Osmanli Mimarisindeki Bu Detaylar Ecdadin Ahlakini Gözler Önüne Seriyor

16. yüzyilda Osmanli dönemi padisahlarindan 3. Murad’in veziri Sivas Valisi Ali Beyoglu Mahmud Pasa tarafindan yaptirilan Kale Cami adeta zamana meydan okuyor. 1580 yilinda insa edilen ve hala kullanimda olan cami Sivas tarihi kent meydaninda bulunuyor. Essiz mimarisi ile hayranlik uyandiran camide bulunan Yitik ve Sadaka taslari ise dikkat çekiyor. Yitik tasi geçmiste civarda kaybolan esyalarin bulunmasi halinde bulan kisinin götürüp kaybeden kisi tarafindan alinmasi için birakilan tas olarak biliniyor. Kökeni Selçuklulara kadar uzanan sadaka tasinin ise ihtiyaç sahipleri için para birakilan özel bir tas olarak kullanildigi biliniyor.

Yüzyillardir ayakta

Konu hakkinda bilgi veren Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Ögretim Üyesi Prof. Dr. Erdal Eser, yüzyilladir ayakta olan bu caminin hala kullaniliyor olmasindan dolayi mutlu oldugunu belirterek, “Kale Cami 1580 yilinda Sivas’ta insa edilen Osmanli yapilarinin arasinda yer aliyor. Tek kubbeli, merkezi mekanli yapilar arasinda sayabiliriz. Planinin büyük bir ihtimalle Istanbul’dan gelmesi söz konusu çünkü dönemin mimar faaliyetleri göz önüne alindiginda aslinda her sey baskentten yürütülüyor. Büyük bir ihtimalle de plani dönemin baskenti Istanbul’da hazirlanarak Sivas’a getiriliyor ve burada yerel is gücü ile malzeme teknik gücü ile insa ediliyor. Kale Cami güzel bir örnek, etrafinin açilmis olmasi, daha görünür bir hale gelmis olmasi meydani süsleyen bir eser haline getiriyor kendisini. Hala da kullaniliyor olmasi çok büyük bir mutluluk” dedi.



Bu iki tas özellikleriyle dikkat çekiyor

Prof. Dr. Eser, yitik ve sadaka taslarinin özelliklerine dikkat çekerek, “Kale Cami’nin bir özelligi de Yitik ve Sadaka tasi bulunuyor olmasi. Ülkemizin ve kültürümüzün güzel degerleri arasinda ama günümüzde bu kültür unutulmus halde. Herhangi birisi bir seyini kaybettiginde, o kayip sey bulundugunda getirilip buraya konuluyor kaybeden kisi de gelerek kendisi aliyor. Bu bir toplumun temiz karakterini gösteren çok güzel degerler ve detaylar arasinda yer aliyor. Sadaka tasi ise ’veren el alan eli görmemeli’, ’veren sag eli sol el görmemeli’ deniliyor kültürümüzde, bu gerçekten güzel bir sey. Bir yardim yapma gücünde olan birisi o tasin üzerine yardimi her neyse birakiyor, ihtiyaci olan da bunu giderek aliyor. Avrupa’da baslayip dünyanin degisik yerlerine yayilan bir anlayis ’askida’ anlayisi, biz bu gelenegi tarihimizde uygulamali olarak yasamisiz ve uzun sürede yasatmisiz. Bu açidan da Kale Cami hala o degeri bünyesinde yansitiyor ve gösteriyor olmasi nedeniyle bizim için özel bir önem tasiyor” diye konustu.