5 Kisiden Birinde Idrar Kaçirma Sorunu Var
Yetiskinlerin yaklasik yüzde 20’sini etkileyen bir durum olan idrar kaçirma problemi, kisiyi duygusal ve sosyal olarak etkileyip yasam kalitesini azaltan önemli bir saglik sorunu.
Gazi Üniversitesi Tip Fakültesi Üroloji Ana Bilim Dali Ögretim Üyesi ve Türk Üroonkoloji Dernegi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Sinan Sözen, Bu yilki ‘Dünya Üroloji Haftasi’ temasinin yetiskinlerin yaklasik yüzde 20’sini etkileyen bir durum olan ‘inkontinans (idrar kaçirma problemi)’ olarak belirlendigini, hafta boyunca halki idrar kaçirma problemlerinde mevcut tedavi seçenekleri konusunda egitmek ve tabulari yikmaya yardimci olmanin hedeflendigini de söyledi.
Erkeklerde idrar kaçirma probleminin, kisiyi duygusal ve sosyal olarak etkileyip yasam kalitesini azaltan önemli bir saglik sorunu oldugunu belirten Sözen, “Tüm yas gruplari dikkate alindiginda kadinlarda erkeklere oranla iki kat fazla görülmekle beraber, ileri yas grubunda erkeklerdeki idrar kaçirma oranlarinin belirgin artisi ile beraber kadin-erkek benzer oranlarda görülmektedir. Idrar kaçirma birkaç farkli mekanizma ile olabilmektedir. Sikisma tipi idrar kaçirmada, kiside aniden gelisen iseme istegi ile birlikte tuvalete yetisemeyip idrar kaçirma meydana gelmektedir. Ikinma tipi idrar kaçirmada, kiside karin içi basinci artiran fiziksel aktivite, gülme, öksürme vb. durumlarda meydana gelen idrar kaçirmadir. Her ikisinin beraber oldugu idrar kaçirma sekline ise karisik tipte idrar kaçirma adi verilmektedir. Özellikle iyi huylu prostat büyümesinde görülen tasma tipi idrar kaçirmada ise, kisi idrarini yapamadigindan bir süre sonra idrar torbasi dolmakta ve sizinti sekline tasarak idrar kaçirmaya sebep olmaktadir” dedi.
“Yasla birlikte artiyor"
Erkeklerde idrar kaçirma oranlarinin yasla birlikte belirgin olarak arttigini ifade eden Sözen, “Bunun en önemli sebebi ise iyi huylu prostat büyümesidir (BPH). Iyi huylu prostat büyümesinde kesik kesik ve çatalli idrar yapma, sik idrara çikma, gece idrara çikma gibi sikayetlerin yaninda sikisma tipi idrar kaçirma da siklikla görülmekte ve hatta hastaligin ilk belirtisi olarak da ortaya çikabilmektedir. Hastaligin ilerleyen evrelerinde ve tedavisiz kalindiginda kisi idrarini artik yapamaz veya damla damla yapar duruma geldiginde ise tasma tipi idrar kaçirma görülmektedir. Iyi huylu prostat büyümesi tedavisine yönelik olarak birinci basamakta idrar yapmayi kolaylastiran ve mesane kasilmasini düzenleyen ilaçlarla birlikte çogu hastada idrar yapmada güçlük ve idrar kaçirma problemleri gerilemektedir. Ilaçlarin fayda etmedigi veya basvuru aninda sik idrar yolu enfeksiyonu, idrarda kanama, böbreklerde genisleme, idrar torbasinda tas olusumu gibi ek problemlerin varliginda cerrahi seçenek ön plana çikmaktadir” diye belirtti.
Nörolojik hastaliklar ve yogun ilaç kullanimi da sebepler arasinda
Sözen, yasli erkek popülasyonda idrar kaçirmaya sebep olan bir diger önemli faktörün eslik eden nörolojik hastaliklar olduguna dikkat çekerek, söyle devam etti:
“Parkinson, demans, multiple sklerozis, diyabetik nöropati gibi hastaliklarda idrar torbasinin sinirsel uyariminda meydana gelen bozukluklar nedeniyle asiri aktif mesane ile birlikte özellikle sikisma tipi idrar kaçirma görülmektedir. Bu hasta grubunda mesane çalismasinin degerlendirildigi ürodinamik inceleme (mesane basinç akim çalismalari) özellikle mesane kasi asiri aktivitesini saptamada, mesane kasi ile idrar tutmaya yarayan kaslar arasindaki uyumsuzlugu göstermede taniya yardimci olabilmektedir. Tedavide mesane kasilmasini düzenleyen ilaçlar kullanilmaktadir. Medikal tedaviden fayda görmeyen hastalarda girisimsel tedaviler kullanilabilmektedir. Yasli erkek popülasyonda idrar kaçirma probleminin bir diger nedeni ise yogun ilaç kullanimidir. Eslik eden hipertansiyon, KOAH, kalp yetmezligi gibi sistemik hastaliklar nedeniyle kullanilan hipertansiyon ilaçlari, idrar söktürücü ilaçlar, alerji ilaçlari, nefes açici ilaçlar idrar yollarini etkileyip idrar kaçirmaya neden olabilmekte veya var olan sikayetleri artirabilmektedir. Bu yüzden hastalarin kullandiklari ilaçlarin mutlaka sorgulanmasi gerekmektedir.”
“Kanama mesane kanserinin isareti olabilir"
Idrar kaçirma probleminin bazi durumlarda mesane kanserinin belirtisi olarak da ortaya çikabildigini ifade eden Sözen, “Çogunlukla idrarda gözle görülür, agrisiz kanama ile kendini gösteren mesane kanseri, baslangiç asamasinda bazi durumlarda gözle görülemeyen ancak mikroskobik idrar incelemesinde kendini gösteren kanamaya neden olabilmektedir. Bu grup hastalar sadece sikisma tipi idrar kaçirma sikayeti ile hekime basvurabilmekte ve yapilan idrar incelemesinde idrarda kan görülüp ileri incelemeye tabi tutulabilmektedir” dedi.
“Genç erkeklerde idrar kaçirma eslik eden idrar yolu enfeksiyonu, diyabet, multiple skleroz gibi nörolojik hastaliklar, dogumsal omurilik bozukluklari, omurilik travmalari varliginda ortaya çikabilmektedir” diyen Sözen, sunlari söyledi:
“Bilinen sistemik hastaligi olmayan genç erkeklerde bir diger önemli sebep asiri aktif mesane sendromu (AAMS) ile birlikte görülen sikisma tipi idrar kaçirmadir. Asiri aktif mesane sendromu, altta yatan baska bir hastaliga bagli olmaksizin sik sik ve ani iseme istegi ile kendini gösteren klinik bir durumdur. AAMS olan genç erkeklerde sikisma tipi idrar kaçirma da görülebilmektedir. Tedavide beslenme ve sivi alimi degisiklikleri, sigara kullaniminin birakilmasi, pelvik taban egzersizleri ile birlikte medikal tedavi önemli bir yer tutmaktadir. Medikal tedavi ve yasam tarzi degisikliginden fayda görülmediginde girisimsel tedaviler uygulanabilmektedir”.
Erkeklerde ikinma tipi idrar kaçirma nadir olarak görüldügünü söyleyen Sözen, “Geçirilen travmalara bagli olarak idrar tutmaya yarayan kaslarin hasar görmesi sonucu, pelvis bölgesinin radikal kanser cerrahileri ve omurilik cerrahileri sonrasi görülebilmektedir. Tedavide idrar kontrolü için cihazlar kullanilabilmekte, hastaya yapay protezler takilabilmektedir. Hangi sebeple ve hangi yas grubunda olursa olsun idrar kaçirmada yasam tarzi degisiklikleri tedavinin en önemli parçasini olusturmaktadir. Sivi aliminin düzenli olmasi, mesaneyi irrite edebilecek yiyeceklerden kaçinilmasi, alkol, kafein ve gaz içeren içeceklerin asiri kullanimindan kaçinilmasi, kilo verme ve barsak düzeninin saglanmasi tedavide önemli bir yer tutmaktadir. Medikal ve cerrahi tedavi seçenekleri de alt yatan sebebe ve idrar kaçirmanin tipine yönelik olarak uygulanmaktadir” diye belirtti.