Olimpiyatlar Tarihe Taniklik Ediyor

Birinci ve Ikinci Dünya Savaslari nedeniyle 1916, 1940 ve 1944 olimpiyatlari yapilamazken, 1906'da Atina'da, resmi nitelik tasimayan ''ara olimpiyatlar'' gerçeklestirildiModern olimpiyatlarin babasi Baron Pierre de Coubertine, olimpiyatlarin siyasete alet edildigi gerekçesiyle, 1924'te IOC baskanligini birakti Iç içe geçmis 5 halkadan olusan ve 5 kitayi temsil eden olimpiyat bayragi, ilk kez Anvers 1920'de göndere çekildi Meksiko 1968'de ABD'li siyahi atletler çiplak ayakla çiktiklari seref kürsüsünde, tek ellerinde siyah eldiven, yumruklarini havaya kaldirarak, ABD'nin irk ayrimini protesto etti 1980 Moskova Olimpiyatlari, 1979'da Sovyetler Birligi'nin Afganistan'i isgalini protesto amaciyla aralarinda Türkiye'nin de bulundugu 35 ülke tarafindan boykot edildi.

Fransiz Baron Pierre de Coubertine'in girisimleriyle ilk olarak 1896 yilinda düzenlenen modern olimpiyatlar, tarihi olaylara taniklik etti.

Olimpiyat oyunlarinin 120 yillik tarihsel gelisimi söyle:

- Ilk modern olimpiyat oyunlari 1896'da Atina'da yapildi. O yil 43 ayri bransta sadece 245 atlet yarisirken, son olarak 2012'de Londra'da yapilan oyunlarda 28 olimpik spor dalinda, 205 ülkeden 10 bin 820 sporcu mücadele verdi.

- 1896'daki oyunlara katilmak için kendi imkanlariyla Atina'ya giden Türk güresçi Koç Mehmet, daha önceden kayit yaptirmadigi için müsabakalara katilamadi.

- 1900 Paris Olimpiyatlari'nda ilk kez teniste kadin sporcular mücadele etti.

- 1904 St. Louis Olimpiyatlari'na ABD'li sporcular damgasini vurdu. Toplam 687 sporcunun katildigi oyunlarda dagitilan 280 madalyanin 239'unu ABD'li sporcular aldi.

- 1906 yilinda modern olimpiyatlarin 10. yili olmasi nedeniyle ara olimpiyatlar yapilmasi kararlastirildi. Atina'da yapilan bu ara olimpiyatlar, resmi bir nitelik tasimadi.

- 1908 Londra Olimpiyatlari'nda ilk kez oyunlara özel bir stat insa edildi. Amaç bazi spor dallarini seyircilere bir arada sunmakti. Ayrica kraliyet ailesinin, yarisin çikisini görmesi için maraton kosusu Windsor Kalesi'nden baslatildi. Atletler buradan White City Stadi'na kadar 42 bin 195 metre kostu. Bu mesafe 1908'den bugüne kadar maratonun standart ölçüsü olarak kaldi.

- 1912 Stockholm Olimpiyatlari'nda 27 ülke arasinda Türk bayragi ilk kez yer aldi. Oyunlarda Türkiye'yi 2 sporcu temsil etti. Ayrica elektrikli kronometre ve foto-finis aletleri ilk kez bu oyunlarda kullanildi.

- 1916 Berlin Olimpiyatlari 1. Dünya Savasi nedeniyle yapilamadi.

- 1920 Anvers Olimpiyatlari'na, basta Almanya olmak üzere Avusturya, Macaristan, Türkiye ve Bulgaristan, 1. Dünya Savasi'ni baslatan ülkeler olduklari gerekçesiyle davet edilmedi. Iç içe geçmis 5 halkadan olusan ve 5 kitayi temsil eden olimpiyat bayragi, ilk kez burada göndere çekildi ve ilk kez organizasyonu üstlenen kentin seçecegi bir sporcu tarafindan, sporcu yemin töreni yapilmaya baslandi.

- 1924 Paris Olimpiyatlari'na, önceki oyunlara kabul edilmeyen Almanya, Türkiye, Avusturya, Macaristan ve Bulgaristan da çagrildi. Ancak Almanya o tarihlerde Fransa ile arasi açik oldugundan oyunlara katilmadi. Bunun üzerine Baron Pierre de Coubertine, dünya gençliginin ve barisin sembolü olarak kurdugu olimpiyatlarin, politikaya alet edildigini öne sürerek Uluslararasi Olimpiyat Komitesi (IOC) baskanligindan ayrildi.

- 1928 Amsterdam Olimpiyatlari'nda ilk kez olimpiyat atesi yakilmaya baslandi. Ayrica, atletizm pisti standart bir ölçü olarak 400 metre oldu.

- 1932 Los Angeles Olimpiyatlari'nda 200 metre finalinde ABD'li Metcalfe, diger iki ABD'li kosucunun ardindan üçüncü oldu. Iki gün sonra yayimlanan bir fotografta, pistteki kulvar çizgilerinin yanlis çizildigi ve Melcalfe'nin yarisa 1 metre geriden basladigi ortaya çikti. Yarisin tekrar edilebilecegi belirtildi. Ancak Metcalfe, ilk üç sirayi zaten ülkesinin almis oldugunu söyleyerek bunu istemedi.

Türkiye, bu oyunlara, yolun uzakligi ve masraflarin çoklugu nedeniyle katilamadi.

- 1936 Berlin Olimpiyatlari'nda Türkiye, futbol, basketbol, güres, binicilik, bisiklet, eskrim ve yelken dallarinda 60 sporcu ile yaristi. Açilisini Adolf Hitler'in yaptigi oyunlarda grekoromen güreste 61 kiloda sampiyon olan Yasar Erkan, Türkiye'ye ilk olimpiyat sampiyonlugunu getirdi.

- 1940 Tokyo ve 1944 Londra Olimpiyat Oyunlari, 2. Dünya Savasi nedeniyle yapilamadi.

- 1948 Londra Olimpiyatlari, 2. Dünya Savasi sonrasi büyük sikintilar içinde düzenlendi. Türkiye 68 sporcuyla katildigi bu olimpiyatlarda, güreste büyük bir basari kazanarak 6 altin, 4 gümüs ve 1 bronz madalya elde etti.

- 1952 Helsinki Olimpiyatlari'nda Türk güresçiler, 2 altin ve 1 bronz madalya kazandi.

- 1956 Melbourne Olimpiyatlari'nda Hollanda ve Ispanya, Rusya'nin Macaristan'i isgalinden dolayi boykot karari aldi. Ayrica yasanan Süveys Krizi dolayisiyla Misir, Lübnan ve Irak da oyunlari boykot etti. Oyunlar sirasinda Macaristan ve Rusya arasindaki sutopu karsilasmasinda olaylar çikti.

- 1960 Roma Olimpiyatlari'nda, sonradan Müslüman olup adini Muhammed Ali olarak degistiren boksör Cassius Clay sampiyon oldu. Türk güresçiler, o yil 7 altin ve 2 gümüs madalya aldi.

- 1964 Tokyo Olimpiyatlari, 10-24 Ekim 1964 tarihlerinde düzenlendi. Japonya'nin baskenti Tokyo'da düzenlenen oyunlari Japonya Imparatoru Hiro-Hito açti. 93 ülkenin katildigi olimpiyatlarda Türkiye 25 sporcuyla temsil edildi.

- 1968 Meksiko Olimpiyatlari'nda 200 metre finalinde altin ve bronz kazanan ABD'li siyahi atletler çiplak ayakla çiktiklari seref kürsüsünde, tek ellerinde siyah eldiven, yumruklarini havaya kaldirarak, ABD'nin irk ayrimini protesto etti. 100 metre finalini 9,95 saniyede kosarak kazanan Amerikali Jim Hines'in, olimpiyatlarda ilk kez 10 saniyenin altinda bu mesafeyi kosan atlet oldugu oyunlarda, Türk güresçileri de 2 altin madalya kazandi.

- 1972 Münih Olimpiyatlari'nda Filistinli bir örgüt, 5 Eylül günü olimpiyat köyünü basarak Israilli sporculari rehin aldi. 11 Israilli sporcunun ölümüyle sonuçlanan bu olay üzerine oyunlara bir gün ara verildi. Öte yandan, ayni yil Afrika ülkeleri, Rodezya'daki irk ayrimciligi dolayisiyla IOC'den bu ülkenin oyunlardan dislanmasini, aksi takdirde oyunlari boykot edeceklerini söyledi. Bu isteklerinin IOC tarafindan kabul edilmesi üzerine Rodezya, olimpiyatlara katilamadi.

- 1976 Montreal Olimpiyatlari'nin yildizi 14 yasindaki Rumen cimnastikçi Nadia Comaneci oldu. Comaneci, olimpiyat tarihinde hakemlerden 10 tam puan alan ilk sporcu oldu ve alti tane daha 10 tam puan alarak kirilmasi güç bir rekora imza atti.

- 1980 Moskova Olimpiyatlari, 1979'da Sovyetler Birligi'nin Afganistan'i isgalini protesto amaciyla aralarinda Türkiye'nin de bulundugu 35 ülke tarafindan boykot edildi. Bunun sonucunda madalyalarin çogunu kazananlar Sovyetler ve Dogu Almanlar oldu.

- 1984 Los Angeles Olimpiyat Oyunlari 28 Temmuz-12 Agustos 1984'te gerçeklestirildi. Oyunlara 140 ülkeden 6 bin 829 sporcu katildi. Bu kez de Sovyetler Birligi ile onu destekleyen ülkeler Los Angeles Yaz Olimpiyatlari'ni boykot etti.

- 1988 Seul Olimpiyatlari'nda Türkiye, 20 yil aradan sonra halterci Naim Süleymanoglu ile altin madalya kazandi. Oyunlar Kuzey Kore, Küba ve Etiyopya tarafindan boykot edildi. Bu boykotlarin bir sonunun gelmesi gerektigine inanan IOC, bundan böyle oyunlari boykot eden ülkelerin IOC'den çikarilacagini ve bir daha davet edilmeyecegini açikladi.

- 1992 Barcelona Olimpiyatlari'na 169 ülkeden toplam 9 bin 367 sporcu katildi. Sovyetler Birligi'nin dagildigi, Dogu ve Bati Almanya'nin birlestigi bir dönemde yapilan olimpiyatlar 1972'den bu yana hemen hemen bütün ülkelerin katilimiyla gerçeklesti.

- 1996 Atlanta Olimpiyatlari, Baron Pierre de Coubertin'in kurdugu Modern Olimpiyat Oyunlari'nin 100. yili oldu. Türk sporcular, burada 4 altin, 1 gümüs ve 1 bronz madalya kazandi. Halterde Naim Süleymanoglu pes pese üç kez altin madalya kazanan tek halterci olarak adini oyunlar tarihine altin harflerle yazdirdi. Ayrica güresçi Hamza Yerlikaya, rakiplerine tek puan bile kaptirmadan olimpiyat sampiyonu oldu.

- 2000 Sidney Olimpiyatlari'nda, Türk halterci Halil Mutlu altin madalya kazandi. 56 kiloda yarisan Avrupa, dünya ve olimpiyat sampiyonu Halil Mutlu, Sidney'de de silkme ve koparmada yine rakipsiz oldugunu gösterdi. Grekoromen güreste Hamza Yerlikaya, judoda Hüseyin Özkan altin madalyaya ulasan Türk sporcular olurken, serbest güreste Adem Bereket ve kadinlar tekvandoda Hamide Bikçin Tosun, bronz madalya aldi.

- 2004 Atina Olimpiyat Oyunlari'nda 201 ülkeden 10 bin 625 sporcu mücadele etti. Türkiye'yi 21 kadin ve 45 erkek sporcu temsil etti. Türk sporcular 3 altin, 3 gümüs ve 4 bronz madalya elde etti.

- 2008 Pekin Olimpiyat Oyunlari'na Türkiye 20'si kadin, 48'i erkek toplam 68 sporcuyla katildi. Yüzmede yarisacagi 8 dalda 8 altin madalya almak amaciyla Pekin'e gelen ABD'li Michael Phelps, bu amacina ulasarak tarihe geçti. Phelps, bir olimpiyatta en çok altin madalya alan sporcu, toplamda 14 altin madalyayla oyunlarda en çok altin madalya alan sporcu ve toplamda 16 madalyayla oyunlar tarihinde en çok madalya kazanan erkek sporcu unvanini ele geçirdi.

- 2012 Londra Olimpiyat Oyunlari'nda ABD'li yüzücü Michael Phelps, 18. altinini ve 22. madalyasini elde etti. Phelps, Londra Olimpiyatlari'ni 2'si takim olmak üzere 4 altin, 2 gümüs madalyayla tamamladi. Olimpiyat madalyalarini Atina 2004'de toplamaya baslayan basarili yüzücü, üst üste katildigi 3 olimpiyatta toplam 18 altin, 2 gümüs ve 2 bronz madalya elde etti.

- 2016 Rio de Janeiro Olimpiyat Oyunlari'nda Phelps altin madalyalari toplamaya devam etti. ABD'li yüzücü Rio'da 5 altin, 1 gümüs madalya alarak toplam madalya sayisini 23 altin, 3 gümüs ve 2 bronza yükseltti. 206 ülkeden 11 bin 303 sporcuyu bulusturan oyunlara Türkiye, 21 dalda 48 kadin, 55 erkek, toplam 103 sporcuyla katildi. Rio 2016, Türkiye'nin en fazla sayida spor dalinda katilim hakki elde ettigi Olimpiyat Oyunlari oldu. Organizasyonda tenis, kano ve modern pentatlonda Türkiye'den ilk kez sporcu yer aldi. Türkiye, Rio'da 1 altin, 3 gümüs, 4 altin madalya aldi.

Kaynak: AA