'Türkiye'nin Ilk Yerli Otomobili' Devrim 60 Yasinda

Eskisehir'deki TÜRASAS tesislerinde sergilendigi özel müzede 400 bin kisinin ziyaret ettigi Devrim'in, Türk mühendis ve isçilerince üretilmesinin üzerinden 60 yil geçti Müzenin kurulmasinda görev alan Cezmi Karasu: 'Müzemizde Devrim'in yasiti Amerikan, Alman, Fransiz araçlarinin yerlilik orani yüzdeleri de var. Devrim onlarin çok üzerinde, yüzde 85 civarinda yerlilik oranina sahip bir otomobildir' Ziyaretçilerden Bugra Özçakir: 'O dönemdeki zorluklarla bu araci yapmak muhtesem bir sey'

EMRAH YASAR - Üretilmesinin üzerinden 60 yil geçen "Türkiye'nin ilk yerli otomobili" Devrim, Eskisehir'de Mart 2018'den bu yana sergilendigi özel müzede yaklasik 400 bin kisi tarafindan ziyaret edildi.

Simdiki adi Türkiye Rayli Sistem Araçlari Sanayii Anonim Sirketi (TÜRASAS) olan Eskisehir Demiryolu Fabrikalarinda, dönemin Cumhurbaskani Cemal Gürsel'in talimatiyla 1961'de Türk mühendis ve isçileri tarafindan zor sartlarda üretilen otomobil, daha önce tesislerde camekanli bölümde sergilenirken halkin ilgisinden dolayi 3 Mart 2018'de müzeye tasindi.

Aradan geçen yaklasik 3 yilda 400 bin kisinin ziyaret ettigi müzede, otomobilin yapiminda kullanilan kaynak motoru, matkap ve torna tezgahlari, imalat asamalarinin çekildigi fotograf makinesi, kumpas, pergel, cetvel, çizim masasi, aracin kireç tasindan maketi, yedek parçalar, Sivas'ta dökülmüs orijinal motor bloku ve çalismalarin görselleri de bulunuyor.

Projede çalisan 200 Türk mühendis ve isçisinin ürettigi "Devrim", 60 yil sonra bile ziyaretçileri heyecanlandiriyor.

- "24 Nisan 2018'de ziyarete açtik"

Müzenin kurulmasinda görev alan ESOGÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden emekli ögretim üyesi Dr. Cezmi Karasu, AA muhabirine, Devrim'i üreten Demiryollari Fabrikasinin çirak okuluna 1 Eylül 1970 yilinda ögrenci olarak girdigini belirterek, üniversiteden önce 24 yil boyunca burada görev yaptigini söyledi.

Devrim'in yapimina yetisemedigini ancak teknik resim derslerini otomobili çizen mühendislerden aldigini anlatan Karasu, söyle konustu:

"Devrim projesinde çalisanlarla ayni ortamda bulunma sansini yakaladim. Bu fabrikanin duvarlari içinde Devrim'i yapan ustalarin sahip oldugu ruh bizlere de ögretildi. Seri imalata geçemedigi için yarim kalmis bir proje gibi görünse de fabrika burada üzerine düseni yapmistir. Bu fabrikada hiçbir is yarim kalmaz. 2017 eylül ayinin sonundan itibaren Devrim Otomobili Müzesi'nin tasarimina basladik. 24 Nisan 2018'de ziyarete açtik. Daha sonra resmi müze statüsünü kazandi. Bahçe ve bina içi olmak üzere iki ayri ünitede hizmet veriyor."

- "Olaganüstü bir yerlilik oranina sahip"

Üretilen 4 Devrim otomobilinden sadece bir tanesinin bugüne ulastigina dikkati çeken Karasu, sunlari kaydetti:

"Ikisi fabrikada kaza kirima ugradi. Birine ise forklift girdi. Söz konusu otomobil elimizde kalan son Devrim için yedek parça sagladi. Elimizdeki araç ise birçok kez tamirat geçirdi. Müze yapilma sürecinde en esasli restorasyonunu geçirdi. Tamamen söküldü. Aracin orijinal boya ve parçalarina ulastik. Sadece, o da çok yiprandigi için bagaj kapagi degistirildi. Elimizdeki Devrim otomobili yapildigi süreçten daha iyi durumda.

Devrim otomobili yapildigi dönemde olaganüstü bir yerlilik oranina sahip. Müzemizde Devrim'in yasiti Amerikan, Alman, Fransiz araçlarinin yerlilik orani yüzdeleri de var. Devrim onlarin çok üzerinde, yüzde 85 civarinda yerlilik oranina sahip bir otomobildir. Radyatörü, farlari ve camlari disaridan geldi. Onun disinda esi benzeri olmayan el yapimi bir araç. Devrim, otomobil tarihimizin en kidemli babasidir. TOGG'un da babasidir."

Karasu, TOGG'un lansmanina Devrim otomobilinin götürülmesinin kendilerini onurlandirdigini ifade etti.

- Ziyaretçiler duygulaniyor

Devrim'i görmek için Istanbul'dan gelen Bugra Özçakir da ilk kez gördügü aracin Cumhuriyet'i hatirlattigini belirterek, "O gün ne kadar güçlü oldugumuzu, neler basardigimizi anlatiyor. O dönemdeki zorluklarla bu araci yapmak muhtesem bir sey." diye konustu

Amasya'dan Semiha Polatli ise daha önce filmlerden takip ettigi Devrim'i yakindan görmekten duydugu mutlulugu dile getirerek, "Görünce tüylerim diken diken oldu." dedi.

Çorum'dan gelen emekli ögretmen Seyhan Can da Devrim'in Türk milletinin istediginde neler yapabileceginin en önemli göstergesi oldugunu vurguladi.

- "Devrim"in hikayesi

O dönem adi Eskisehir Demiryolu Fabrikalari olan TÜRASAS'ta, 4. Cumhurbaskani Cemal Gürsel'in talimatiyla üretilen 4 otomobil, 1961 yilinda trenle Ankara'ya götürüldü.

Demiryolu kanunlari geregince deposuna az akaryakit konulan bu araçlardan biri, Gürsel'in test amaciyla kullandigi sirada yakiti bitince durdu. Bunun ardindan trenle Ankara'dan Eskisehir'e getirilen ve Devrim adi verilen otomobil, bir süre fabrika içinde kullanildi.

TÜRASAS'ta sergilenen "0002" sasi ve "0002" motor numarali Devrim, lastikleri ile ön ve arka cami disinda tamamen yerli olarak 4,5 ayda üretildi.

Uzun ve kisa farlari ayakla çalisan, kontak anahtariyla veya manuel olarak da çalistirilabilen Devrim, bu özellikleriyle de dikkati çekiyor. 1250 kilogram agirliginda ve saatte 140 kilometre hiz göstergesine sahip Devrim'e güvenlik gerekçesiyle benzin konulmuyor, otomobil aküsü sökülmüs halde bulunuyor.

Kaynak: AA