Uluslararasi Toplum Kabil Havalimani'nin Açik Olmasini Hayati Önemde Görüyor
Bolu Abant Izzet Baysal Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Prof. Dr. Veysel Ayhan:'Taliban güven duyabilecegi ülkelerle teknik düzeyde is birligi gelistirilebilir. Bati da bunun farkinda oldugundan Türkiye ve Katar'in adi öne çikmaktadir' Çankiri Karatekin Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Doç. Dr. Emrah Özdemir: 'BM ve AB gibi kolektif yapilarin ülkede ortaya çikan insani dramlar yönünden de sorumluluklari var. Bu sorumluluklarin yerine getirilmesi açisindan da uluslararasi bir yapi tarafindan isletilen ve güvenligi saglanan bir havaalaninin varligi önemli' Ahi Evran Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Dr. Eyüp Ersoy: 'ABD ve Bati ülkeleri yipranan küresel imajlarini yeniden tamir etmeye çalisiyorlar. Dolayisiyla Afganistan'da güvenilir bir erisim noktasi gerekiyor, o da Kabil Havaalani'
ISTANBUL – GÜLSÜM INCEKAYA - Birlesmis Milletler (BM), BM Güvenlik Konseyi (BMGK), ABD ve Batili devletlerin, müttefik olarak gördükleri Türkiye ve Katar'in Kabil Havalimani'ni isletmesi konusunda israr etmelerinin, hem güvenlik hem de zedelenen küresel imajlarini temizleme eksenli oldugu belirtiliyor.
Bolu Abant Izzet Baysal Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi ve Zorunlu Göç Çalismalari Direktörü Prof. Dr. Veysel Ayhan, Çankiri Karatekin Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Doç. Dr. Emrah Özdemir ve Ahi Evran Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Dr. Eyüp Ersoy AA muhabirine yaptiklari degerlendirmede, BM, ABD ve Batili ülkelerin Kabil Havalimani'nin insani operasyonlar için isletilmesi ve açik kalmasini istemelerinin Taliban ile sinirli ve dolayli bir iliski sürdürmek niyetini tasidigini söyledi.
Ayhan, Batili ülkelerin bir anlamda basarisizliklarini havalimanini açik tutarak kapatmaya çalistigini vurgulayarak, "Afganistan’da 100 ile 200 arasinda ABD vatandasi oldugu ifade ediliyor. Öte yandan ABD askerleri ile ortak çalisanlarin yani sira Taliban karsiti operasyonlarda yer alan veya geçmis hükümetlerde kritik görevler almis kisilerin de tahliyesi söz konusu." bilgisini paylasti.
ABD ve Batili ülkelerin Kabil havalimanini bagimsiz, uluslararasi özerk statüye sahip bir yapiya dönüstürmek isteyebilecegini kaydeden Ayhan, Taliban'dan bunu talep etmis olabileceklerini belirterek sunlari anlatti:
"Böylelikle tüm uluslararasi görüsmelerin havaalaninda yapilmasi, uluslararasi anlasmalarin havaalaninda gerçeklesmesi, diplomatik misyonlarin havaalani içerisinde yürütülmesi uluslararasi ticaretin bir kisminin da havaalani üzerinden yapilmasi talep edilebilir. Böylelikle dogrudan Taliban'la diplomatik iliskiler resmi olarak kurulmadan da Afganistan'la iliski sürdürülmesini saglamak istiyor olabilirler."
Ayhan, Kabil Havalimani'nin dis kontrolü ve güvenligini Taliban'in sagladigi ancak alandaki iç güvenlik ve isleyisin Taliban disi güçlerin elinde oldugu bir yapinin kurulmasinin Batili ülkelerin Taliban'la diplomatik iliski kurma tarzi olarak yorumlanabilecegini ifade etti.
Taliban'in bu tarz bir iliski boyutunu kabul etmedigi gibi Iran ve Çin'in Taliban'la bazi görüsmeler yürüttüklerine dikkat çeken Ayhan, ABD BM ve Batili ülkelerin Kabil Havalimani'nin isletmesinin Türkiye ve Katar tarafindan yürütülmesi konusundaki israrlarinin Taliban ile kurulacak is birligi baglaminda degerlendirilmesi gerektigini belirtti.
NATO içinde tek Müslüman ülke Türkiye iken Katar'in ise Taliban ile yillardir diplomatik iliski sürdürdügünü ifade eden Ayhan, "Taliban güven duyabilecegi ülkelerle teknik düzeyde is birligi gelistirilebilir. Bati da bunun farkinda oldugundan Türkiye ve Katar'in adi öne çikmaktadir. Toparlayacak olursak, Türkiye ve Katar'in Müslüman ülke olmalari, Türkiye'nin NATO üyesi olmasi gibi unsurlar Batili ülkelerin Türkiye ve Katar'a sicak bakmalarina yol açmaktadir." degerlendirmesinde bulundu.
Ayhan, Afganistan kaynakli yeni bir göç dalgasina hazir olmayan Batili ülkelerin, göçün yerinde durdurulmasi için de en azindan havalimani üzerinden Taliban'la görüsmeler, müzakereler, insani ve ticari iliskiler sürdürmek istediklerini dile getirdi. Ayhan, "Aksi takdirde göçün kontörlü saglanamazsa bu durum özellikle AB ülkeleri açisindan riskler barindirmaktadir. " diye konustu.
- "Taliban'la iliskileri sürdürüp, kontrol altinda tutmak istiyorlar"
Çankiri Karatekin Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Doç. Dr. Emrah Özdemir ise ABD Baskan Joe Biden, Disisleri Bakani Antony Blinken ve Özel Temsilci Zalmay Halilzad ve müttefiklerinin Afganistan'da gerçeklestirdikleri 20 yillik süreci basarili gösterip sorumlulugu Afgan tarafina yikmaya çalismalarina ragmen hem kendi kamuoylari hem de dünya kamuoyu nezdinde Afganistan'in bir basarisizlik oldugu gerçegini degistiremediklerini söyledi.
Afganistan'in yakin gelecekte terör örgütleri için güvenli bir liman olma riski tasidigina dikkat çeken Özdemir, bunun en somut örneginin geçtigimiz günlerde havaalaninda gerçeklesen DEAS saldirisi oldugunu kaydetti.
Özdemir, basta ABD ve BM olmak üzere birçok Batili ülkenin müttefiki gördükleri Türkiye, Katar ve Pakistan'i güvenlik sebebiyle Afganistan'da ön plana çikarmaya çalistiklarina dikkat çekerek, "Kabil havaalani Taliban'in dis dünyaya açilan kapisi konumunda ve kim tarafindan isletilirse o minvalde bir dis politika yürütülecegini düsünüyorum. Bunun yaninda BM ve AB gibi kolektif yapilarin ülkede ortaya çikan insani dramlar yönünden de sorumluluklari var. Bu sorumluluklarin yerine getirilmesi açisindan da uluslararasi bir yapi tarafindan isletilen ve güvenligi saglanan bir havaalaninin varligi önemli." diye konustu.
Özdemir, Batili devletlerin 1996-2001 yillari arasinda oldugu gibi izole edilmis ve radikal unsurlarla iliski kuran bir Taliban istemediklerini dolayisiyla Taliban'la iliskilerini koruyarak kontrol altinda tutmak istediklerini dile getirdi.
Kabil Havalimani'nin kritik bir öneme sahip oldugunu vurgulayan Özdemir söyle devam etti:
"Taliban için havaalani uluslararasi ortamda mesru bir yapi olabilmenin ve bu sayede politik ve ekonomik anlamda destek alabilmenin önemli bir kaynagi. Hali hazirda havaalaninin isletilmesi ve güvenligi anlaminda gerekli uzmanlik ve teknik kapasitesi bulunmuyor. Bu nedenle dis destege ihtiyaci var. Ayrica güvenlik kuvvetleri ve mülki idarenin olusturulmasi anlaminda da dis destek talebi olacaktir. "
- "Küresel imajlarini temizlemek için istiyorlar"
Ahi Evran Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Dr. Eyüp Ersoy da Kabil Havalimani'nin açik ve isler olmasinin Afganistan ile iliskilerini sürdürmek isteyen tüm ülkeler için önemli oldugunun alti çizdi.
Havalimaninin açik ve isler olmasinin ABD ve müttefiklerinin ülkedeki diplomatik varligini mümkün ve kolay kilacagini söyleyen Ersoy, "Afganistan ile sürdürülebilir diplomatik iliski için bu havaalani uluslararasi bir erisim noktasi konumunda. Aksi takdirde ABD ve müttefiklerinin Afganistan’dan diplomatik olarak tamamen dislanma olasiligi bulunuyor." diye konustu.
Ersoy, Afganistan'da askeri anlamda bir basarisizlik yasanmasina ragmen Batili devletlerin ülkenin hem yeniden imarinda rol almak istediklerini hem de ekonomik iliskilerde devre disi kalmak istemediklerin aktardi.
Batili ülkelerin Afganistan'daki varliklarini devam ettirmelerinin en önemli uluslararasi erisim noktasinin Kabil Havalimani olduguna dikkat çeken Ersoy, söyle devam etti:
"Bu ülkeler, Afganistan ile ticaret ve yatirim iliskilerini sürdürmek istiyorlar. Havaalaninin isletmesinin Türkiye ve Katar gibi, ABD ve Avrupa devletleri ile yakin is birligi içerisinde olan ve Afganistan’da ortaklik yapilabilecek ülkeler tarafindan yapilmasini istiyorlar."
Ersoy, ABD ve müttefiklerinin 20 yillik isgal sürecinde yaptiklari yikimi kapatmaya çalistiklarini vurgulayarak, "Afganistan'a gidecek insani yardimlarin ulasimini saglamaya ve uluslararasi kamuoyuna ülkenin imarina katki saglayan bir görüntü vermeye çalisiyorlar. Bir anlamda oldukça yipranan küresel imajlarini yeniden tamir etmeye çalisiyorlar. Dolayisiyla Afganistan'da güvenilir bir erisim noktasi gerekiyor, o da Kabil havaalani." degerlendirmesinde bulundu.
Kaynak: AA
Bolu Abant Izzet Baysal Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi ve Zorunlu Göç Çalismalari Direktörü Prof. Dr. Veysel Ayhan, Çankiri Karatekin Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Doç. Dr. Emrah Özdemir ve Ahi Evran Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Dr. Eyüp Ersoy AA muhabirine yaptiklari degerlendirmede, BM, ABD ve Batili ülkelerin Kabil Havalimani'nin insani operasyonlar için isletilmesi ve açik kalmasini istemelerinin Taliban ile sinirli ve dolayli bir iliski sürdürmek niyetini tasidigini söyledi.
Ayhan, Batili ülkelerin bir anlamda basarisizliklarini havalimanini açik tutarak kapatmaya çalistigini vurgulayarak, "Afganistan’da 100 ile 200 arasinda ABD vatandasi oldugu ifade ediliyor. Öte yandan ABD askerleri ile ortak çalisanlarin yani sira Taliban karsiti operasyonlarda yer alan veya geçmis hükümetlerde kritik görevler almis kisilerin de tahliyesi söz konusu." bilgisini paylasti.
ABD ve Batili ülkelerin Kabil havalimanini bagimsiz, uluslararasi özerk statüye sahip bir yapiya dönüstürmek isteyebilecegini kaydeden Ayhan, Taliban'dan bunu talep etmis olabileceklerini belirterek sunlari anlatti:
"Böylelikle tüm uluslararasi görüsmelerin havaalaninda yapilmasi, uluslararasi anlasmalarin havaalaninda gerçeklesmesi, diplomatik misyonlarin havaalani içerisinde yürütülmesi uluslararasi ticaretin bir kisminin da havaalani üzerinden yapilmasi talep edilebilir. Böylelikle dogrudan Taliban'la diplomatik iliskiler resmi olarak kurulmadan da Afganistan'la iliski sürdürülmesini saglamak istiyor olabilirler."
Ayhan, Kabil Havalimani'nin dis kontrolü ve güvenligini Taliban'in sagladigi ancak alandaki iç güvenlik ve isleyisin Taliban disi güçlerin elinde oldugu bir yapinin kurulmasinin Batili ülkelerin Taliban'la diplomatik iliski kurma tarzi olarak yorumlanabilecegini ifade etti.
Taliban'in bu tarz bir iliski boyutunu kabul etmedigi gibi Iran ve Çin'in Taliban'la bazi görüsmeler yürüttüklerine dikkat çeken Ayhan, ABD BM ve Batili ülkelerin Kabil Havalimani'nin isletmesinin Türkiye ve Katar tarafindan yürütülmesi konusundaki israrlarinin Taliban ile kurulacak is birligi baglaminda degerlendirilmesi gerektigini belirtti.
NATO içinde tek Müslüman ülke Türkiye iken Katar'in ise Taliban ile yillardir diplomatik iliski sürdürdügünü ifade eden Ayhan, "Taliban güven duyabilecegi ülkelerle teknik düzeyde is birligi gelistirilebilir. Bati da bunun farkinda oldugundan Türkiye ve Katar'in adi öne çikmaktadir. Toparlayacak olursak, Türkiye ve Katar'in Müslüman ülke olmalari, Türkiye'nin NATO üyesi olmasi gibi unsurlar Batili ülkelerin Türkiye ve Katar'a sicak bakmalarina yol açmaktadir." degerlendirmesinde bulundu.
Ayhan, Afganistan kaynakli yeni bir göç dalgasina hazir olmayan Batili ülkelerin, göçün yerinde durdurulmasi için de en azindan havalimani üzerinden Taliban'la görüsmeler, müzakereler, insani ve ticari iliskiler sürdürmek istediklerini dile getirdi. Ayhan, "Aksi takdirde göçün kontörlü saglanamazsa bu durum özellikle AB ülkeleri açisindan riskler barindirmaktadir. " diye konustu.
- "Taliban'la iliskileri sürdürüp, kontrol altinda tutmak istiyorlar"
Çankiri Karatekin Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Doç. Dr. Emrah Özdemir ise ABD Baskan Joe Biden, Disisleri Bakani Antony Blinken ve Özel Temsilci Zalmay Halilzad ve müttefiklerinin Afganistan'da gerçeklestirdikleri 20 yillik süreci basarili gösterip sorumlulugu Afgan tarafina yikmaya çalismalarina ragmen hem kendi kamuoylari hem de dünya kamuoyu nezdinde Afganistan'in bir basarisizlik oldugu gerçegini degistiremediklerini söyledi.
Afganistan'in yakin gelecekte terör örgütleri için güvenli bir liman olma riski tasidigina dikkat çeken Özdemir, bunun en somut örneginin geçtigimiz günlerde havaalaninda gerçeklesen DEAS saldirisi oldugunu kaydetti.
Özdemir, basta ABD ve BM olmak üzere birçok Batili ülkenin müttefiki gördükleri Türkiye, Katar ve Pakistan'i güvenlik sebebiyle Afganistan'da ön plana çikarmaya çalistiklarina dikkat çekerek, "Kabil havaalani Taliban'in dis dünyaya açilan kapisi konumunda ve kim tarafindan isletilirse o minvalde bir dis politika yürütülecegini düsünüyorum. Bunun yaninda BM ve AB gibi kolektif yapilarin ülkede ortaya çikan insani dramlar yönünden de sorumluluklari var. Bu sorumluluklarin yerine getirilmesi açisindan da uluslararasi bir yapi tarafindan isletilen ve güvenligi saglanan bir havaalaninin varligi önemli." diye konustu.
Özdemir, Batili devletlerin 1996-2001 yillari arasinda oldugu gibi izole edilmis ve radikal unsurlarla iliski kuran bir Taliban istemediklerini dolayisiyla Taliban'la iliskilerini koruyarak kontrol altinda tutmak istediklerini dile getirdi.
Kabil Havalimani'nin kritik bir öneme sahip oldugunu vurgulayan Özdemir söyle devam etti:
"Taliban için havaalani uluslararasi ortamda mesru bir yapi olabilmenin ve bu sayede politik ve ekonomik anlamda destek alabilmenin önemli bir kaynagi. Hali hazirda havaalaninin isletilmesi ve güvenligi anlaminda gerekli uzmanlik ve teknik kapasitesi bulunmuyor. Bu nedenle dis destege ihtiyaci var. Ayrica güvenlik kuvvetleri ve mülki idarenin olusturulmasi anlaminda da dis destek talebi olacaktir. "
- "Küresel imajlarini temizlemek için istiyorlar"
Ahi Evran Üniversitesi Uluslararasi Iliskiler Bölümü Ögretim Üyesi Dr. Eyüp Ersoy da Kabil Havalimani'nin açik ve isler olmasinin Afganistan ile iliskilerini sürdürmek isteyen tüm ülkeler için önemli oldugunun alti çizdi.
Havalimaninin açik ve isler olmasinin ABD ve müttefiklerinin ülkedeki diplomatik varligini mümkün ve kolay kilacagini söyleyen Ersoy, "Afganistan ile sürdürülebilir diplomatik iliski için bu havaalani uluslararasi bir erisim noktasi konumunda. Aksi takdirde ABD ve müttefiklerinin Afganistan’dan diplomatik olarak tamamen dislanma olasiligi bulunuyor." diye konustu.
Ersoy, Afganistan'da askeri anlamda bir basarisizlik yasanmasina ragmen Batili devletlerin ülkenin hem yeniden imarinda rol almak istediklerini hem de ekonomik iliskilerde devre disi kalmak istemediklerin aktardi.
Batili ülkelerin Afganistan'daki varliklarini devam ettirmelerinin en önemli uluslararasi erisim noktasinin Kabil Havalimani olduguna dikkat çeken Ersoy, söyle devam etti:
"Bu ülkeler, Afganistan ile ticaret ve yatirim iliskilerini sürdürmek istiyorlar. Havaalaninin isletmesinin Türkiye ve Katar gibi, ABD ve Avrupa devletleri ile yakin is birligi içerisinde olan ve Afganistan’da ortaklik yapilabilecek ülkeler tarafindan yapilmasini istiyorlar."
Ersoy, ABD ve müttefiklerinin 20 yillik isgal sürecinde yaptiklari yikimi kapatmaya çalistiklarini vurgulayarak, "Afganistan'a gidecek insani yardimlarin ulasimini saglamaya ve uluslararasi kamuoyuna ülkenin imarina katki saglayan bir görüntü vermeye çalisiyorlar. Bir anlamda oldukça yipranan küresel imajlarini yeniden tamir etmeye çalisiyorlar. Dolayisiyla Afganistan'da güvenilir bir erisim noktasi gerekiyor, o da Kabil havaalani." degerlendirmesinde bulundu.