Tesk'in Perakende Yasası Beklentisi...

Birçok ürün ve aktiviteyi bir arada sunmaları ve sağladıkları geniş olanaklar nedeniyle tüketiciyi cezbeden AVM ve süpermarketler, mahalle aralarındaki dükkanlarında satış yaparak evini geçindiren küçük esnafın satışlarının düşmesine neden oluyor. Türkiye'de 46 ilde faaliyet gösteren ve 50 ile yayılması beklenen AVM sayısının, bu yılın sonunda 266'dan 291'e ulaşması bekleniyor.Konuyla ilgili AA muhabirine açıklama yapan, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, hipermarketlerin şube sayısının artmasının sadece esnafı değil, açıldıkları bölgeyi de etkilediğini belirterek, bu şubelerin, geleneksel perakendeciliğin yanı sıra açıldıkları bölgenin sosyo-ekonomik yapısının değişmesine, şehir planlamasının ve düzenin bozulmasına da sebep olduğunu savundu.İnsanların, şehrin merkezinde yeşil alan, park yeri olması gereken büyük alanlara açılan bu tip marketlere vakit geçirmek ya da ucuz alışveriş yapmak amacıyla gittiklerini dile getiren Palandöken, ''Fakat ihtiyaçları olmadığı halde tuzak ürünlerin cazibesine kapılarak normal harcamasının 5 katı harcama yaparak çıkıyorlar. Kredi kartı ekstresi geldiği zaman da pişman oluyorlar'' dedi.AVM'lerin, bünyelerinde hiper ya da grossmarket barındırdığı için aynı bölgede iş yapan bakkal, manav, manifaturacı, kasap gibi pek çok esnafın satışlarını etkilediğini ifade eden Palandöken, ''Anadolu şehirlerinde bugün 140 AVM bulunmaktadır. Açıldıkları şehirlerimizde ekonomik olarak bomba etkisi yaparak hızla dengeyi bozmaktadırlar. AVM ve süpermarketler bulundukları şehirden mal temin etmedikleri gibi kazandıkları sıcak parayı da dışarı çıkarmakla iki noktadan şehrin ekonomisine darbe vurmaktadırlar. Bu tablo karşısında kepenk kapatan esnaf sayısı diğer illere göre daha da artmaktadır'' diye konuştu.Türkiye'deki AVM sektörü yatırımın 35 milyar dolar olduğunu, bunun 10 milyar dolarının yabancı sermayeyi temsil ettiğini, bu 10 milyar doların neredeyse yarısının da son 5 yıl içinde oluştuğunu belirten Palandöken, Perakende Yasası olmadığı için yabancı yatırımcıların kendi ülkelerinde yapamadıklarını, Türkiye'de gerçekleştirdiklerini söyledi.Perakende sektöründeki yıllık 200 milyar dolarlık cironun yaklaşık üçte birini AVM'lerin elde ettiğini dile getiren Palandöken, ''Kısa vadede yüksek karlar elde edip kendi ekonomilerine kazandırdıklarını bilmemiz gerekiyor'' ifadesini kullandı

-''Zincir marketler esnafımızı yok ediyor''- Esnafın büyük sermaye karşısında rekabet gücünün azaldığını kaydeden Palandöken, mahalle aralarında açılan büyük sermaye gruplarına ait 400 metrekareden küçük zincir marketlerin de mahalle esnafınını satışlarını olumsuz etkileyen diğer bir unsur olduğunu belirtti.Şu anda Türkiye'de toplam 11 bin 200 zincir mağaza olduğunu bildiren Palandöken, ''Bu mağazaların 6 bin 595'i yani yüzde 60'ı bilindik 4 firmaya aittir. Geçen yıldan bu yana yüzde 20 büyüyerek, o kadar çok açılmışlardır ki birbirlerine de zarar verdikleri gibi mahallemizin dokusunu oluşturan esnafımızı da yok etmektedirler. Başta bakkal, manav, kasap, kuruyemişçi, tekel bayii, temizlik malzemeleri satan esnafımız bir bir kapanmaktadır'' dedi.Küçük esnafın hipermarketler karşısındaki rekabet gücünü artırmak için alınması gereken önlemlere de değinen Palandöken, liberal ekonomilerde serbest rekabetin işlemesinin küçük esnaf ve işletmelerle sağlanabileceğini söyledi.Fiyatların kıyaslanması için çeşitliliğin korunması gerektiğine dikkati çeken Palandöken, ''İlk adım olarak piyasanın kurallarını koymak için 'Perakende Yasası'nı çıkarmak gerekir. Mal tedarik ederken uğradıkları haksız rekabetin önlenmesi gerekmektedir. Anadolu illerinde hızla yayılan AVM ve süpermarketlere karşı ise yöresel ve geleneksel üretim korunmalı, mikro bazda teşvikler verilerek ayakta kalmaları sağlanmalıdır'' dedi.TESK olarak Perakende Yasasının hayata geçirilmesini beklediklerini ifade eden Palandöken, elektrik, su ve doğal gaz gibi, maliyetleri artıran kalemlerde esnafa indirim yapılmasını, sosyal güvenlik primlerinin acilen düşürülmesini istedi.Kendi küçük işletmelerinin patronlarının bugün hipermarket reyonlarında görevli olmasında hipermarket şubelerinin sayılarının artmasının payı olup olmadığı sorulan Palandöken, ''Payı olmaz mı, herkes biliyor. Esnaf kendi küçük sermayesi ve emeği ile hem kendini hem de yanında çalıştırdıklarını geçindirir. Bununla da kalmaz yaptıkları işe göre devlete 28 kalemde vergi, SGK primi, resim ve harç öder. Ülkemizde istihdamın yüzde 92;sini küçük işletmeler karşılamaktadır'' şeklinde konuştu.Perakende Yasası çıkarılıp piyasanın kuralları konmadığı takdirde esnafın iş yerini kapatmak zorunda kalacağını bunun da devlete olumsuz yansımaları olacağını anlatan Palandöken, esnafın AVM'lerde çalışan kişi konuma getirilecek olmasının katma değer yaratıp vergi veren bu kimselerin iş ve aş bekleyenler kervanına katacağını bunun da işsizliği hızla yükselteceğini belirtti

-''Hipermarketler AB normlarına göre açılmalı''- Konfederasyon olarak hipermarketlerin şube açmalarına kısıtlama getirilmesi gibi bir düşüncede olamayacaklarını kaydeden Palandöken, bunun yanı sıra hipermarket şubelerinin kuruldukları yerlerdeki nüfus yoğunluğu, ulaşım, otopark, sosyal tesisler ile şehir alt yapısına getireceği yükler ve bölgedeki esnaf ve sanatkar yoğunluğu dikkate alınarak açılması gerektiğini söyledi.Palandöken, ''AB normlarına uygun bir düzenleme yapılmasını istiyoruz. Aynı şekilde bir apartmanın altına da iki bakkal, iki kuaförün yan yana açılmasını istemiyorsak, aynı mantık çerçevesinde değerlendiriyoruz durumu'' dedi.Küçük esnafın mağdur olmaması için yasa koyuculardan isteklerini de aktaran Palandöken, daha önce ilgili makamlara sundukları ''Perakende Ticaret ile Esnaf ve Sanatkarlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkındaki Yasa Taslağı''nın ilgili tüm çevrelerce kabul göreceği umut ve inancını taşıdıklarını, ancak 1996 yılından bu tarafa büyük sermaye gruplarının lobi faaliyetlerinin yasanın çıkmasını engellediğini savundu.(EÇ-TNÇ)