Özlü, Karbon Monoksit Zehirlenmelerine Karsi Uyardi

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tip Fakültesi Gögüs Hastaliklari Anabilim Dali Ögretim Üyesi Prof. Dr. Tevfik Özlü, kis mevsiminde yogun olarak görülen karbon monoksit zehirlenmelerine karsi uyarida bulunarak, zehirlenmelerin özellikle bilinçsiz bir sekilde yakilan sobalar ve iyi temizlenmeyen bacalardan kaynaklandigini söyledi.

Özlü, Karbon Monoksit Zehirlenmelerine Karsi Uyardi
Özlü, karbon monoksit gazinin kokusu ve rengi olmadigindan kazazedenin çogu zaman bunun farkina varmadigini kaydeden Özlü,” Karbon monoksit zehirlenmesine maruz kalan kazazedeye her hangi bir sey yedirip içermemek lazim. Genelde asiri yorgunluk, halsizlik, bas agrisi, kas agrilari, görme bozuklugu gibi belirtiler verebilir. Kazazede çogu zaman bunu anlamiyor, anladiginda da is isten geçmis olabilir” dedi.

Soba zehirlenmesi haberlerine bu dönemlerde yogun olarak karsilastiklarini kaydeden Özlü, "Havalarin sogumasiyla birlikte soba zehirlenmeleriyle ilgili haberleri yogun olarak duymaya basladik. Bunlar gerçekten aile facialari seklinde karsimiza çikiyor. Kisin genelde kirsal kesimlerde daha fazla olmak üzere odun kömür yakilarak soba ile isinma çok yaygin. Genelde evin bir odasinda soba yakiliyor ve aile hep birlikte o odada uyuyorlar. Eger soba yanik olarak uyuyorlarsa, genelde yatmadan önce soba yakilir veya sonradan kömür ilave edilir. Gece yarisi geri tepme lodos, rüzgar gibi etkenlerle duman odaya geri kaçiyor ve uyuyanlar da bunun farkina varmiyor uykuda maalesef zehirleniyorlar sabah uyanamiyorlar. Genelde ailedeki kisilerin ise gitmemesi ya da kapi çalindiginda açmamasi, çocuklarin okula gitmemesiyle olay farkina variliyor ve kapi açildiginda ya da kirildiginda bir odada çok sayida kisi ayni anda zehirlenmis maalesef çogu zaman ölümle bitiyor yasayanlarda da kalici sakatliklar olabiliyor. Bu çok sik rastladigimiz her sene tekrar eden bir dram. Bazen de sofben zehirlenmeleri seklinde karsimiza çikabilir. Özellikle dar iyi havalanmayan banyolarda yanma sirasinda karbon monoksit gazi olusuyor ve benzer bir zehirlenme tablosu orada da oluyor. Gerek soba zehirlenmeleri gerekse sofben zehirlenmeleri hatta egzoz gazi zehirlenmeleri kapali bir otoparkta üsümemek için aracin içinde eger araci çalistirirsaniz bir süre sonra karbon monoksit gazi araç içerisine sizar ve sizi zehirleyebilir. Bunlarin hepsinde asil sorun karbon monoksit gazinin solunmasi. Çünkü karbon monoksit kandaki al yuvarlara çok kolay baglaniyor eger ortamda karbon monoksit varsa ve olmasi gerekenden fazla ise oksijenin baglanmasina engel oluyor ve bu sekilde oksijensizlikten dolayi insanlar ölüyor çok tehlikeli bir durum. Aslinda sinsi ölüm, sessiz ölüm ölüm denir buna. Çünkü çogu zaman karbon monoksit gazinin kokusu rengi olmadigi için farkina varmiyorsunuz sessizce ölüm sizi yakaliyor” diye konustu.



"Çok dikkatli olmamiz lazim"

Karbon monoksit zehirlenmelerine karsi çok dikkatli olunmasi gerektigini belirten Özlü, “Çok dikkatli olmamiz lazim. Karbon monoksit gazi iyi yanmama nedeniyle çikar. Daha çok yakmayla ilgili islemler ya da bacayla ilgili sorunlardan kaynaklanabilir. Kalitesiz kömür kullanilmasi, sobalarin usulüne uygun olarak yakilmamasi, yanip bitmekte olan sobanin üzerine kömür ilave edilmesi. Gece yatarken sobanin daha uzun dayanmasi için hava menfezlerinin kapatilmasi özellikle dumanin çiktigi arka tarafin kapatilmasi karbon monoksit gazinin ortaya çikmasi için davetiye gibi oluyor” dedi.



"Baca temizligi rutin olarak yapilmiyor"

Binalarin baca temizliginin rutin olarak yapilmadigi dolayisiyla soba zehirlenmelerinin kaçinilmaz olduguna dikkat çeken Özlü, “Maalesef binalarimizin bir çogunda bacalar teknik olarak uygun degil uygun malzemeden yapilmiyor. Baca bakimlarinin temizlenmesi rutin olarak yapilmiyor ve kurum birikiyor. Bacalar iyi çekmiyor bazen ortak bacalar kullaniliyor her dairenin ayri bir bacasi olmasi lazim bunlar hepsi ölüme davetiye. Özellikle rüzgârli lodoslu havalarda çok dikkatli olmak lazim. Her yil çok acilar yasandi, yasaniyor” seklinde konustu.



"Kazazedeyi hemen açik havaya çikarmak lazim"

Karbon monoksit zehirlenmesine maruz kalan kazazedelerin hemen açik havaya çikartilmasi gerektigini ifade eden Özlü, “Böyle bir durumda fark edilir edilmez hemen kazazedeyi apartmanin üst katinda ise zemin kata indirmek lazim. Açik havaya çikarmak lazim herhangi bir sey yedirip içermemek 112’yi aramak lazim. Hemen oksijen tedavisine baslanmasi ve saglik merkezine kaldirilmasi lazim. Genelde asiri yorgunluk, halsizlik, bas agrisi, kas agrilari, görme bozuklugu gibi belirtiler verebilir. Kazazede çogu zaman bunu anlamiyor, anladiginda da is isten geçmis olabilir. Çok fazla yerinde yapilacak bir müdahale yok. Açik havaya çikarmak zemine topraga hastayi yatirmak ve bir an önce oksijen tedavisine baslamak disinda tedbir alinarak bu tür facialarin önüne geçilebilir. Özellikle baca temizliginin çok düzenli olarak rutin yapilmasi sart” ifadelerini kullandi.
Kaynak: İHA