Prof. Dr. Sevgi Kolayli Açiklamasi 'Ülkemiz Bir Bal Ülkesi'

Bu yil bal üretimi henüz tam olarak hesaplanmadigini ancak bu rakamin 150-200 bin ton seviyelerinde oldugunu tahmin ettiklerini belirten Kolayli, sadece kestane balinda hava sartlarindan ötürü verimin az oldugunu kaydetti.

Türkiye bulundugu cografi konumundan dolayi Asya, Avrupa ve Afrika’nin tam bir geçis noktasi olmasi nedeniyle balli bitkiler cografyasina hâkim pozisyonda bulundugunu ifade eden Kolayli "Bu nedenle Türkiye hem bal üretimi hem de bal çesitliligi bakimindan dünyanin önde gelen ülkelerinden birisi. Bal üretimi bakimindan birinci sirada Çin, ikinci sirada Hindistan üçüncü sirada da Türkiye geliyor. Normalde geçen sene yaklasik 110 bin ton bal üretilirken bu yil henüz hesap yapilmadi ancak 150- 200 bin ton civarinda bal ürettik. 2022 yili balcilarin çok mutlu oldugu bir sene. Çogu bölgede bal verimi çok yüksekti sadece kestane balinda verim düsük oldu, o da Karadeniz Bölgesinin fazla yagis almasindan kaynaklandi. Çünkü kestane bali yaklasik 2 haftalik bir süreçte toplaniyor. O dönemde bazi bölgelerde çok yagmur oldugu için kestane bali verimi azaldi. Onun disinda özellikle Dogu Anadolu Bölgesi Erzurum, Gümüshane, Bayburt, Bingöl, Hakkari’ye dogru gittigimiz zaman bol miktarda bal verimi oldu. Sürekli aricilarla temas halindeyiz, üreticiler bu sene bal üretimi bakimindan bayagi memnunlar. Karadeniz Bölgesi, Dogu Anadolu Bölgesi bu sen en sansli bölgelerden. Aslinda Türkiye’nin genelinde bal verimi yüksek, dolayisiyla bu sene bal üreticilerinin yüzü güldü bu bakimdan çok mutlular. Türkiye bir bal ülkesi ve bal çesitliligi bakimindan da dünyanin en iyilerinden. Bizdeki kadar bal çesitliligi olan bir ülke yok” dedi.



"Deli bala yogun ilgi var"

Türkiye’nin bal ihracatinin giderek arttigina dikkat çeken Prof. Dr. Sevgi Kolayli, “Bal ihracatimiz giderek artiyor, özellikle Ortadogu ülkelerine, Arap ülkelerine bal ihracati var. Sahadan aldigimiz bilgiler de bunu destekliyor. Özellikle yurt disindan orman gülü balini alan, kullanan ülkeler var. Yine sahadan aldigimiz bilgilere göre yurt disindan çok talep geldigi ifade ediliyor. Özellikle Orman gülü balina (deli bal) bir ilgi var ancak bu ilginin sebebini biz hala çözemedik” diye konustu.

Orman gülü balinin yüzde 95 oraninda Türkiye’de üretildigini vurgulayan Kolayli, “Orman gülü bali, deli bal olarak da adlandiriliyor. Tarim ve Orman Bakanligi satisi durduruldu. Orman gülü bali olarak ta deli bal olarakta satilamiyor. Gördügümüz kadariyla bu bali el altindan çiçek bali diye çok alip kullananlar var. Bizde aslinda bu konuda dikkati çekmek istiyoruz. Orman gülü bali dünyada yüzde 95 oraninda Türkiye’de üretiliyor. Türkiye menseili bal. Bu bal, tibbi bal olma potansiyeli çok yüksek. Özellikle yüksek tansiyon hastalarinin bu bali tüketebilir olmasi ama balla ilgili yeterli arastirma yok. Bu baldan kaynaklanan zehirlenmeler vakalar var, makaleler çok yazilmis ancak bu balin tibbi bir bal olarak kullanilma potansiyeli ile ilgili arastirmalar yetersiz” seklinde konustu.



"Deli baldan ilaç yapalim mutlaka degerlendirelim"

Prof. Dr. Sevgi Kolayli, akademik camiayi balla ilgili çalisma yapilmasini tavsiye ettiklerini belirterek sunlari söyledi:

“Bilim insanlarina sesleniyorum; Türkiye’de onlarca eczacilik fakültesi var, farmakoloji birimleri var. Bu bali lütfen alip degerlendirin. Bu baldan ilaç yapalim. Bizim özümüz bu bal. Dogu Karadeniz Bölgesi, Bati Karadeniz Bölgesi, Sarp’tan Kirklareli’yle kadar uzanan hatta orman gülü bali ya saf olarak ya da diger çiçeklere karismis olarak üretiliyor. Ama, yasaklanamaz çünkü orman alti bir bitki bu balin kiymetini bilemiyoruz. Eksigimiz, yeterli çalisma done elimizde yok. O yüzden akademik camiayi bu balla ilgili çalisma yapmasini tavsiye ediyorum. Tansiyon düsürücü olarak kullanilma potansiyeli yüksek bizim de arastirmalarimiz var bu konuda. Ilaç olmasi için bir dogal bilesigin ya da sentetik bilesigin Faz 1, Faz 2, Faz 3 çalismalarinin yapilmasi gerekiyor. Bu çalismalara henüz daha baslanilmadi baslangiç asamasinda çalismalar. O bakimdan duyarli akademisyenlerin bu konuya egilmelerini davet ediyoruz. Yabanci ülkelerde bali, baz olarak kullaniyorlar, balli suruplar üretiliyor. Çocuklar için, büyükler için, yaslilar için gida katki maddesi olarak tamamlayici tip unsuru olarak bali kullaniyorlar. Bu bakimdan bal ilaç olarak katki maddesi olarak kullaniliyor. Direk bal ilaç diyemeyiz, buna biz gida katki maddesi diyoruz.”

"Balin fiyati arttikça kalitesi artar, yanlis bir düsünce"

Sahte bal konusunda zaman zaman kendilerine sikayetler geldigini de hatirlatan Kolayli, balin fiyati arttikça kalitesinin arttigi yönündeki düsüncenin yanlis oldugunu söyledi.

Kolayli, açiklamalarini söyle sürdürdü:

“Sahte bal konusunda bize de zaman zaman sikâyetler geliyor. Genelde tüketiciler bali baktigim zaman bal sahte midir, degil midir? Nasil anlayabilirim? Bali koklamayla maalesef anlasilmiyor çesitli analizleri var. Bir iki analizde degil mesala prolin degeri yüksekse bu bal kalitelidir. Hayir, prolin degeri yüksekse evet kalitelidir ancak yüzde yüz kalitelidir anlamina gelmiyor. Çünkü balin içine prolin de katabiliyorlar. Dolayisiyla balda ölçülen 10-15 tane parametre var. O parametrelerin hepsinin kemometrik olarak degerlendirilmesi gerekiyor. Bu yüzden bal kodeksine göre tespit edilen parametreler ölçüldügü takdirde balin kaliteli olup olmadigi, sahte olup olmadigi analizlerle tespit edilebiliyor. Tarim Bakanligi onayli ballar, ya da aricilarin çok iyi bildigi güvendigi kimselerden aldiklari ballar kaliteli ballardir. Çok pahaliya satilan ballar Örnegin kilogram fiyati 2 bin 3 bin TL’ye satilan ballar çok kaliteli ballar diyemeyiz, bu da bir algi. Balin fiyati arttikça kalitesi artar, yanlis bir düsünce. Uzun yillardir ballarla çalisiyorum her gün bir sürü bal geliyor bize ama maalesef 150-200 TL’ye satilmasi gereken bali 2-3 bin TL’ye satabiliyorlar, bunlari da görüyoruz. Yüksek fiyatlidir diye bu bal çok kalitelidir anlami çikmiyor. Tüketicilerin bu konuda da uyanik olmasi gerekiyor. Anzer bali yüksek fiyatlara satilan bir baldir. Anzer balinin bir marka degeri olusmustur çok az üretilen bir baldir. Belki bu sene bir ton iki ton üretilmistir, bu sene biraz daha verimli geçtigi için. Bu arz talep meselesi. Zaten Anzer bali cografi isaretli oldugundan talepte fazla olunca fiyati otomatikman artiyor. Buna bir itirazimiz yok, olabilir ancak baska çiçek ballarinda bunu görüyorum 850 TL, bin TL, bin 500 TL’ye satiliyor."