en sik hayat kaybettigimiz sebeplerden biridir" dedi.
Kongreye farkli ülkelerden bin 600 civarinda cerrah katildi.
Türkiye’de 2013 yilinda Istanbul’da yapilan kongreden 10 yil sonra ASVS üyelerinin yeniden Antalya’da bir araya geldigi kongre çerçevesinde basin toplantisi düzenlendi.
"Damar hastaliklari önemli bir ölüm nedeni"
Asya Vasküler Cerrahi Kongre Baskani Prof. Dr. Tankut Akay, damar cerrahisi kongrelerini yapmalarinin sebebini açiklayarak, “Kardiyovasküler hastaliklarin önemli bir kismi kol damar hastaliklaridir. Damar hastaliklari da dünyada bulasici hastaliklardan sonra en fazla ölüm sebeplerinden biridir. Damar hastaliklari denildigi zaman; atardamar, toplardamar, lenf hastaliklari olmak üzere çesitli gruplara ayiriyoruz. Atardamar hastaliklari anevrizmalar ya da damar darliklari olarak karsimiza çikarken, ven hastaliklari da toplardamar yetmezligi ve varisler ve pihti ile birlikte giden ven hastaliklari olarak karsimiza çikiyor. Bunun disinda lenf hastaliklari da damar hastaliklarinin parçalaridir. Dünyada 2019 yilinda 20 milyona yakin insan damar hastaliklarindan hayatini kaybetti. Bu periferik arter dedigimiz hastaliklar ya da pihtiya bagli hastaliklar olarak karsimiza çikabilir. Kanser, trafik kazasi gibi ölüm sebepleriyle birlikte bulasici hastaliklardan sonra en sik hayatini kaybettigimiz sebeplerden biridir. Sadece hayati kaybetme anlaminda degil, ayni zamanda da maddi kayiplar, is gücü, uzuv kayiplari ve hayati organlar denilen bagirsak, karaciger, akciger damarlarimiza atilacak pihtilarin bu organlarin beslenme bozuklugu olusturmasina bagli çok önemli hayati kisitlayici hastalik grubundan bahsediyoruz” diye konustu.
"Hayat boyunca 200 milyon litre kan geçiyor"
Ulusal Vasküler ve Endovasküler Cerrahi Dernegi Baskani Doç. Dr. Soner Yavas, bu kongrede hem yerli hem de yabanci meslektaslarinin oldugunu bu durumun kendileri için çok önemli oldugunu belirtti.
Tipi sinir tanimayan bit bilim dali oldugunun altini çizen Yavas, “Her ne kadar ülkeler arasinda anlasmazliklar olsa bile doktorlar bundan etkilenmez, dilimiz ortaktir, hastalarimizda ortaktir. Kalp damar sisteminin hayat boyunca dinlenmeden çalisan sistemdir. Kan basincina karsi çalisiyor. Bunun için sürekli hastaliklara açik. Kalpten çikan aort dedigimiz ana kani tasiyan damarimiz hayat boyunca yaklasik olarak 200 milyon milyon litreye yakin kan geçiriyor içinden. Bütün organlarin ana dallari bu damardan çikiyor. Bu damarda balonlasma veya tikayici hastalik görülebiliyor. En sik genelde anevrizmalar görülüyor. En sik batin bölgesinde anevrizma gözükmekte. Üçte iki oraninda görünüyor. Yas ile siklik artmakta. Gençlerde de görülüyor. 65/74 yas arasinda yüz binde 55 görülme sikligi var. Gögüs kafesi içinde kalan kisminda aortun 100 binde 7’lerde görülme sikligi var. Erkeklerde daha fazla tansiyon olmasi, tütün kullanimi, koah gibi hastaliklar da beyaz irkta daha fazla görülmekte” ifadelerine yer verdi.
Damarin patlamasi
Bu hastaliklarin tanisinin kolay olduguna deginen Yavas, “Ne yazik ki toplumda bilinç olusmamis durumda. Genelde rutin kontrolde kolaylikla saptaniyor. Tam bilinmedigi için bazen çok gecikmis hastalik olarak geliyor. Bizim en korktugumuz sey bu damarin patlayarak gelmesi. Önceden tani konulan ameliyat hazirligi yapilmis hastalarda çok yüksek basari orani varken, patlayarak gelen damarlarda ölüm orani hala çok yüksek. Kap damar cerrahisinde dünya ile ayni düzeydeyiz. Hatta bazi ülkelerden daha ileridir. Saglik sistemimiz herkes bu sistemden yararlanabiliyor. Pandemi döneminde hastanelerimizin gücünü gördük. 2022 verilerine göre Türkiye’de bin 555 hastane var. Tip halen gelisiyor. En güzel tarafi bu kongreleri yapip bilgi aktarmaktir" diye konustu.
"Gebelik damarlarda pihti olusumunu artiriyor"
Fleboloji Dernegi Baskani Prof. Dr. Adnan Taner Kurdal, toplardamar sistemi hastaliklari toplumda sik görüldügünü dile getirdi.
Tedavisinin diger hastaliklara göre daha kolay oldugunu anlatan Kurdal, özellikle pihtiya dayali toplardamar hastaliklarinin ciddi ölümle sonuçlanan komplikasyona yol açtigini söyledi.
Kurdal, gebeligin damarlarda pihti olusumunu artiran bir durum olduguna dikkati çekti. Gebe kadinlarin gebe olmayan kadinlara göre ileri derecede toplardamar pihtisi riskine sahip oldugunu aktaran Kurdal, "Gebe kalmayan kadin da tüp bebek tedavisiyle gebe kalmaya çalistiginda bu yapilan tedaviler pihti olusumuna katkida bulunuyor. Bu yapilan tedaviler sonucunda çoklu gebelik olusmussa, bu durumda pihti olusumuna ileri derecede katki veriyor. Normal sartlarda gebe kadinlarin hayatini kaybetmesi için risk faktörleri, kanama, gebelige bagli yüksek tansiyon ve pihti olarak belirler. Ancak gelismekte olan ülkelerde görüyoruz ki kanama ve yüksek tansiyon ölümleri azalirken, gebelikteki pihtiya bagli ölümler birinci siraya dogru yaklasmakta. Bu çok önemli bir konudur. Gebeler tasidiklari çocuklara can verirken kendi canlarini korumalidir. Gebelerin toplardamar pihtisina yatkin oldugunu ve özel olarak korunmalari gerektigini, altinda yatan bir genetik hastaligi varsa bu hastaligin ilk bulgusunun gebelikte olusabilecek pihti olabilecegini akilda tutmak lazim. O nedenler farkindalik yükseltilmelidir” açiklamasini yapti.
"Genç kisilerde de ortaya çikabiliyor"
Ulusal Vasküler ve Endovasküler Cerrahi Dernegi Baskan Yardimcisi ve Prof. Dr. Nevzat Erdil, sah damarin beyni besleyen oksijen tasimasini saglayan damar yapisi oldugunu hatirlatti. Bu damarda tikanmaya bagli insanlarda inme hastaligi oldugunu anlatan Dr. Erdil, “Inme hastaligi olusuyor. Buna bagli belli yasin üzerindeki hastaliklarin kardiyovasküler ölümlerden sonra, ikinci sirada yer almakta. Özelliklede nörolojik hastaliklara bagli olarak ölümlerde inmeler birinci sirada yer almaktadir. Belirli yasin üzerinde nörolojik bulgularla gelen hastalarda ilk arastirilan, boyun damarlarinda bir hastalik olup olmadigidir. Bu hastalik ileri yastadir ama su anda genç hastalarda da ortaya çikabiliyor. Genç hastalarda yavas ve sinsi seyredebiliyor. Hastalik olmadan belirli aralarda iyi bir muayene önemlidir. Birtakim hastalara ilaç, cerrahi olarak darliklari gideriyoruz, stentle damari açabiliyoruz. Hastalik olmadan kalici sorun vermeden tespit edilmesi önemlidir” ifadelerine yer verdi.
"3 kisiden 1’i hayatini kaybediyor"
Ulusal Vasküler ve Endovasküler Cerrahi Dernegi Genel Sekreteri Prof. Dr. Dilek Erer, yer çekiminin en çok insanlari ve burada da bacaklari etkilediginin altini çizerek, "Bacak sagligi bizim için çok önemli. Kirli kani kalbe tasiyan toplardamara farkindaligi artirmaliyiz. Yerçekimi ve yasantimiz bacaklarimizdaki toplardamari etkiliyor. Uzun süre oturdugumuzda ya da ayakta kaldigimizda bacaklarimizdaki toplardamarda pihti olusur. Ana damarlarda bacaklarda 1000 kisiden 1’inde pihti oluyor. Bacaklardaki toplardamarlarimizda ana damarlarda pihti oldugunda pihti direk akcigere gidiyor ve ölüme neden oluyor. Bacaklarindaki toplardamarlarda pihti olan hastalardan yüzde 70’i akcigere ulasiyor. 3 kisiden biri hayatini kaybediyor. ABD’de yilda 2 milyon bacakta pihti vakasi görülüyor, 600 bini akcigere pihti atiyor ve 200 bini hayatini kaybediyor" açiklamasini yapti.