Pera Müzesi'nde Bizans Üzerine Iki Sergi Sanatseverlerle Bulustu

Istanbul Arkeoloji Müzeleri'nde yer alan Bizans eserlerini odagina alan sergilerden ilki, 'Istanbul'dan Bizans’a: Yeniden Kesfin Yollari, 1800–1955', Bizans arastirmalarinin Istanbul'daki gelisimine isik tutuyor Bizans hakkinda yapilmis bilimsel arastirmalari inceleyen 'Istanbul'da Bu Ne Bizantinizm?' sergisi ise edebiyattan video oyunlarina, çizgi romandan müzige, sinemadan modaya, farkli alanlarda Bizans algisina ait ortak temalari bir araya getiriyor.

Suna ve Inan Kiraç Vakfi Pera Müzesi ile Istanbul Arastirmalari Enstitüsü, Bizans'la ilgili iki sergiyi es zamanli olarak sanatseverlerin begenisine sundu.

Istanbul Arkeoloji Müzeleri'nde yer alan Bizans eserlerini odagina alan bu sergilerden ilki, "Istanbul'dan Bizans’a: Yeniden Kesfin Yollari, 1800–1955", Bizans arastirmalarinin Istanbul'daki gelisimine isik tutuyor.

Tarih, arkeoloji ve kültürel miras üzerine hazirlanan sergi, Istanbul'dan Bizans'a, Bizans mirasina dair yeni bir uluslararasi ve yerel farkindaligin olusmasinda Istanbul'un merkezi rolünü inceliyor.

Ayni zamanda zengin bir arkeolojik eser ve arsiv seçkisi ile etkileyici canlandirmalari bir araya getiren sergi, 6 Mart'a kadar Pera Müzesi'nde ziyaret edilebilecek.

Bizans sanati uzmani Brigitte Pitarakis'in küratörlügünü üstlendigi, Osmanli baskentinin, Bizans arastirmalarinin sekillenmesindeki merkezi rolünü irdeleyen sergi, bu alana mercek tutarken, Istanbul Arkeoloji Müzeleri'nin Bizans koleksiyonlari basta olmak üzere etkileyici bir arsiv seçkisini sanatseverlerle bulusturuyor.

Bu seçkiye Türkiye'den ve dünyadan, önemli birçok kütüphane ve arsiv kurumu ile özel koleksiyonlar katkida bulundu. Döneme özgü, gösterisli bir üslupta resimlendirilmis nadir kitaplar, baski ve haritalar, orijinal arsiv fotograflari, belge ve resimler sergide tematik bir bütünlük içinde bir araya getirildi.

Nejad Melih Devrim ve Fikret Mualla'nin Bizans'tan esinlenen resimleri, bu mirasin modern sanat üzerindeki etkisini ortaya koyarken, A. Tayfun Öner'in Istanbullu gökbilimci Eugene Antoniadi'nin kariyerini ele alan üç boyutlu animasyonu Bizans'a bilim kurgu merceginden bakiyor.

Bizans mirasinin genis bir ilgi alanina dönüsmesinin ilk kez bu sergide irdelendigini belirten küratör Brigitte Pitarakis, sunlari kaydetti:

"Berlin-Bagdat demiryolunun insasi ve Süveys Kanali'nin açilmasiyla 19. yüzyil sonlarinda modern tasimacilik aginin temelleri atildi. Bu gelismeyle cografi ufuklar genislemeye baslarken, teknolojideki gelismelerle birlikte geçmis uygarliklara ve bugün 'öteki' diye adlandirilan insanlara yönelik merak artti. Artan bu merak geçmis uygarliklar ve özellikle Bizans hakkinda arastirmalar yapilmasina vesile oldu. Istanbul'dan Bizans'a sergisi, 1800'lü yillardan 1955'e kadar Bizans'a dair bilgi birikiminin gelisimini ve Bizans arastirmalarinin bir disipline dönüsme sürecini ziyaretçilerle paylasirken, bu farkindaligin olusmasinda Istanbul’un merkezi rolünü inceliyor. Sergi, karmasik bir konu olan modern tarihte Bizans mirasina, dönemin siyasal, ekonomik ve kültürel aktörlerinin perspektifinden bakarak isik tutuyor."

Alti bölümden olusan serginin ilk bölümü, Istanbul'un çok kültürlü kimligini, kültürel ve entelektüel canliligini ve Bati'da Bizans çalismalarinin gelismesine yol açan dinamikleri izleyicilere sunuyor.

Ikinci bölümde Bizans topografyasi, mimarligi, yazitlari ve eserleri üzerine yapilan arastirmalar sunulurken, üçüncü bölüm Bizans eserlerine gösterilen ilginin geç dönem Osmanli Imparatorlugu'nun modern devlet imajini perçinlemede, Müze-i Hümayun'un (bugün Istanbul Arkeoloji Müzeleri) merkezi rolünü inceliyor.

Dördüncü bölümde ziyaretçileri, Istanbul'un modernlesmeyle birlikte yok olan ahsap konut dokusuna ve yangin, deprem gibi nedenlerle bosalan arazilerde ortaya çikan Bizans kalintilarina ait belge ve fotograflar karsiliyor.

Besinci bölümde Bizans kalintilarini, yapi ve topografyasini kayit altina almak üzere mimar, fotografçi, kartograf, ressam gibi farkli disiplinlerden profesyonellerin hazirladiklari ayrintili haritalar yer aliyor.

Serginin son bölümü ise Istanbul'da Bizans'in yeniden kesfinin yarattigi merakin sanatsal üretime etkilerini gösteriyor.

Sergide, Istanbul Arkeoloji Müzeleri'nde yer alan Bizans eserlerinin yani sira Suna ve Inan Kiraç Vakfi Koleksiyonu'na ait zengin fotograf ve kitap seçkisine, Istanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Alman Arkeoloji Enstitüsü, Ömer Koç, Serap Kayhan, Dr. Safder Tarim, Büke Uras koleksiyonlarindan ve Birmingham Üniversitesi Dogu Akdeniz Arsivi, Dumbarton Oaks Arastirma Kütüphanesi, Fransa Milli Kütüphanesi, College de France Bizans Kütüphanesi Fonds Whittemore, Paris EPHE, Phototheque Gabriel Millet arsivlerinden derlenen kitap, baski, harita, fotograf, belge ve resimler eslik ediyor.

- "Istanbul'da Bu Ne Bizantinizm?" sergisi, Bizans'in popüler kültürdeki temsillerine yer veriyor

Bizans hakkinda yapilmis bilimsel arastirmalari inceleyen "Istanbul'da Bu Ne Bizantinizm?" sergisi ise Bizans'in popüler kültürdeki temsillerini ziyaretçilerle bulusturuyor.

Sergi, edebiyattan video oyunlarina, çizgi romandan müzige, sinemadan modaya, farkli alanlarda Bizans algisina ait ortak temalari bir araya getiriyor.

Yakup Kadri Karaosmanoglu'nun "Panorama" adli romanindan ismini alan sergi, Bizantinizm kavramini farkli çehreleri ve tezahürleri ile ele aliyor.

Bizans'i simgeleyen ya da ona atfedilen sembollerin ve degerlerin farkli sanat mecralarinda nasil yer bulduklarini ortaya koyan serginin küratörü Emir Alisik, serginin arka planini söyle açikladi:

"Bizans'in 19. yüzyilda ve 20. yüzyilin basinda akademik ve arkeolojik 'yeniden kesfi' birçok sanatsal ifadede resim, mimari, tiyatro, müzik, edebiyat ve benzeri genis bir yanki uyandirdi ve Bizans meraki zamanla büyüyerek yeni ufuklara, alisilmadik literatür ve müzik türlerinden resim ve film yapim tekniklerine, tekstile ve hatta grafik romanlar gibi yeni anlatim araçlarina ulasti. Bizans tarihi bazen tarihsel bilginin manipülasyonu yoluyla düsmanligin uyandirilmasina alet edilse de Bizans mirasi karmasik sosyopolitik meseleleri yansitmak için de sik sik kullanilir oldu. Bu sergi Bizantinizm'in onu aramadigimiz yerlerde bile karsimiza çikan, etki alani genis bir olgu oldugunu ortaya koyuyor."

"Istanbul'da Bu Ne Bizantinizm?" sergisi, Bizans kiliselerinde ana mekan ile yalnizca din adamlarinin girebildigi bölümü birbirinden ayiran bir ikonostasis ile açiliyor.

Sergide 50'yi askin sanatçi, yazar, illüstratör, müzisyen, sinemaci ve moda tasarimcisinin Bizans'a atfedilen essizligi ve egzotizmi farkli açilardan yorumlayan ve görsellestiren isleri yer aliyor.

Sergi, 6 Mart'a kadar Pera Müzesi'nde açik olacak.

Pera Müzesi salidan cumartesiye 10.00-19.00, pazar günleri 12.00-18.00 saatleri arasinda gezilebiliyor. Cuma günleri "Uzun Cuma" kapsaminda 18.00-22.00 arasi tüm ziyaretçiler, çarsamba günleri ise "Genç Çarsamba" kapsaminda tüm ögrenciler müzeyi ücretsiz ziyaret edebiliyor.
Kaynak: AA