Irak'ta Sünniler Ilk Defa 'Büyük Koalisyonla' Hükümet Kurma Müzakerelerine Katiliyor
Takaddüm Koalisyonu Sözcüsü Yahya Muhammedavi: 'Diger ortaklara sunacagimiz, üzerinde mutabik kaldigimiz ve ortak meselemiz olarak baktigimiz konular; terörden kurtarilan bölgelerin imari ve yerinden edilenlerin evlerine dönmesi' Irak Arastirma ve Düsünce Merkezi Baskani Ihsan Sammari: '2003 sonrasi siyasette Sünni birliginden söz etmek için henüz erken. Ancak Sünnilerin taleplerinin Sii ve Kürt taraflara ortak sekilde sunulmasi önemli olacak' Irakli siyasi analist Raad Hasim: 'Sünnilerin seçimi kaybeden ve aralarinda pek uzlasamayanlardan (Iran'a yakin Koordinasyon Çerçevesi) ziyade, 73 sandalye kazanan Sadr Grubu ile yakin olmalari daha mantikli'
HAYDAR KARAALP - Irak'ta iki büyük Sünni siyasi olusum "Takaddüm" ve "Azim" koalisyonlari, hükümet kuruma müzakerelerini ortak yürütme konusunda anlasirken bu durum 2003 sonrasi ilk defa "büyük Sünni koalisyonun olustugu" seklinde yorumlaniyor.
Ülkede 10 Ekim'de yapilan erken genel seçimlerde 37 sandalye kazanarak Meclisin ikinci büyük grubu olan eski Meclis Baskani Muhammed Halbusi liderligindeki "Takaddüm" ve yapilan son ittifaklarla sandalye sayisini 34'e çikaran Hamis Hançer liderligindeki "Azim" koalisyonlari, uzun süren görüsme trafiginden sonra 14 Aralik'ta yaptiklari açiklamayla "hükümet kurma müzakerelerini ortak bir komiteyle yürüteceklerini" duyurdu.
Irak'ta simdi Sünni birligin saglanmasi için nasil bir yol haritasi izlenecegi merak konusu.
- Takaddüm ile Azim koalisyonlarinin Meclis Baskani adayi Halbusi
Halbusi'nin lideri oldugu Takaddüm Koalisyonu Sözcüsü Yahya Muhammedavi, AA muhabirine yaptigi açiklamada, seçimlerden sonra Azim Koalisyonu ile defalarca bir araya geldiklerini belirterek, "Diger ortaklara sunacagimiz, üzerinde mutabik kaldigimiz ve ortak meselemiz olarak baktigimiz konular; terörden kurtarilan bölgelerin imari ve yerinden edilenlerin evlerine dönmesi." dedi.
Seçimi kazanan partilerle yapilacak görüsme ve müzakereleri yürütmeleri için Sünni iki tarafin da katilimiyla bir "ortak komite" kuruldugunu animsatan Muhammedavi, bu komitenin temel görevinin ülkenin istikrarini saglayacak "gerçek ulusal is birligi ve ortakligi insa etmek" oldugunu kaydetti.
Muhammedavi, Sii gruplardan Sadr Hareketine mi yoksa Iran'a yakin Sii gruplarin yer aldigi "Koordinasyon Çerçevesi" adi altindaki çati ittifaka mi daha yakin olduklari yönündeki soruya ise, "Önceligimiz; kartlarimizi ve müzakere konularimizi seçimi kazananlarla masaya yatirmak. Kürt ve Sii gruplarin tümüyle müzakerelere baslamamiz için Yüksek Federal Mahkemenin nihai seçim sonuçlarina yönelik onayini bekliyoruz." yanitini verdi.
Yeni dönemde Meclis Baskanligi adaylarinin Muhammed Halbusi oldugunu aktaran Muhammedavi, "Taraflar, yani Takaddüm ile Azim koalisyonlari arasinda tek Meclis Baskani adayinin Halbusi olmasi noktasinda mutabakat söz konusu." diye konustu.
- "Sünnilerin taleplerinin Sii ve Kürt taraflara ortak sekilde sunulmasi önemli"
Irak Arastirma ve Düsünce Merkezi Baskani Ihsan Sammari, söz konusu iki Sünni koalisyon arasinda ideolojik olarak görüs ayriligi bulunsa da "yerinden edilenlerin evlerine dönmesi ve Sünni bölgelerin yeniden imari" gibi konularda ortak görüs ve vizyona sahip olduklarini söyledi.
Sammari, su degerlendirmeyi yapti:
"Azim ve Takaddüm, aralarinda ortak bir ideolojik yön olmasa da seçimlere ittifakla girebilirdi. Her iki tarafin ayri hedefi ve siyasi mercisi söz konusu. 2003 sonrasi siyasette Sünni birliginden söz etmek için henüz erken. Ancak Sünnilerin taleplerinin Sii ve Kürt taraflara ortak sekilde sunulmasi önemli olacak. Bu durum hükümetin kurulmasi ve bakanliklarin dagitilmasi noktasinda degisebilir. Sünnilerin aralarinda birlesememe durumlari Siiler ve Kürtlerinkinden farkli degil. Seçimlerde kazanmak baska, temsil ettikleri olusumun haklarini garanti altina almak baska bir sey. Sünni partiler simdiye kadar bunu pek basaramadi."
Hançer'in lideri oldugu Azim'in Iran'a yakin Koordinasyon Çerçevesi'ne, Halbusi'nin lideri oldugu Takaddüm'ün ise Sadr'a daha yakin durdugunu söyleyen Sammari, "Hükümetin paylasilmasi ve Meclis Baskanligi söz konusu olunca Sünni iki taraf birlesecek ve ortak bir tavir sergileyecek. Bu koalisyon, bir tarafa karsi diger bir tarafla olmayi seçmeyecek." seklinde konustu.
- "Aralarindaki sorunlari eritmeleri gerekiyor"
Irakli siyasi analist Raad Hasim, ülkedeki Sünnilerin birlesmesinin önemli adim oldugunu ifade ederek, "Bu gruplarin birlesmesi aralarindaki tüm sorunlarin sifirlanmasi anlamina gelmez ancak bunlar ikincil plana atilir. Sünni iki taraf arasindaki görüsmelerin sikilasmasi olumludur ve ister tek bir olusumun bilesenleri arasinda isterse tüm siyasi olusumlar arasinda gerginligi azaltir." dedi.
Siyasi ve mezhepsel gerekçelerle yok sayilan Sünnilerin akibeti ve yerinden edilenlerin durumunun iki Sünni taraf arasinda ortak konu olduguna isaret eden Hasim, sunlari kaydetti:
"Bunlarin uygulanmasi konusunda tökezlemeler yasanabilir. Öncelikle aralarindaki tüm sorunlari eritmeleri ve hükümette yer almak için hizipçilikten vazgeçmeleri gerekiyor. Bu da Irak'taki siyasi rejim ve denge, hizipçilige dayali oldugu için kolay olabilecek bir durum degil."
Sii ve Kürtlerin aksine Sünnilerin aralarindaki sorunlari giderebilmelerinin zor olsa da imkansiz olmadigini dile getiren Hasim, Sünnilerin Sii gruplara göre en güçlü müzakere konusunun Meclis Baskanligi olacagini savundu.
- "Sadr Grubu ile yakin olmalari daha mantikli"
"Sünni gruplarin, Iran'a yakin Sii çati kurulusu Koordinasyon Çerçevesi ile görüsmeleri süpheli bulunabilir ve perde arkasinda olanlarin duyurulmamasi kuskulari artirilabilir." diyen Hasim, söyle devam etti:
"Sünni bir tarafin Maliki ya da seçimi kaybeden herhangi bir milis bir tarafla görüsmesi tabanda kuskuya neden olabilir. Sii ve Kürtlerle ortak sekilde görüsülmesi daha isabetli olacaktir. Iki taraf da -Azim ve Takaddüm de- Sii bir tarafa karsi diger bir Sii tarafin yaninda politika yürütmeyeceklerini ve hiçbir tarafi kaybetmek istemediklerini ilan etti. Seçimi kaybeden ve aralarinda pek uzlasamayanlardan (Koordinasyon Çerçevesi) ziyade, 73 sandalye kazanan Sadr Grubu ile yakin olmalari daha mantikli. Buna demokratik hak olarak da bakilmali."
Irak'taki siyasi gruplar, Yüksek Federal Mahkemesi nihai seçim sonuçlarini onaylamadigi için henüz resmi olarak hükümet kurma müzakerelerine baslamadi.
Iran'a yakin Sii Fetih Koalisyonu lideri Hadi Amiri, seçimlerin iptali için Yüksek Federal Mahkemesine basvurmus, mahkemenin bu basvuruyu 22 Aralik'ta görüsecegi bildirilmisti.
Seçimlerden birinci parti çikan Sadr Hareketinin lideri Mukteda es-Sadr, "ulusal çogunluk hükümeti" kurmak istediklerini açiklamisti. Tahran yönetimine mesafeli olan Sadr, Iran’i isaret ederek "dis ülkelerin müdahalesinden uzak bir hükümet" kurulmasini istediklerini ifade etmisti.
Kaynak: AA
Ülkede 10 Ekim'de yapilan erken genel seçimlerde 37 sandalye kazanarak Meclisin ikinci büyük grubu olan eski Meclis Baskani Muhammed Halbusi liderligindeki "Takaddüm" ve yapilan son ittifaklarla sandalye sayisini 34'e çikaran Hamis Hançer liderligindeki "Azim" koalisyonlari, uzun süren görüsme trafiginden sonra 14 Aralik'ta yaptiklari açiklamayla "hükümet kurma müzakerelerini ortak bir komiteyle yürüteceklerini" duyurdu.
Irak'ta simdi Sünni birligin saglanmasi için nasil bir yol haritasi izlenecegi merak konusu.
- Takaddüm ile Azim koalisyonlarinin Meclis Baskani adayi Halbusi
Halbusi'nin lideri oldugu Takaddüm Koalisyonu Sözcüsü Yahya Muhammedavi, AA muhabirine yaptigi açiklamada, seçimlerden sonra Azim Koalisyonu ile defalarca bir araya geldiklerini belirterek, "Diger ortaklara sunacagimiz, üzerinde mutabik kaldigimiz ve ortak meselemiz olarak baktigimiz konular; terörden kurtarilan bölgelerin imari ve yerinden edilenlerin evlerine dönmesi." dedi.
Seçimi kazanan partilerle yapilacak görüsme ve müzakereleri yürütmeleri için Sünni iki tarafin da katilimiyla bir "ortak komite" kuruldugunu animsatan Muhammedavi, bu komitenin temel görevinin ülkenin istikrarini saglayacak "gerçek ulusal is birligi ve ortakligi insa etmek" oldugunu kaydetti.
Muhammedavi, Sii gruplardan Sadr Hareketine mi yoksa Iran'a yakin Sii gruplarin yer aldigi "Koordinasyon Çerçevesi" adi altindaki çati ittifaka mi daha yakin olduklari yönündeki soruya ise, "Önceligimiz; kartlarimizi ve müzakere konularimizi seçimi kazananlarla masaya yatirmak. Kürt ve Sii gruplarin tümüyle müzakerelere baslamamiz için Yüksek Federal Mahkemenin nihai seçim sonuçlarina yönelik onayini bekliyoruz." yanitini verdi.
Yeni dönemde Meclis Baskanligi adaylarinin Muhammed Halbusi oldugunu aktaran Muhammedavi, "Taraflar, yani Takaddüm ile Azim koalisyonlari arasinda tek Meclis Baskani adayinin Halbusi olmasi noktasinda mutabakat söz konusu." diye konustu.
- "Sünnilerin taleplerinin Sii ve Kürt taraflara ortak sekilde sunulmasi önemli"
Irak Arastirma ve Düsünce Merkezi Baskani Ihsan Sammari, söz konusu iki Sünni koalisyon arasinda ideolojik olarak görüs ayriligi bulunsa da "yerinden edilenlerin evlerine dönmesi ve Sünni bölgelerin yeniden imari" gibi konularda ortak görüs ve vizyona sahip olduklarini söyledi.
Sammari, su degerlendirmeyi yapti:
"Azim ve Takaddüm, aralarinda ortak bir ideolojik yön olmasa da seçimlere ittifakla girebilirdi. Her iki tarafin ayri hedefi ve siyasi mercisi söz konusu. 2003 sonrasi siyasette Sünni birliginden söz etmek için henüz erken. Ancak Sünnilerin taleplerinin Sii ve Kürt taraflara ortak sekilde sunulmasi önemli olacak. Bu durum hükümetin kurulmasi ve bakanliklarin dagitilmasi noktasinda degisebilir. Sünnilerin aralarinda birlesememe durumlari Siiler ve Kürtlerinkinden farkli degil. Seçimlerde kazanmak baska, temsil ettikleri olusumun haklarini garanti altina almak baska bir sey. Sünni partiler simdiye kadar bunu pek basaramadi."
Hançer'in lideri oldugu Azim'in Iran'a yakin Koordinasyon Çerçevesi'ne, Halbusi'nin lideri oldugu Takaddüm'ün ise Sadr'a daha yakin durdugunu söyleyen Sammari, "Hükümetin paylasilmasi ve Meclis Baskanligi söz konusu olunca Sünni iki taraf birlesecek ve ortak bir tavir sergileyecek. Bu koalisyon, bir tarafa karsi diger bir tarafla olmayi seçmeyecek." seklinde konustu.
- "Aralarindaki sorunlari eritmeleri gerekiyor"
Irakli siyasi analist Raad Hasim, ülkedeki Sünnilerin birlesmesinin önemli adim oldugunu ifade ederek, "Bu gruplarin birlesmesi aralarindaki tüm sorunlarin sifirlanmasi anlamina gelmez ancak bunlar ikincil plana atilir. Sünni iki taraf arasindaki görüsmelerin sikilasmasi olumludur ve ister tek bir olusumun bilesenleri arasinda isterse tüm siyasi olusumlar arasinda gerginligi azaltir." dedi.
Siyasi ve mezhepsel gerekçelerle yok sayilan Sünnilerin akibeti ve yerinden edilenlerin durumunun iki Sünni taraf arasinda ortak konu olduguna isaret eden Hasim, sunlari kaydetti:
"Bunlarin uygulanmasi konusunda tökezlemeler yasanabilir. Öncelikle aralarindaki tüm sorunlari eritmeleri ve hükümette yer almak için hizipçilikten vazgeçmeleri gerekiyor. Bu da Irak'taki siyasi rejim ve denge, hizipçilige dayali oldugu için kolay olabilecek bir durum degil."
Sii ve Kürtlerin aksine Sünnilerin aralarindaki sorunlari giderebilmelerinin zor olsa da imkansiz olmadigini dile getiren Hasim, Sünnilerin Sii gruplara göre en güçlü müzakere konusunun Meclis Baskanligi olacagini savundu.
- "Sadr Grubu ile yakin olmalari daha mantikli"
"Sünni gruplarin, Iran'a yakin Sii çati kurulusu Koordinasyon Çerçevesi ile görüsmeleri süpheli bulunabilir ve perde arkasinda olanlarin duyurulmamasi kuskulari artirilabilir." diyen Hasim, söyle devam etti:
"Sünni bir tarafin Maliki ya da seçimi kaybeden herhangi bir milis bir tarafla görüsmesi tabanda kuskuya neden olabilir. Sii ve Kürtlerle ortak sekilde görüsülmesi daha isabetli olacaktir. Iki taraf da -Azim ve Takaddüm de- Sii bir tarafa karsi diger bir Sii tarafin yaninda politika yürütmeyeceklerini ve hiçbir tarafi kaybetmek istemediklerini ilan etti. Seçimi kaybeden ve aralarinda pek uzlasamayanlardan (Koordinasyon Çerçevesi) ziyade, 73 sandalye kazanan Sadr Grubu ile yakin olmalari daha mantikli. Buna demokratik hak olarak da bakilmali."
Irak'taki siyasi gruplar, Yüksek Federal Mahkemesi nihai seçim sonuçlarini onaylamadigi için henüz resmi olarak hükümet kurma müzakerelerine baslamadi.
Iran'a yakin Sii Fetih Koalisyonu lideri Hadi Amiri, seçimlerin iptali için Yüksek Federal Mahkemesine basvurmus, mahkemenin bu basvuruyu 22 Aralik'ta görüsecegi bildirilmisti.
Seçimlerden birinci parti çikan Sadr Hareketinin lideri Mukteda es-Sadr, "ulusal çogunluk hükümeti" kurmak istediklerini açiklamisti. Tahran yönetimine mesafeli olan Sadr, Iran’i isaret ederek "dis ülkelerin müdahalesinden uzak bir hükümet" kurulmasini istediklerini ifade etmisti.