Karadeniz'de Tarih Yeniden Yaziliyor

Kdz. Eregli ilçesinde yer alan Inönü Magarasi’nda Karadeniz’in ilk yerlesim yeri olduguna dair bulgulara rastlandi. Magarada yapilan kazi çalismalarinda Balkan kökenli kavimlerin yasantisindan Erken Tunç dönemine kadar kalintilar tespit edilirken, bugüne kadar 5 ayri kültür katmaninin oldugu çok tabakali yerlesim yeri oldugu tespit edildi.

Bülent Ecevit Üniversitesi Arkeoloji Bölümü ögretim üyesi ve Kazi Alani Baskani Dr. Hamza Ekmen, Inönü Magarasi’nda yapilan kazi çalismalari ile ilgili bilgiler verdi. Zonguldak’in arkeoloji potansiyelini açiga çikarmak için baslatilan projede Arkeoloji Bölümü ögretim üyeleri ile ögretim elemanlarinin katkilariyla sahaya çiktiklarini anlatan Ekmen, “Arkeolojik açidan Zonguldak’in en çok potansiyel sahalardan birisi olan Karadeniz Eregli ilçesi ve onun çevresinde yer alan Gülüç Çayi vadisi arastirmalarimizi yogunlastirdik ve gerçeklesen bu çalismalar sirasinda bu bölgede kaya alti siginagi, magara yerlesimi, yamaç yerlesimi, açik alan gibi çok sayida arkeolojik bulgu içeren yerlesim alanlari tespit ettik. Uzun yillar arastirilmayan ve bizce arkeolojik açidan mahrum birakilan bu bölgede böyle potansiyelle karsilasmak bizleri de oldukça sasirtti. Bir çogu saatlerce yürüyerek ancak ulasilabilen noktalarda yer alan bu alanlarin tespiti tarafimizca ve ekibimizce yapildi. Biz bu sahada bölgenin arkeolojik potansiyelini en iyi sekilde yansitacagini düsündügümüz Inönü Magarasi’nda kazi yapmayi uygun gördük. Ayni zamanda magara yerlesim alanlarina çok yakin bölgede oldugu için çok uzun yillar boyunca yöre halkinin veya disaridan gelenlerin tahribatina ugramis durumdaydi.” Dedi.

Ekmen, “Bu yerlesim yeri 6 bin 500 yil öncesine uzaniyor”

Anadolu arkeolojisi, Dünya arkeolojisi ve bölge arkeolojisi adina kiymetli sonuçlar elde ettiklerini söyleyen Ekmen, Karadeniz kiyilari boyunca uzanan Protohistorik yerlesimlerin en eskisi ilk kez sistemli kazilarla arastirildigini vurguladi. Ekmen açiklamasinda, “Bu yerlesim günümüzden 6 bin 500 yil öncesine uzaniyor. Magaraya ilk gelip yerlesen halklarin olusturdugu tabaka yaklasik 300 yil bu magarada yasamislar. Biz bu kültürü olusturan insan gruplarinin agirlikli olarak Trakya ve Balkan yerlesimindeki insanlarin gelistirdigi kültürel ögelerle yakin benzerlikler içerdigini görüyoruz. Tabi inanç anlaminda, günlük yasanti anlaminda üretim anlaminda bu halkin bir çok verisini, arkeolojik bulgusunu elde etmis ve Eregli Müzesi’ne teslim etmis durumdayiz. Magaranin 6 bin 500 yil öncesinden yerlesen sakinlerinden sonra neredeyse 2 bin yila yakin yerlesim görmedigini tespit ettik. Böyle bir boslugun ardindan günümüzden 4 bin 500 yil öncesine Erken Tunç Çagi dedigimiz dönemin ortalarinda magaranin tekrar iskâna sahne oldugunu görüyoruz.” ifadelerini kullandi.

Hitit Imparatorlugu’na bagli eyaletlerden kalintilara rastlandi

Dördüncü tabakada, magaraya yerlesen insanlarin agirlikli olarak günümüz yaylacilik faaliyetine benzer bir yasam biçimini sürdürdüklerini ifade eden Hamza Ekmen açiklamasinda sunlari söyledi:

“Bu magarada çömlek üretimi yapmislar, bugday, arpa gibi ürünlerin hasatlarini burada gerçeklestirmisler. Hayvancilik endüstrisine bagli olarak süte dayali endüstriyel bir takim isleri burada gerçeklestirdiklerini elde ettigimiz çok sayida bulguyla söylüyoruz. Hayvan boynuzlarindan alet yapildigini burada tespit etmis bulunmaktayiz. Üçüncü tabaka olarak tanimladigimiz tabakaya ait ahsap tabanlar, dolayisiyla karsinizda 3 bin 400 ile 3 bin 200 yil öncesinde kullanilmis ahsap yapilarin tabanlarini görüyorsunuz. Üzerlerinden çok sayida metalden yapilmis süs esyalari, aletler ve silahlar ele geçirdik. Küpeler, kolyeler, bilezikler, ok uçlari, mizrak uçlari, hançerler, baltalar gibi bir çok sayida esya bulmus durumdayiz. Bu zamana kadar yapilan arastirmalarda Bati Karadeniz’de Genç Tunç Çagi’na ait hiçbir veri bulunmamisti. Böylesine bir magarada, yerlesim alaninda bu kadar nitelikli esyanin bulunmasinda biz Kaskalar adini verdigimiz halklarin, Hitit’lerden getirip getirmedigini sorusuyla açiklamaya çalisiyoruz. Yada bu bölgede Hitit Imparatorlugu’na bagliligini kabul eden eyalet olan Pala, Tumana eyaletlerinin uzantisi olarak da yorumlamak mümkün. Bunlar üzerindeki çalismalar devam ediyor. Biz ikinci tabakada buldugumuz materyal kültür ögeleri, seramik ve diger bulgular bu halkin Troya’dan, Gordion’dan, Anadolu’dan çesitli yerlerden bildigimiz seramikler ile birebir oldugunu gördük. 5 ayri kültür katmaninin oldugu adeta magara içinde mini bir Höyük yerlesimi gibi çok tabakali çokça önemli sonuçlar veren bir yerlesim, Inönü Magarasi. Bati Karadeniz’deki Protohistorik yerlesimlerin yapisini, iliskiler agini, inanç boyutunu ekonomik yönünü anlamaya yönelik bir çalismayi sürdürüyoruz.”