'Tarimin Maliyeti Aylikta Azaldi, Yillikta Artti'
Antalya Ticaret Borsasi ve Antalya Tarim Konseyi Yönetim Kurulu Baskani Ali Çandir, Türkiye Istatistik Kurumu tarafindan açiklanan Mayis ayi Tarim Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarim-GFE) degerlendirdi. Mayis ayi Tarim-GFE’nin aylik yüzde 0,26 ilan edildigini belirten Çandir, “Bu rakam, 2022 yili Mayis ayi enflasyonu hariç tutulursa 8 yillik ortalama olan yüzde 0,92’nin oldukça altinda ilan edilmistir” dedi. Tarim-GFE’nin Mayis ayinda yillik olarak yüzde 33,22 ilan edildigini kaydeden Çandir, “Bu yillik rakam, son 8 yilin en yüksek ikinci rakami olmustur. Geçtigimiz yil Mayis ayindaki yüzde 117,31’lik rekor enflasyondan ciddi olarak düsük olmasina karsilik 8 yillik ortalama olan yüzde 13 düzeyinden hala yaklasik 3 kat fazla yüksektir” degerlendirmesinde bulundu.
“Enerji ve gübredeki düsüs sevindirdi”
Mayis ayi Tarim-GFE’nin alt kalemlerine bakildiginda, tarimda kullanilan mal ve hizmetlerin fiyatlarinda aylikta yüzde -0,10 düsüs ve yillikta ise yüzde 29,13’lük artis ilan edildigini belirten Çandir, tohumda yüzde 1,57, enerjide yüzde -5,36, gübrede yüzde -1,92, ilaçta yüzde 1,25, veteriner hizmetlerinde yüzde 5,02, yemde yüzde 1,17 ve diger kalemlerde ise yüzde 0,74’lük degisime dikkat çekti. Çandir, Mayis ayindaki yillik degisimin, tohumda yüzde 68,78, enerjide yüzde -3,39, gübrede yüzde 5,94, ilaçta yüzde 30,76, veteriner hizmetlerinde yüzde 54,42, yemde yüzde 34,62 ve diger kalemlerde ise yüzde 76,10 oldugunu belirti. Çandir, tarimsal yatirima katki saglayan mal ve hizmetlerin fiyatlarinda ise aylik yüzde 2,61 ve yillik yüzde 67,20’lik artis oldugunu kaydetti.
Mayis ayinda enerji ve gübre maliyetlerindeki azalisa dikkat çeken Çandir, “Enerjide aylik -5,36 ve yillik -3,39 azalis ilan edilirken, gübrede aylikta yüzde -1,92 azalis, yillikta yüzde 5,94 artis ilan edilmistir. Nisan ayinda baslayan düsüs egilimini sira disi hizlandirmis gözükmektedir. Gelecek aylarda bu düsüslerini devam ettirmesi, tarimsal faaliyetlerin seyri bakimindan hayati önem tasimaktadir” ifadelerini kullandi.
“Üretici lehine”
TÜIK’in ilan ettigi Mayis ayi tarimsal üretici fiyat endeksi Tarim-ÜFE’nin aylik yüzde 2,14 ve yillik ise yüzde 50,79 oldugunu kaydeden Çandir, “Tarimsal faaliyetlerde bulunanlar açisindan son bir yillik egilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmisken Mayis ayinda aylik ve yillik düzeyde Tarim-GFE, Tarim-ÜFE’nin altinda kalarak üretici lehine bir durum olusturmustur. Önümüzdeki aylarda bu egilimin devam etmesi, üretici kesim için birikmis zararlari giderebilmek açisindan önem tasimaktadir” degerlendirmesinde bulundu.
Yurt içi ve yurt disi üretici enflasyonlarinin tarim sektörünü dolayli olarak etkiledigini söyleyen Baskan Ali Çandir, Mayis ayinda açiklanan aylik yüzde 0,45 ve yillik yüzde 32,13 düzeyindeki yurt disi üretici enflasyonu YD-ÜFE ile aylik yüzde 0,65 ve yillik yüzde 40,76 düzeyindeki yurt içi üretici enflasyonu YI-ÜFE’nin genel olarak sektörün geçmisten gelen maliyet yükünü gelecekte de tasimaya devam edecegini gösterdigini söyledi.
Çandir, “Ancak bu ay özellikle YD-ÜFE’nin yakin geçmise göre sira disi düsük ilan edilmesi, YI-ÜFE rakaminin da sira disi düsük çikmasina vesile olmustur” seklinde konustu.
Mayis ayinda üretici kesimdeki bu enflasyonlara karsilik tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylik yüzde 0,04, yillik yüzde 39,59 arttigina dikkat çeken Çandir, “Tüketici taraftaki gida enflasyonu ise Mayis ayinda aylik yüzde 0,71 ve yillik yüzde 52,52 olarak ilan edilmisti. Islenmemis gida enflasyonu ise Mayis’ta aylik yüzde 0,29 ve yillik yüzde 56,01 düzeyinde ilan edilmisti. Yas meyve sebze enflasyonu ise aylik yüzde -4,96 düsüs ve yillik 24,03 artis olarak ilan edilmisti. Tüketici taraftaki bu rakamlar, üreticilerin maruz kaldigi maliyet artislarini, hala yaklasik yari yariya tüketiciye yansitabildigini göstermektedir” degerlendirmesinde bulundu.