Dünyada Her Yil Yaklasik 59 Bin Kisi Kuduz Nedeniyle Hayatini Kaybediyor

Tunceli Merkez Toplum Sagligi Merkezinde görevli Uzm. Dr. Gülnaz Ulusoy, kedi, köpek isiriklari, kuduz hastaligi ve kuduz asisi hakkinda bilgilendirmelerde bulundu. Kuduzun insanlik tarihinin en eski hastaliklarindan biri oldugunu ifade eden Uzman Dr. Ulusoy, “Ülkemizde kuduza yakalanmak ihtimali olan hayvan türleri kedi, köpek, sigir, koyun, keçi, at, esek gibi evcil hayvanlar ile birlikte kurt, tilki, çakal, domuz, ayi, sansar, kokarca, gelincik gibi yaban hayvanlaridir. Türkiye’de hayvan türlerine göre 1997 ile 2017 yillari arasinda tespit edilen kuduz vakalari en fazla sirasiyla köpek, tilki, sigir, koyun, keçi ve kedilerde görülmüstür. Vakalarin çogu Asya ve Afrika ülkelerinde görülmektedir. Ülkemizde yilda ortalama bir veya iki kuduz vakasi görülmektedir. Kuduz riskli temasi olanlara temas sonrasi asi uygulanmalidir. Erken ve önerilere göre uygulanan temas sonrasi asi yüzde yüz etkilidir. Kuduza yakalanma ihtimali olan hayvanlarin isiriklari yeri ne olursa olsun kuduz için risk olusturur. Insan vücudun herhangi bir yerinde bulunan açik yaranin salya ile temasi ve hayvanin tirmalamasi kuduz riskli temas olarak kabul edilir. Temas sonrasi asilamaya olabildigince erken baslanmalidir. Asilamada, temasin oldugu ilk gün sifirinci gün olarak kabul edilmektedir. Sifirinci, üçüncü ve yedinci günde bir doz ile 14 ile 28. günler arasinda birer doz olmak üzere toplam 4 doz asi uygulanir. Ya da yine sifirinci günde 2 doz, 7 ve 21. günlerde birer doz olmak üzere 4 doz asi uygulanir. Önceden asilanmis olanlar için tekrar kuduz riskli temasi olursa daha önce herhangi bir nedenle tam doz asilamasi yapilan saglikli kisilere geçen süreye bakilmaksizin belgeyle kanitlanmis kuduz antikor titresi yeterli bulunanlara; daha önceden en az iki aralikli doz yapilmis olan ve bunu belgeleyen immün sistemi normal bireylere sifir ve üçüncü günde olmak üzere topam2 doz asi yapilir’’ dedi.



’’Iyi yara bakimi önemli’’

Temas sonrasi kuduz asisi gerektirmeyen durumlardan da bahseden Uzm. Dr. Ulusoy, ’’Ülkemizde ve dünyada güncel verilerle fare, siçan, sincap, hamster, kobay, tavsan, yabani tavsan isiriklarinda insana kuduz geçisi gösterilmemistir. Bu nedenle hayvan sagligi ile ilgili kurumlar özel bir veri bildirmedikçe bu tür hayvan isiriklarinda asi gerekmez. Yine güncel verilerle ülkemizde eve giren yarasalarin isirigi veya evde yarasa bulunmasi durumunda yine sogukkanli hayvanlar olan yilan, kertenkele, kaplumbaga gibi hayvanlar tarafindan isirilma ile kümes hayvani isiriklarinda asi gerektirmez. Saglam derinin yalanmasi, hayvana dokunma veya besleme asi gerektirmez. Bilinen ve halen saglam bir kedi veya köpek tarafindan on günden daha önce isirilma veya temas durumunda asi gerekmez. Daha sonra kuduz oldugu anlasilan bir hayvani beslemis olmak, saglam derinin hayvanin kan, süt, idrar veya diskisiyla temas etmis olmasi; pismis etini yemek, kaynatilmis veya pastörize edilmis sütünü içmek veya bu sütle yapilan süt ürünlerini tüketmek asi gerektirmez. Kuduz hastasina rutin bakim yapan, riskli temasi olmayan saglik personeline asi gerekmez. Kedi temaslarinda çiplak derinin hafifçe siyrilmasi yani deri altina geçmeyen yaralanmalar, kanama olmadan küçük tirmalama veya zedelenme seklinde yaralanmaya sebep olan durumlarda asi gerekmez. Son 6 ay içinde tam doz kuduz asisi uygulanmis kisilerde asi gerekmez. Iyi bir yara bakimi kuduz virüsü geçisini azaltmadaki en etkili yöntemdir. Mümkün olan en kisa sürede yapilmalidir. Tam yaralanmalarda yara yeri derhal bol akan bir su ve sabunla iyice yikanmalidir’’ diye konustu.

Dr. Ulusoy, herhangi bir riskli hayvan ile temas sonrasi hastaneye gidilmesi gerektigini de sözlerine ekledi.