5 Bin Yil Önce Ameliyat Edilen Kafatasi Ilgi Çekiyor

1981 yilinda Samsun’un Bafra ilçesi Ikiztepe Höyügü arkeolojik kazilarinda bulunan 5 bin yillik kafatasi, bas delgisi tekniginin ilk Tunç Çagi’nda kullanildigini belgelemisti. Samsun Müzesi’nde sergilenen kafatasi, vatandaslar tarafindan da ilgiyle incelenirken, ayni bölümde trepanasyon (Bas delgi) teknigiyle kafatasi ameliyati yapilmis 1900 yillik kafatasi da sergileniyor. Ameliyat edilen kafataslarindan 5 bin yillik olani ilk Tunç Çagi’na, 1900 yillik olaninin ise antik Amisos Kenti Geç Hellenistik ve Erken Roma Imparatorluk dönemine ait oldugu tespit edildi.

Söz konusu kafataslari hakkinda müzede bulunan bilgilendirmede, “Trepanasyon, Yunanca delik, delgill, burgu anlamina ‘trypanon’ kelimesinden türemistir. Antropologlarin ‘kafatasi delgi operasyonu’ olarak adlandirdiklari bu islemi, belirli bir bölgede, kafa derisi cerrahi bir alet ile siyrildiktan sonra, belli bir parçanin, bir amaç ve teknik ile çikarilip alinmasi seklinde tanimlayabiliriz. Bu ameliyatlarda kafatasindan bir kemik parçasi çikarilmakta ve beyin dogrudan dis çevreyle karsi karsiya kalmaktadir. Geleneksel topluluklarda uygulamalar ile arkeolojik verilerden hareketle, trepanasyonlarin kafa yaralanmalari, kafada yer aldigi düsünülen kötü ruhun çikarilmasi, büyü veya iyilestirme gibi birçok amaçla yapildigi kabul edilmektedir. Bu tür ameliyatlarin törensel arka plani da olmalidir. Dolayisiyla ameliyatlarin gerçek amacini belirlemek her zaman kolay degildir. Anadolu’da bugüne dek yaklasik 50 adet trepanasyon örnegi tespit edilmistir” ifadeleri yer aliyor.

Beyin tümörü, cerrahi müdahale ile tedavi edilmeye çalisilmis

5 bin ve 1900 yillik beyin ameliyati ile ilgili yapilan bilgilendirmede ise “Ikiztepe Erken Tunç Çagi’na ait önemli buluntu gruplarindan biri, trepanasyonlardir. Ikiztepe iskeletlerinin bazi kafataslarinda, ameliyatlarla bilinçli açilmis farkli biçimlerde bosluklar görülmüstür. Bu nedenle Ikiztepe, Anadolu’nun yaygin ve gelismis en eski trepanasyon merkezi olarak degerlendirilmektedir. Ikiztepe’de kafataslarinda trepanasyon izleri tespit edilen bir adeti genç eriskin kadin, digerleri ise erkeklere ait olan bes adet eriskin iskelet bulunmustur. Biri hariç diger trepanasyonlarin Ikiztepe’de Erken Tunç Çagi’nda yasanan savas nedeniyle meydana gelen; birçok kisinin ölümüyle sonuçlanan kafataslarinda kesici, delici ve küt uçlu silâh yaralanmalarindan kaynaklandigi söylenebilir. Yasli bir erkege ait tek örnekte ise iskeletteki tümoral olusumla birlikte görülmesi, Ikiztepelilerin travmalar disinda bazi saglik sorunlarini da cerrahî müdahalelerle tedavi etmeye çalistiklarina isaret eder” ifadelerine yer verildi.