3 Yasindaki Tusem 'Biyonik Kulak'la Ilk Kez Duydu
Istanbul’da yasayan ve dogustan isitme kaybi olan 3 yasindaki Tusem Ada Budak’a gerçeklestirilen operasyonla Biyonik Kulak takildi. Minik Tusem, cihaniz açilmasiyla birlikte gelen seslere saskinlikla cevap verdi. 35 yildir isitme sorunu yasayan anne Müge Nilay Budak ise, ”Suan duygular çok karisik. Tarif edemiyorum” diyerek sevincini dile getirdi.
Hastaneye yatirilan minik Tusem’in kafatasina operasyonla Doç. Dr. Muhammed Fatih Evcimik tarafindan cihazin bir parçasi yerlestirildi. Belli araliklarla yapilan kontrollerde Tusem’in yara yerinin iyilestigi anlasildiktan sonra, cihazin dis parçasinin yerlestirilmesine karar verildi.
Odyometri doktoru ise, cihazi yerlestirmeden önce bilgisayarda ayarlarini yapti. Ardindan Minik Tusem’in kafasina ayarlari tamamlanan Koklear Implant yani Biyonik Kulak takildi. Cihazin açilmasiyla birlikte minik Tusem, doktorun el çirpma sesini duyunca büyük bir saskinlik yasadi. Ilk defa sesleri duyan Tusem nereye bakacagini sasirirken, anne ve babasi ise duygu dolu anlar yasadi. 35 yildir isitme sorunu yasayan anne Müge Nilay Budak, kizinin verecegi tepkileri merakli gözlerle izledi.
Doç. Dr. Muhammed Fatih Evcimik, “Öncelikle bir takim görüntülemeler yaptik. Içeride her hangi bir anomali var mi yok mu, kulak sistemi gelismis mi gelismemis mi onu bir degerlendirdik. Isitme testimizdeki degerlere baktik. Gerçekten isitme cihazindan fayda görmeyecek düzeyde mi diye tespit ettikten sonra ameliyata yönelik hazirliklarimizi yaptik. 2 hafta önce ameliyatimizi yaptik. Her iki kulagina biyonik kulagi taktik. Bugünde açilimini yaptik cihazlarin. Her iki kulaga Koklear Implantin iç parçasini taktik. Hem saga hem sola. Biz ameliyat hanede cihazin çalisip çalismadigini bilgisayara takarak teyit ettik. Her iki kulaktan da istedigimiz uyariyi alinca ameliyati sonlandirdik. Yara iyilesmesini bekledik. Bugün de yine ayni sekilde distan cihazin çalisip çalismadigini kontrol ederek ve yavastan sesi vermeye basladik. Bundan sonra yavas yavas seslerin siddetini artirmaya baslayacagiz ama suan alisma döneminde oldugu için ilk basta çocugun cihaza alismasini istiyoruz. Sonuçta miknatisla disarida olan bir parça var. Buna çocugun alismasi lazim. Çocugun seslerden ürkmemesi için düsük düzeyde ses vererek önce sesin varligini test ettirmeye çalisiyoruz. Daha sonra biraz daha derecesini arttirarak ve etraftaki sesli uyarinin da derecesini artirarak bir nevi rehabilitasyon seklinde seslere alismasini ayirt etmesini bekliyoruz. Annesinin sesine babanin sesine ve çevredeki insanlarin sesine alismasini istiyoruz. Onun için biraz ses yönelik rehabilitasyon sürecimiz var. Erken yasta implant takilan çocuklarda adaptasyonun daha yüksek oldugunu görüyoruz” diye konustu.
“CIHAZI TAKMAMIS OLSAYDIK O ZAMAN ZATEN KONUSMASI DA OLMAYACAKTI”
Çocuklarda geç takilan cihazlardan yüksek verim alinmadigina vurgu yapan Evcimik, “Bu cihazlarda en büyük özellik erken yaslarda takilmasi. Eger bu süreyi kaçirirsak maalesef cihazdan istedigimiz verimi alamiyoruz. 4 yas altinda özelikle bunu takmaya çalisiyoruz. Eger erken yakalarsak bir yasindan sonra takmaya basliyoruz. Diyelim ki bu çocuk geç geldi ya da geç fark edildi. O zaman maalesef istedigimiz verimi alamiyoruz. Ada özelinde söyleyecek olursak henüz daha 4 yasi altinda oldugu için cihazdan verim alacaktir. Tabi biz bunu disaridan destekleyecegiz. Eger bu cihazi takmamis olsaydik o zaman zaten konusmasi da olmayacakti hem sagir hem dilsiz olacakti. Bu ister istemez entelektüel kapasitesini de azaltacakti. Ögrenme güçlügü olacaktir. Etrafla iletisimini bozacakti. Dolayisiyla bu isin artisi mukayese edilemez. Ailelerin bu yönde duyarli olmasini ve erken tanida bizim de mümkün oldugu kadar tarama testleri yaparak çocuklarda ki isitme kaybini biran önce tespit edip bir an önce cihazlamamiz lazim. Eger kayiplari çok yüksek düzeydeyse o zaman Koklear Implant takmak gerekiyor” ifadelerini kullandi.
“BEYINE HER HANGI BIR OLUMSUZ TARAFI YOK”
Takilan cihazin beyin gelisimine her hangi olumsuz bir tarafi olmadigini belirten Evcimik, “Cihazin takilmasinin beyine her hangi bir olumsuz tarafi yok. Biz tamamen kulakla alakali bir ameliyat yapiyoruz. Iç parçadaki cihazda her hangi bir problem olmazsa ömür boyu çocuk bu cihazi tasiyor. Diyelim ki bir problem çikti bu ameliyatla düzeltile biliniyor. Eger konusmasi gelismisse mesela yaslilarda isitme kaybi oluyor. Isitme cihazi kullaniyorlar. Fakat isitme cihazindan fayda göremeyecek derece de bir isitme kaybi varsa onlara da impilant takila biliniyor. Burada bura da bizim sinirimiz isitme kaybinin 80-90 desibelin üzerine çikmasi isitme kaybinin. Onun için her hangi bir yas siniri yok. Ama bir çocuk dogustan isitme kaybi her hangi bir dil gelisimi gelismemis o süreci kaçirmissa 10, 15, 20’li yaslara gelmis ama ne konusma var ne duyma var sagir dilsiz bir sekilde hayatini devam ettiriyorsa bu çocuklar maalesef impilanttan fayda görmüyorlar” dedi.
“Dis parça disaridaki sesi aliyor ve içerideki iç parçaya iletiyor”
Cihazin çalisma sistemini anlatan Evcimik, “Suan da bir dis parçamiz var. Dis parça disaridaki sesi aliyor ve içerideki iç parçaya iletiyor. Disaridaki mikrofonla aldigi sesi kendisine göre islemleyip içeriye iletiyor. Içerideki parçada salyangoz dedigimiz kokleaya gönderiyor. Suan çift tarafli cihaz var dolayisiyla sag ve sol yön ayirt etme açisindan da faydali olacaktir. Dis parça degise biliyor. Özelikle teknoloji gelistikçe boyutlarinda küçülme görüyoruz. 10- 15 yil sonra yeni bir özellikte çiksa mutlaka onu içerideki parçayla uyumlu yaptiklari için yeni çikan cihazi da çocuk kullana biliyor olacak” dedi.
“ADA IÇIN IÇIMIZI KARARTMADIK”
Çocugunun duymadigini seslere tepki vermemesinden anladiklarini söyleyen baba Yunus Budak, Istanbul’da yasiyoruz. Bayan kuaförüyüm. Suan kafam karisik açikçasi duyuyor ama tam tepki vermiyor. Ilk seslere tepki vermemeye baslayinca fark ettik. Birkaç yere gösterdik en sonunda burada karar kildik. Çözümü oldugu için ufak bir ameliyatla sonuçta duyabilecekse eger çok büyük bir sorun teskil etmiyordu bizim için. Çok da Ada için içimizi karartmadik” dedi.
“2.5 yaslarinda fark ettik duymadigini”
Duygularinin çok karisik oldugunu dile getiren anne Müge Nilay Budak,” Suan duygular çok karisik. Duyuyor mu duymuyor mu tepki de vermiyor. Tarif edemiyorum. Ilerleyen zamanlarda daha iyi duyacagina inaniyorum. Dudak okuyordu arkadan seslenince duymuyordu o zaman fark ettik. 2.5 yaslarinda fark ettik duymadigini” diye konustu.
(Zöhre Alagöz - Emre Baba/IHA)