Hsyk Kanun Tasarısı Adalet Komisyonu'nda Kabul Edildi

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) Kanun Tasarısı, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) Kanun Tasarısı, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Komisyonda, eski Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt'ın isminin yer aldığı Şemdinli iddianamesi sonrası meslekten ihraç edilen Ferhat Sarıkaya ile ilgili tartışma yaşandı. CHP'liler düzenlemenin anayasa değişikliği kapsamını aştığını, af niteliğine dönüştüğünü savunurken, MHP'li vekil bu düzenlemenin siyasi polemiklere yol açacağını söyledi.
Geçen haftadan bu yana TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşülen HSYK Kanun Tasarısı kabul edildi. Tasarının "Hakkında Meslekten Çıkarma Kararı Verilmiş Olanların Durumu" başlıklı maddesi görüşülürken tartışma yaşandı. Madde üzerine söz alan MHP Ordu milletvekili Rıdvan Yalçın, meslekten ihraç edilenler için HSYK Genel Kurulu'nun karar verecek olmasının Şemdinli iddianamesi ile gündeme gelen Ferhat Sarıkaya ile gündeme geldiğini söyledi. Yalçın, anayasa değişikliği ile yeni yapısına kavuşturulan Kurul'a güven
zafiyeti olduğunu savunarak, "Kurula güven zafiyeti varken bu düzenleme siyasi polemiklere yol açacaktır" dedi. Yalçın, HSYK'nın Sarıkaya dosyasına yeniden bakmasıyla birlikte Kurul'un önceki kararlarının gayri meşru olacağını ileri sürdü.
Konuya ilişkin söz alan CHP Zonguldak Milletvekili Ali İhsan Köktürk ise, düzenlemenin anayasa değişikliği kapsamını aştığını, af niteliğinde olduğunu savundu. CHP Afyonkarahisar Milletvekili Halil Ünlütepe de bu düzenlemenin masumane olmadığını ve toplumdan kaçırıldığını ileri sürerek, "Amaç belli; Ferhat Sarıkaya. HSYK yargı organı haline getiriliyor. Başvuru mercii kurul değil, yargı organı olmalıdır" dedi.
Eleştirilere yanıt veren AK Parti Bartın Milletvekili Yılmaz Tunç, düzenlemenin kişiye özel olmadığını söyledi. AK Parti Denizli Milletvekili Mehmet Salih Erdoğan, ihraç edilenlerin AİHM'e yaptığı başvurular sonucunda Türkiye'nin tazminat ödemeye mahkum edildiğini kaydetti.
Komisyonda ihraç edilenlerin durumuna ilişkin bilgi veren Adalet Bakanlığı Kanunlar Genel Müdürü Kenan Özdemir ise, 1982 yılından bu yana 96 hakim ve savcının meslekten ihraç edildiği ifade etti.

'3 DAİRELİ HSYK'DA DAİRELER 7 ÜYEDEN OLUŞACAK''
Komisyonda kabul edilen tasarıya göre HSYK Birinci Dairesi; Adalet Bakanlığı Müsteşarı, Yargıtay'dan seçilen 1, adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilen 3, idari yargı hakim ve savcıları arasından seçilen 1 ve Cumhurbaşkanı'nca seçilen 1 asıl üyeden oluşacak. İkinci Daire ise Yargıtay ve Danıştay'dan seçilen 1'er, adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilen 2, idari yargı hakim ve savcıları arasından seçilen 1 ve Cumhurbaşkanı'nca seçilen 2 asıl üyeden meydana gelecek. Üçüncü Daire, Yargıtay
ve Danıştay'dan seçilen 1'er, Türkiye Adalet Akademisi Genel Kurulu'nca seçilen 1, adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilen 2, idari yargı hakim ve savcıları arasından seçilen 1 ve Cumhurbaşkanı'nca seçilen 1 üyeden kurulacak. Üyelerin hangi dairede görev yapacağına Genel Kurul seçimle karar verecek. Genel Kurul, her dairenin kendi üyeleri arasından bir üyeyi o dairenin başkanı olarak seçecek. Adalet Bakanlığı Müsteşarı daire başkanı seçilemeyecek. Birinci Daire, atama ve nakletme, kadro dağıtma,
İkinci Daire yükselme ve birinci sınıfa ayırma işlemleri ile disiplin soruşturma ve kovuşturma, Üçüncü Daire ise hakim ve savcı adaylarının mesleğe kabulü, hakim ve savcıların görevlerini ilgili mevzuata uygun yapıp yapmadıklarına ilişkin denetime bakacak.
Teftiş Kurulu, başkan, 2 başkan yardımcısı ve müfettişten oluşacak. Kurul müfettişleri görevlerini yerine getirirken Teftiş Kurulu Başkanı'na, Teftiş Kurulu Başkanı ise HSYK'ya karşı sorumlu olacak. Teftiş Kurulu, hakim ve savcılar hakkında inceleme ve soruşturma yapacak. Teftiş Kurulu Başkanı ve yardımcıları, birinci sınıf hakim ve savcılar arasından Genel Kurul tarafından atanacak. Kurul müfettişleri denetimlerde yargı yetkisi ve yargısal takdire giren konulara karışamayacak, tavsiye ve telkinde
bulunamayacak.

'HSYK'YA ÜYELİK SEÇİMİ 4 YILDA BİR YAPILACAK'
HSYK üyeliği seçimleri 4 yılda bir olmak üzere üyelerin görev süresinin dolmasından önceki 65 gün içinde yapılacak. Yargıtay, Danıştay ve Türkiye Adalet Akademisi genel kurullarından seçilecek Kurul üyeliği için her üye, birinci sınıf adli ve idari yargı hakim ve savcıları arasından seçilecek Kurul üyeliği için her hakim ve savcı, kendi aralarından seçilecek asıl ve yedek üyelerin toplam sayısı kadar aday için oy kullanabilecek. Daha fazla sayıda aday için oy verilmesi durumunda oy pusulası geçersiz
sayılacak. En fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilmiş olacak. Bu seçimler her dönem için bir defada ve gizli oyla, serbest, eşit, tek dereceli, açık sayım ve döküm esaslarına göre yapılacak. Oyların eşitliği halinde adaylar arasında kura çekilecek.
HSYK'da seçimler ise, YSK'nın yönetim ve denetiminde yapılacak. Adli yargı hakim ve savcılarının HSYK'ya üye seçmesi için her ilde İl Seçim Kurulu'nun yönetim ve denetimi altında yapılacak seçimlerde, o ilde ve o ilin ilçelerinde görev yapan hakim ve savcılar oy kullanacak. YSK tarafından belirlenecek seçim takvimi, bu kurumun internet sitesinde ilan edilecek.
Yeni düzenlemeyle HSYK'ya aday olan hakim ve savcılara propaganda yapma hakkı getiriliyor. Buna göre adaylar sadece YSK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde öz geçmişlerini bu iş için tahsis edilmiş bir internet sitesinde yayımlayabilecek. Adaylar, kendilerini tanıtan ve mesleki konularda düşüncelerini açıklayan mektup, elektronik posta ve kısa mesaj gönderebilecek, kapalı yer toplantısı yapabilecek. HSYK üyeliklerinin ölüm, emeklilik, istifa gibi nedenlerle boşalması halinde Cumhurbaşkanı
tarafından seçilen üyelikler için boşalmayı takip eden 60 gün içinde kalan süreyi tamamlamak üzere yeni üyelerin seçimi yapılacak. Diğer üyeliklerin boşalması halinde, asıl üyenin yedeği tarafından kalan süre tamamlanacak. Genel Kurul'un toplantı yeter sayısını oluşturamayacak şekilde üyeliklerde boşalma olması halinde, boşalan asıl ve yedek üyelikler için 60 gün içinde yeniden seçim yapılacak. Bu seçim sonucunda asıl ve yedek üyeliğe seçilenler, yerine seçildikleri üyelerin kalan sürelerini tamamlayacak.
Başkan dışındaki Kurul üyeleri ile yedek üyelerin, Hakimler ve Savcılar Kanunu'na göre hakimlik ve savcılık mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi, çekilmesi, 65 yaşını doldurması hallerinde kendiliğinden sona erecek. Kurul üyesi olabilme şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya Kurul üyeliği sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi halinde Genel Kurul'un üye tam sayısının üçte iki çoğunluğunun bu durumu tespit eden kararıyla HSYK
üyeliği sona erecek. Ayrıca, Kurul'un seçimle gelen üyelerinin görevlerini yerine getiremeyeceklerinin sağlık kurulu raporuyla kesin olarak anlaşılması veya görevlerin izinsiz, mazeretsiz ve kesintisiz olarak 15 gün ya da 1 yılda toplam 30 gün süre ile devam etmemeleri halinde Genel Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğunun kararıyla Kurul üyeliği sona erecek.
HSYK üyeliğine yüksek mahkeme üyeliğinden seçilenlerden Kurul üyeliği sona erenler, herhangi bir işleme gerek olmaksızın ve boş kadro şartı aranmaksızın geldikleri yüksek mahkeme üyeliği görevine geri dönecek ve boşalan ilk üye kadrosu kendilerine tahsis olunacak. Adli ve idari yargı hakim ve savcılığından seçilenlerden sürenin tamamlanmasından önce Kurul üyeliği sona erenler Genel Kurul; sürenin tamamlanması nedeniyle Kurul üyeliği sona erenler kendilerinden sonra oluşacak Genel Kurul tarafından tercih
ettikleri 3 ayrı ilden birinde uygun görülecek bir göreve atanacak. Diğer kamu görevlerinden seçilenlerden Kurul üyeliği sona erenler başvuruları üzerine, yetkili kurumları tarafından önceki görevlerine veya kazanılmış hak aylık derecelerindeki başka bir göreve atanacak. Atama işlemleri, Kurul üyeliğinin sona erdiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılacak. Atama işlemi yapılıncaya kadar ilgililer izinli sayılacak ve Kurul üyeliği özlük haklarından yararlanmaya devam edecek.

'DAİRELER EN AZ 5 ÜYE İLE TOPLANACAK'
Genel Kurul her yılın Ocak ayının 10. iş günü kendiliğinden toplanacak, yıllık olağan toplantı günlerini tespit edecek. Başkan gereken hallerde Genel Kurul'u olağanüstü toplantıya çağırabilecek. Üye tam sayısının salt çoğunluğunun talebi üzerine Genel Kurul olağanüstü toplanabilecek. Genel Kurul en az 15 üyeyle toplanacak, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar alacak. Daireler de Genel Kurul'un usulüne göre toplanacak. 7 üyeden oluşan daireler, en az 5 üyeyle toplanacak ve üye tam sayısının salt
çoğunluğuyla karar verecek. Hakim ve savcılara, savunmaları alınmadıkça haklarındaki şikayet ve ihbar üzerine verilen kararlar tebliğ edilmeyecek. Genel Kurul'un ilk defa aldığı kararlara karşı başkan veya ilgililer tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içinde yeniden inceleme talebinde bulunabilecek. Yeniden inceleme talebi üzerine verilen kararlar kesin nitelik taşıyacak. Daire kararına karşı HSYK Başkanı ya da ilgililerce 10 gün içinde yeniden inceleme talebinde bulunulabilecek. Bunun üzerine verilen
karara karşı yine 10 gün içinde Genel Kurul'a itiraz edilebilecek. Genel Kurul kararı kesin olacak. Disipline ilişkin kararlara karşı şikayetçilerin de yeniden inceleme ve itiraz hakları olacak.

'MESLEKTEN ÇIKARMA KARARLARINA KARŞI AÇILAN İPTAL DAVALARI DANIŞTAY'A AÇILACAK'
Genel Kurul'un veya dairelerin meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulabilecek; diğer kararlar yargı denetimi dışında olacak. Meslekten çıkarma kararlarına karşı açılan iptal davaları Danıştay'a açılacak. Kurulun seçimle gelen üyeleri, görev süresince Yargıtay Daire Başkanı için ilgili mevzuatında öngörülen tüm mali ve sosyal haklardan yararlanacak. Kurul yedek üyeliğine seçilenler, asıl görevlerini yapmaya devam edecek. Kurulun seçimle gelen üyelerinin disiplin suçu oluşturan
eylemleri nedeniyle haklarında yürütülecek disiplin soruşturması ve kovuşturması, Genel Kurul tarafından yapılacak. Kurulun seçimle gelen üyeleri hakkında yapılan ihbar ve şikayetlerle ilgili olarak başkan tarafından bir daire başkanına ön inceleme yaptırılabilecek. Daire başkanı, incelemesini yaptıktan sonra durumu bir raporla başkana bildirecek. Başkan, ihbar veya şikayeti doğrudan ya da inceleme yaptırdıktan sonra Genel Kurul'a sunacak. Yapılan görüşme sonucunda soruşturma açılmasına yer olmadığına ya da
soruşturma açılmasına karar verilecek. Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde üyeler arasından gizli oyla 3 kişilik bir soruşturma kurulu seçilecek. Soruşturma kurulu, yaptığı soruşturmayı, elde ettiği bilgi ve delilleri gösteren ve bunlara göre disiplin cezası verilmesine yer olup olmadığı hakkındaki kanaatini belirten bir rapor hazırlayacak ve Genel Kurul'a sunacak. Soruşturma sonucu ilgiliye yazılı olarak bildirilecek. İlgili Genel Kurul'a bizzat veya vekili aracılığıyla sözlü ya da yazılı
savunmasını vermeye davet edilecek.

'DİSİPLİN SORUŞTURMALARINA 3 YIL, DİSİPLİN CEZALARINA 5 YIL ZAMANAŞIMI'
Ceza yönünden soruşturma veya kovuşturma başlatılmış olması, ayrıca disiplin soruşturması yapılmasına ve disiplin cezası verilmesine engel olmayacak. Disiplin soruşturmasını gerektiren eylemlerin işlenmesinden itibaren 3 yıl geçmişse disiplin soruşturması açılamayacak. Disiplin cezasını gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren 5 yıl geçmişse disiplin cezası verilemeyecek. Disiplin cezasını gerektiren eylemin, aynı zamanda bir suç teşkil etmesi ve suça daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörülmüş
olması halinde bu süreler uygulanacak. Kurulun seçimle gelen üyelerinin, Kurul üyesi olmadan önceki eylemlerinden dolayı disiplin kovuşturma ve soruşturmaları Kurul tarafından bulunduğu aşamadan itibaren karara bağlanacak. Seçilmiş HSYK üyesi hakkında kovuşturma yapılmasına ilişkin iznin kesinleşmesi halinde görevle ilgili suçlarda Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde, kişisel suçlarda Yargarıtay Ceza Genel Kurulu'nda yargılanacak. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hallerinde soruşturma,
genel hükümlere göre yürütülecek. Kurulun seçimle gelen üyelerinin kurul üyesi olmadan önceki suç teşkil eden eylemlerinden dolayı soruşturma yapılması ve kovuşturma izni verilmesi işlemleri, bulunduğu aşamadan itibaren Genel Kurul tarafından yürütülecek.

'MESLEKTEN İHRAÇ EDİLENLERE KURUL'A BAŞVURMALARI İÇİN 60 GÜNLÜK YASAL SÜRE'
HSYK, kendi özel bütçesi ve sekretaryası olacak. HSYK tarafından daha önce haklarında meslekten çıkarma cezası verilen hakim ve savcıların, bu cezanın kaldırılması için idari dava açmadan önce tasarının yasalaştığı tarihten itibaren 60 gün içinde Kurul'a başvurması gerekecek. Genel Kurul bu başvuruları kabul ya da reddedebilecek. Başvurunun kabulü halinde önceki karar kaldırılacak. Hakimlik ve savcılık mesleğine kabulde aranan niteliklerin kaybedilmemiş olması şartıyla ilgilinin bu mesleklere tekrar
atanmasına karar verilecek. Başvurunun reddedilmesi durumunda Danıştay'a dava açılabilecek. Mesleğe dönüş kararlarına karşı ise dava açılamayacak.
(EDA-CC-Y)