Prof. Dr. Selim Badur, Maymun Çiçeginde Pandemi Riskini Degerlendirdi

Afrika’da baslayan maymun çiçegi virüsünün kita disina çikarak farkli ülkelerde de görülmesi, tüm dünyada tedirginlige yol açti. Dünya Saglik Örgütü de (DSÖ) küresel acil durum ilan etti. Istanbul Atlas Üniversitesi Tip Fakültesi Tibbi Mikrobiyoloji Anabilim Dali Ögretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur, maymun çiçegi virüsüne dair önemli bilgiler vererek Covid-19’da oldugu gibi bir pandemi riskinin bulunup bulunmadigini anlatti.

“Tüm dünyada gündemde olan bir enfeksiyon hastaligiyla karsi karsiyayiz. Maymun çiçegi, yeni bir enfeksiyon hastaligi diye düsünülüyor. Aslinda 1950’lerden beri bilinen bir enfeksiyon hastaligi” diyen Badur, “Bizim için önemli olan, Covid-19 pandemisini yasayan tüm toplumlarin ‘Ayni seyleri yasayacak miyiz, yine kapanmalar olacak mi, kisitlamalar olacak mi?’ sorularinin yanitini vermek. Böyle bir riskin bulunmadigini belirtmek isterim” ifadelerini kullandi.

“Solunum yoluyla bulas söz konusu degil”

Prof. Dr. Badur, maymun çiçegi virüsünün neden pandemi riski tasimadigini söyle açikladi:

“Virüsleri genomlarina göre DNA, RNA diye ayirmak mümkün. Bu bir DNA virüsü. Diger solunum virüslerinden farkli bir virüs. Birincisi, Covid’de yeni varyantlarin ortaya çikmasi gibi, mutasyon dedigimiz farklilasmalar burada söz konusu degil. Ikincisi, Covid-19, grip gibi büyük salginlar yapan hastaliklarda etkenler solunum yolundan bulasirlar. Maymun çiçegi hastaliginda solunum yoluyla bulasma söz konusu degil. Daha çok döküntüsü olan, hastaligi olan bireylerle cilt temasi sonucu bulasmakta. Bu da bulasi ve hizla yayilmayi kisitlayan bir durum. Üçüncüsü, Covid-19’da hastalik belirtisi olmayan, asemptomatik dedigimiz olgular toplumda hastaligin yayilmasini kolaylastiran bir faktördü. Ancak bu hastalikta belirtisiz seyretme söz konusu degil. Belirtilerle karsiniza çikan bir bireyi gördügünüz zaman ondan uzak durma, yakin temasa girmeme sonucu kendinizi korumus olursunuz. Bu saydigimiz faktörler, Covid19’da gördügümüz yaygin hastalik, büyük bir salgin ve pandeminin maymun çiçegi hastaligi için söz konusu olmadiginin kaniti.”

Hastaligin belirtilerinin döküntüler, halsizlik, yüksek ates ve lenf bezlerinde sisme oldugunu belirten Prof. Dr. Selim Badur, “Çok tipik olarak yillar önce bilinen ve çok ölümcül seyreden çiçek hastaliginda oldugu gibi vücutta çesitli lezyonlar, içi sivi olan çesitli döküntüler görülmekte. Bunlar araciligiyla virüs bulasmakta. Klinik tablosu çok tipik, çok belirgin ve hastayi tanimak çok kolay. Bu nedenle yaklasim, önlem açisindan biraz sansliyiz” dedi.

“Bagisiklik sistemi zayif olanlar risk gruplari arasinda”

Maymun çiçegi hastaliginda ölüm riskine de deginen Prof. Dr. Selim Badur, “Ölüm riski çok az. Ölümcül bir hastalik diye kabul etmek mümkün degil. Hastaliga yakalananlar 2-4 hafta içinde iyilesmekteler. Ancak belirli risk gruplari dedigimiz, immün sistemi zayiflamis hastalarda, yeni doganlarda, küçük çocuklarda hastaligin daha agir seyrettigini biliyoruz” dedi.

“Maymun çiçegi hastaliginin tedavisi yok”

Yurt disindan, özellikle Afrika’dan ülkemize gelecek kisilerde fiziksel muayene ile döküntü olup olmadigina dair kontrol yapilmasinin uygun olacagini belirten Badur, yurt disina çikacak olan kisilere de döküntüsü olan kisilerle temastan kaçinmalari uyarisinda bulundu. Bu hastaligin spesifik bir tedavisinin olmadigini belirten Prof. Dr. Badur, “Koruma açisindan asi önemli. Çiçek hastaligi ile ayni aileden bir virüs. 1980’lere kadar uygulanan çiçek asisi, bu hastaliga karsi yüzde 80-85 oraninda koruyucu. Özellikle 40 yas ve üstü bireyler, yani zamaninda çiçek asisi olmus bireyler bagisik olarak kabul edilmeli. Daha gençler ve çiçek asisi yaptirmamis olan bireylerde bu enfeksiyon söz konusu” ifadelerini kullandi.

“Asisi var ancak yaygin olarak kullanilmiyor”

Çiçek asisi olmadiklari için maymun çiçegi virüsünün daha yogun olarak çocuklarda ve gençlerde görüldügü belirten Istanbul Atlas Üniversitesi Tip Fakültesi Tibbi Mikrobiyoloji Anabilim Dali Ögretim Üyesi Prof. Dr. Badur, “Su an maymun çiçegine karsi iki asi var ancak yaygin olarak kullanilmiyor. Risk gruplarina uygulaniyor. Örnegin bu virüsle çalisan saglik çalisanlarina uygulanmakta. Hayvanlardan, özellikle kemirgenlerden bulastigi biliniyor. Evcil ya da vahsi hayvan ticareti yapanlara da bu asi uygulanabilir. Ama yaygin, sistematik, toplumun asilanmasi diye bir sey söz konusu degil” diyerek sözlerini sonlandirdi.