Çalisanlarin Göreve Sürekli Hazir Olmasi Bekleniyor

Teknolojinin ve iletisim araçlarinin gelismesi ile birlikte, çalisanlarin iletisim kurma ve is yapma biçimleri degisime ugradi. Akilli telefon, bilgisayar vb. gibi dijital araçlarin is hayatindaki yogun kullanimina bagli olarak erisimin kolaylasmasi, yöneticilerin çalisma saatleri disinda da çalisana ulasmak istemesine neden oluyor. Birçok isletme ve kurum için, yüksek hizli toplumun ortaya çikmasi ve Covid-19 pandemisi gibi dis çevrede meydana gelen degisimlerin is yasaminda “göreve sürekli hazir olmak” gibi bir normu da beraberinde getirdigini belirten Istanbul Gelisim Üniversitesi (IGÜ) Saglik Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Ögr. Gör. Nazli Yüceol, uzun çalisma saatleri ve mesai sonrasinda ulasilabilir olma durumunun; çalisanin fiziksel ve zihinsel sagligini tehlikeye sokabilecegini, uyku bozuklugu, kaygi durumu, tükenmislik sendromu ve yetememe duygusunun ortaya çikmasina neden olabilecegini ifade etti.



Is ve kisisel yasam arasindaki çatisma hayat kalitesini düsürüyor

Çalisanlarin sürekli göreve hazir olmasi beklentisi, dijital araç kullanimina bagli olarak mesai saatleri disinda da çalisana ulasilabiliyor olmasi, is ve özel yasam arasindaki sinirlari bulaniklastirdi. Bu noktada, “Ulasilamama Hakki” ve “Bulaniklasan Çalisma Saatleri” gibi kavramlar üzerinde hem uygulamacilarin hem de akademisyenlerin çalismalar yürüttügünü belirten Ögr. Gör. Nazli Yüceol, “Ulasilamama hakki, özellikle Covid-19 pandemisiyle birlikte gündeme tekrar geldi. Pandemiye bagli olarak daha yogun kullanilan evden-uzaktan çalismanin yayginlasmasi, çalisanlarin is ve kisisel yasamlari arasindaki sinirlari bulaniklastirdi. Çalisanin is yasamini, kisisel yasam alanina tasidiginda mutsuz olmaya basladigi, ikisi arasindaki çatismayla yasam kalitesinin düstügü görülüyor ” dedi.



“Ulasilamama hakki, çalisana mesai disinda iletisimi kesebilme hakki taniyor”

Fransa 2016 yilinda Ulasilamama Hakki Yasasina sahip olurken, 2021 EUROFOUND raporuna göre; Belçika, Fransa, Italya ve Ispanya’nin Ulasilamama Hakki mevzuati bulunuyor. Ulasilamama hakki ile dinlenme sürelerinin etkin kullanilabilmesi ve is görenlerin fiilen çalismayarak sagliginin korunmasi, is yasamiyla kisisel yasam arasindaki çatismanin önlenmesi amaçlaniyor. Her an göreve hazir olma, dijitale bagimlilik, yüksek hizli toplum ve çalisan refahi gibi durumlarin olusturdugu olumsuzluklarin önüne geçmek için ulasilamama hakkinin son derece önemli oldugunu ifade eden YÜCEOL, “Türkiye’de ulasilamama hakki yasal olarak bulunmamakta. Türkiye’de isçinin Dinlenme Hakki Anayasa’nin 50. Maddesiyle düzenlenmistir. Bu maddeye göre, ‘Dinlenmek Çalisanlarin Hakkidir’ ancak Ulasilamama Hakki ile Dinlenme Hakki birbirinden farkli durumlari ifade ediyor. Dinlenme Hakkinin sinirlari, Ulasilamama Hakkina göre net bir biçimde belirlenmis degil. Bu durum, çalisanlarin mesai disinda da ulasilabilir olmasina neden olabiliyor. Ulasilamama Hakki, çalisana herhangi bir yaptirimla karsilasma kaygisi bulunmaksizin mesai disinda iletisimi kesebilme hakki taniyor. Bu durum da, çalisan ve isveren açisindan farkindaligin olusturulmasi, çalisan refahini artirmak adina fayda saglayacaktir. Tam da bu noktadan hareketle Yildiz Teknik Üniversitesi tarafindan desteklenen bir proje kapsaminda Prof. Dr. Esin Can ve Ars. Gör. Dr. Ayse Merve Urfa ile birlikte arastirmaci olarak bulundugum ekiple, ‘Ulasilamama Hakki Algisi’ üzerinde bir ölçek gelistirme çalismasi yürütmekteyiz. Gelecegin is dünyasi için daha kisa mesai saatleri, haftalik 4 günlük çalisma günü düzenlemelerinin tartisildigi, esnek çalisma ve uzaktan çalisma gibi çalisma sistemlerinin daha yogun kullanildigi is dünyasi için ‘Ulasilmama Hakki’ üzerine daha fazla çalisma yapilmasi gereken son derece önemli bir konudur ” dedi.