Depremzedeler Için Halk Konut Hamlesi

Izmir Büyüksehir Belediyesi, yüzde yüz uzlasi, yerinde dönüsüm, belediye güvencesi ve garantörlügü ilkeleriyle yürüttügü kentsel dönüsüm çalismalarina ekledigi kooperatifçilik modelini bu kez Izmir depreminin yaralarini sarmak için uygulamaya koydu. 30 Ekim 2020 depreminde hasar gören, yikilan, yikilacak olan ya da riskli yapi kabul edilen binalarin mevcut yapi yönetmeliklerine uygun olarak yeniden yapilmasi ve vatandaslarin konut sahibi olmasi amaciyla Halk Konut projesi hayata geçirildi. Türkiye’de ilk kez uygulanacak bu model, Bayrakli’nin Manavkuyu Mahallesi’ndeki Dilber Apartmani ile baslatildi. Apartman sakinleri Halk Konut 1 Yapi Kooperatifini kurarak yapacaklari yeni binalarinin müteahhidi oldu. Süreç, Izmir Büyüksehir Belediyesi sirketleri EGESEHIR A.S. ve IZBETON A.S. ile Bayrakli Belediyesi sirketi BAYBEL A.S.’nin olusturdugu Ortak Girisim ve kooperatif tarafindan yürütülecek. Ortak Girisim ile Halk Konut 1 Yapi Kooperatifi arasinda 15 Haziran’da sözlesme imzalanacak.

Halk, ekonomik girisimci oluyor

Türkiye’de ilk kez uygulanacak modeli tüm depremzedelere yaymayi amaçladiklarini belirten Baskan Tunç Soyer, Halk Konut projesini “halki örgütlü bir güç haline getirerek ekonomik girisimci yapmak” olarak nitelendirdi. Kentsel dönüsüm çalismalarini IZBETON ve is insanlarinin kurdugu yapi kooperatiflerini sürece dahil ederek hizlandirdiklarini vurgulayan Baskan Soyer, “Kooperatifçilik modelini simdi de depremzedeler için hayata geçirdik. Ayni kentsel dönüsüm çalismalarimizda oldugu gibi orada elde edilen rant da o binadaki kooperatif üyesi daire sahipleri arasinda paylastirilmis olacak” dedi.

Izmir Büyüksehir Belediyesinin sürece dahil olmasinda konut sektöründeki firmalarin yaklasimi ve sahadaki sorunlarin belirleyici oldugunu söyleyen Baskan Soyer, sözlerine söyle devam etti: “Çesitli firmalar ile anlasma saglamaya çalisan depremzedeler, teknik ve idari bilgi eksikliginden kaynakli güvensizlikler yasiyor ve artan maliyetlerin baskisi altinda karar vermekte zorlaniyor. Müteahhitler ise her geçen gün artan maliyetler ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle yüksek risk fiyatliyor ve dolayisiyla projeler depremzedeler tarafindan mali anlamda erisilebilir olmaktan çikiyor.”

“Türkiye’de örnegi yok”

Yikilan Dilber Apartmani’nin oldugu alana toplamda 40 daire yapilacak. Kooperatif üyeleri 32 kat malikinden olusuyor. Izmir Büyüksehir Belediyesi Meclisinde kabul edilip uygulamaya konulan yüzde 20 emsal artisi ile fazladan olusacak 8 dairenin satisindan elde edilecek kazanç ile 40 dairenin insaati tamamlanacak. Izmir Büyüksehir Belediyesi sirketleri yüzde 1 gibi sembolik bir kar orani ile kooperatife müteahhitlik hizmetlerinde gereken destegi verecek.

Güvenli yapilasma programi nasil isleyecek?

Izmir Büyüksehir Belediyesinin öncülügüyle Türkiye’de ilk defa uygulanacak sistem su sekilde isleyecek:

- Binalarinin dönüsümü için talepte bulunulmasi halinde arsa rayiç bedeli, ortalama daire büyüklügü, yapinin hasar derecesi, maliklerin konut sahipligi ve kooperatiflesme durumu gibi kriterler degerlendirilerek en çok ihtiyaci olan kesimlere öncelik verilecek.

- Depremde hasar gören ve binalari yikilan, yikilacak ya da riskli yapi sahibi malikler Halk Konut adiyla bir yapi kooperatifi kurarak arsalarindaki hisselerini kurduklari kooperatife devredecek ve kooperatif hissedari olacak. Ilgili mevzuat geregince geçici yapi müteahhitligi belgesi alinacak.

- Yapi kooperatifinin üyesi depremzedeler kendi aralarinda uzlasarak yeni binalari için hazirlanan avan projelerde sahibi olacaklari dairelerin kat, cephe ve büyüklüklerini belirleyecek.

- Kooperatifin Ortak Girisim ile imzalayacagi sözlesme çerçevesinde temin edecegi teknik destek; binanin yapimina yönelik proje ve ruhsat süreçlerinin koordinasyonunu, alt yükleniciler ve tedarikçiler ile yapilacak sözlesmelere iliskin teknik, idari ve mali sartlarin olusturulmasini, yapim süreçlerinin koordine edilmesini ve kalite denetimlerini içerecek.

- Kooperatif üyeleri, ilk etapta resmi yapi yaklasik maliyetleri üzerinden hesaplanan proje ve betonarme tasiyici sistem tutarini hisseleri oraninda karsilayarak bu kisim kendi öz finansmanlari ile insa edilmis olacak.

- Insaatin bu asamasindan sonra, emsal artisi ile olusacak daireler kooperatif tarafindan ilgili mevzuat dogrultusunda belirlenecek fiyat ile üçüncü sahislara satilacak ya da Ortak Girisim tarafindan satin alinacak.

- Artan maliyetler dogrultusunda hesaplanacak yeni bütçeye göre, ihtiyaç olmasi halinde ek finansman da hisseleri dogrultusunda tüm katilimcilar tarafindan temin edilerek bina tamamlanacak.

- Binalarin tamamlanmasinin ardindan Ortak Girisim’in sattigi dairelerin arsa ve yapim maliyetleri ile satis bedelleri arasindaki fark, ilgili resmi harcamalar da düsüldükten sonra kooperatife iade edilecek.

Katilimci bütçe ile seffaf maliyet izlemesi yapilacak

Yapim isleri, aslen alt yükleniciler ve tedarikçiler tarafindan yürütülecek. Teknik yeterliklerin Ortak Girisim tarafindan degerlendirilmesinin ardindan, alt yükleniciler ve tedarikçilerin mali yönden belirlenmesine Ortak Girisim’in her bir üyesinin atayacagi birer temsilci ve kooperatifin belirleyecegi iki temsilciyle olusturulan komisyon oybirligi ile karar verecek. Böylelikle katilimci bir bütçe ve seffaf maliyet izlemesi yapilabilecek.

Yeni binalarin özellikleri

Yeni binalar için yapi sagligi izleme sistemi, yesil çati ve günes enerjisi sistemleri hayata geçirilecek ve binalarin ortak alanlari için bu sistemden aydinlatma saglanacak. Yagmur suyu hasadi sisteminin de insa edilecegi sistemin yani sira binalarin cepheleri için Akdeniz kentlerinin dokusunu yansitacak cephe tasarimlari uygulanacak. Insa edilecek binalarda iklim krizinin etkilerinin en aza indirilebilmesi amaciyla A sinifi enerji kimlik belgesi hedefleniyor.