GRAFIKLI - Libya'da 24 Aralik Baskanlik Seçimlerinin Öne Çikan Adaylari
Libya Yüksek Seçim Komisyonu, baskanlik seçimleri için basvuruda bulunan 98 kisiden 25’inin adayligini reddetti Devrik lider Muammer Kaddafi'nin oglu Seyfülislam’in adayligi reddedildi. Öte yandan “savas suçu isledigi” için ABD’de hakkinda dava açilan ülkenin dogusundaki gayrimesru silahli milislerin lideri Halife Hafter’in adayligi kabul edildi Adayligi reddedilen diger önemli isim 20122014 yillarinda Basbakanlik görevinde bulunan Ali Zeydan Ulusal Birlik Hükümeti Basbakani Abdulhamid Dibeybe ve eski Içisleri Bakani Fethi Basaga baskanlik seçiminde öne çikan adaylar arasinda yer aliyor
AYDOGAN KALABALIK - Libya’da 24 Aralik'ta gerçeklestirilmesi planlanan baskanlik seçimleri için toplam 98 kisi adaylik basvurusunda bulunurken, Yüksek Seçim Komisyonu 25 adayin basvurusunu "çifte vatandaslik" ve haklarindaki "nihai yargi karari" gibi nedenlerle reddetti.
Yüksek Seçim Komisyonunun adaylik basvurusunu reddettigi isimler arasinda devrik lider Muammer Kaddafi'nin oglu Seyfülislam da yer aldi. Ret gerekçesi olarak Seyfülislam Kaddafi'nin hakkinda "nihai yargi karari olmasi ve söz konusu kararin kaldirildigina dair bir belge ibraz edememesi" gösterildi.
Öte yandan “savas suçu isledigi” için ABD’de hakkinda dava açilan ülkenin dogusundaki gayrimesru silahli milislerin lideri Halife Hafter’in adayligi kabul edildi.
Adayligi reddedilen diger önemli isim Ali Zeydan. Kaddafi yönetiminin devrilmesinin ardindan 2012-2014 yillarinda Basbakanlik görevinde bulunan Zeydan, halen Nida el-Kardabiye Partisinin baskanligini yürütüyor.
Siyaset bilimi ve uluslararasi iliskiler uzmani olan Zeydan, 1980'de Kaddafi rejimine karsi ülke disinda olusturulan "Libya'nin Kurtulusu Için Ulusal Cephe" saflarinda yer almisti. Zeydan, Libya'da 17 Subat 2011 Devrimi'ni temsil eden önemli isimlerden biri olarak biliniyor.
Yüksek Seçim Komisyonu, Kaddafi ve Zeydan’in adayliklarini reddederek iki taraftan da birer önemli ismi yaris disina itmis oldu.
Libya'da 24 Aralik'ta düzenlenmesi planlanan baskanlik seçiminde ilk turda hiçbir aday yüzde 50'nin üzerinde oy alamazsa ikinci tur gerçeklestirilecek. Baskanlik seçiminin öne çikan adaylari söyle:
- Abdulhamid Dibeybe
Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Basbakani Abdulhamid Dibeybe, baskanlik seçiminde adayligi kabul edilen isimler arasinda yer aliyor.
Dibeybe, 1959'da Türk asilli Libyalilarin da yasadigi, baskent Trablus’un 200 kilometre dogusunda yer alan Misrata’da dogdu.
Evli ve 6 çocuk babasi olan Dibeybe, 2006'dan Subat 2021'e kadar Libya'nin en büyük insaat firmasi olarak bilinen Libya Yatirim ve Gelistirme Holdinginin (LIDCO) baskanligini yürüttü.
Dibeybe ayrica ülkenin iki önemli futbol kulübünden biri olan Ittihad’in da baskanligini yapti. Kanada’nin Toronto Üniversitesinden yüksek lisans derecesi bulunan Dibeybe, Muammer Kaddafi'yle de yakin iliskilere sahipti.
Libya'da subat ayindan bu yana Basbakanlik görevini yürüten Dibeybe, özellikle Trablus’ta 2011'den sonra ortaya çikan çarpik yapilari yikarak, yerlerine çocuklar için oyun alanlari ve parklar yapti. Dibeybe, yeni evlenecek çiftlere de kisi basina 20’ser bin dinar (yaklasik 4 bin dolar) karsiliksiz evlilik yardiminda bulundu.
Akile Salih tarafindan yürütülen Tobruk kentindeki Libya Temsilciler Meclisinin, 21 Eylül’de UBH'den güvenoyunu geri çektigini duyurmasinin ardindan Libyalilar hükümete sahip çikti ve Dibeybe’nin halk destegi artti. Su anda en güçlü baskan adayi olarak degerlendiriliyor. Ikinci tura kalmasina kesin gözüyle bakiliyor.
- Halife Hafter
Libya’nin dogusundaki gayrimesru silahli güçlerin lideri Halife Hafter, 1943'te Bingazi’nin güneyindeki Ecdebiye kasabasinda dünyaya geldi. Sovyetler Birligi’nde topçu ihtisas egitimi aldi.
Hafter, 1969’da Kral Idris yönetiminin devrilmesi için Albay Muammer Kaddafi’nin darbesine destek verdi. Darbe basarili olunca Kaddafi yönetiminde ordu içinde hizla yükselerek Genelkurmay Baskani oldu. 1987’de yaklasik 700 askeriyle Çad ordusu tarafindan esir alindi. 1990’da ABD’ye iltica eden Hafter, 1999’da Kaddafi’ye karsi darbe girisiminde bulundu. Basarisiz olmasinin ardindan tekrar ABD’ye döndü.
Hafter, 2011’de Kaddafi’nin ölümünden hemen sonra Libya’daki geçici yönetime girmek üzere Bingazi’ye geldi. Hükümet lideri Abdulfettah Yunus’un suikast sonucu ölmesinin ardindan ülkeyi terk etti. Hafter, 2014’te yeniden sahneye çikti ve bir kez daha darbe girisiminde bulundu.
Basarili olamayinca Tobruk’ta sözde hükümetini ve meclisini kurarak Trablus’taki BM tarafindan taninmis Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne karsi savasmaya basladi. Çevresindeki asiretlerden topladigi 60 bin kadar askerle Fizan bölgesini ele geçirdi. Milislerine 4 Nisan 2019'da baskent Trablus’a saldiri emri verdi. Hafter milisleri aylarca Trablus'un güney bölgelerine roketli saldiri düzenledi. Saldirida yüzlerce sivil hayatini kaybetti. Halife Hafter, halen ülkenin dogusunu kontrolü altinda tutuyor.
Hafter hakkinda ABD’nin Virginia vilayetinde 30 Eylül 2020'de “iskence, insan kaçirma ve keyfi infaz gibi savas suçlarindan” dava açildi. Ayrica Libya Askeri Savciligi, Hafter hakkinda yakalama karari çikardi. Ayrica Terhune kentinde bulunan toplu mezarlardan da Hafter'e bagli milisler sorumlu tutuluyor. Kontrol altinda tuttugu bölgelerde diger aday Akile Salih'i geçebilecegi öngörülüyor.
- Fethi Basaga
Fethi Basaga, 1962’de Misrata'da dogdu. 1984 yilinda Misrata Havacilik Okulu'ndan mezun oldu. On yilini savas uçagi konusunda uzmanlasmis bir egitmen pilot olarak geçirdi. 1993 yilinda Libya Hava Kuvvetleri'nden ayrilarak siyasete atildi.
Basaga, 2014'te Misrata'dan Temsilciler Meclisine seçildi. 2018-2021 yillarinda Fayiz es-Serrac’in basbakanligindaki Ulusal Mutabakat Hükümeti’nde (UMH) Içisleri Bakanligi görevini yürüttü. Türk asilli olan Basaga, UMH'de Serrac'tan sonraki en güçlü isim olarak biliniyordu.
- Akile Salih
Libya'nin dogusundaki Kubbe yerlesiminde 1944'te dogan Akile Salih, 1970 yilinda Bingazi Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Kaddafi döneminde savcilik ve Istinaf Mahkemesinde Hukuki Teftis Idaresinin sefligini yapti.
Kaddafi'nin devrildigi 2011 yilindan sonra aktif siyasete atilan Salih, Libya'da 2014'te düzenlenen seçimlerde milletvekili seçildi.
Hafter’in darbe girisiminin ardindan yasanan süreçte Tobruk'a giderek burada Temsilciler Meclisinin kurulmasina ön ayak oldu. Halen Temsilciler Meclisi Baskanligini yapan Salih, Libya’nin batisindaki taraflarca “müzakere edilebilir bir aktör” olarak tanimlaniyor.
- Ibrahim ed-Debbasi
Ibrahim ed-Debbasi, 1950'de Libya’nin batisindaki Sabrata sehrinde dogdu. Kaddafi döneminde Libya'nin Birlesmis Milletler (BM) delegesi olan Debbasi, Mart 2009'da BM Güvenlik Konseyine baskanlik etti.
Debbasi, Libya’da Kaddafi rejiminin sona erdigi 17 Subat Devrimi'nin destekçilerinden biridi. 2011 yilindaki olaylar esnasinda sivillerin korunmasi ve uluslararasi toplumun Kaddafi rejimini devirmeye yönelik müdahalesinde önemli roller oynadi.
- Besir Salih
Muammer Kaddafi'nin ofis müdürlügünü yapan Besir Salih, Cezayir ve Tanzanya büyükelçiligi görevlerinde bulundu. Kendi ifadesine göre, 1998'de Kaddafi ile Afrika Birlesik Devletleri projesinde çalismak üzere elçilik görevini birakarak Libya'ya döndü.
Bir zamanlar “Kaddafi’nin sag kolu” olarak nitelendirilen Salih, Libya'nin Afrika'daki yatirim portföyünün baskanligi görevini de yürüttü.
- Osman Abdulcelil
Osman Abdulcelil, 1967'de Bati Daglari olarak isimlendirilen bölgedeki Zintan sehrinde dünyaya geldi. Fayiz es-Serrac basbakanligindaki Ulusal Mutabakat Hükümeti'nde Egitim Bakanligi görevinde bulundu.
Genetik ve genetik mühendisligi alaninda doktora yapan Abdulcelil, Libya’nin farkli üniversitelerinde dersler vermektedir.
- Itiraz süresinin bitiminin ardindan liste kesinlesecek
Libya'da baskanlik seçimleri için adayligi prensipte kabul edilen 73 kisi hakkindaki olasi itirazlar 48 saat içinde degerlendirilecek.
Adayliga mani bir durum görülmedigi takdirde söz konusu liste kesinlesecek.
Kaynak: AA
Yüksek Seçim Komisyonunun adaylik basvurusunu reddettigi isimler arasinda devrik lider Muammer Kaddafi'nin oglu Seyfülislam da yer aldi. Ret gerekçesi olarak Seyfülislam Kaddafi'nin hakkinda "nihai yargi karari olmasi ve söz konusu kararin kaldirildigina dair bir belge ibraz edememesi" gösterildi.
Öte yandan “savas suçu isledigi” için ABD’de hakkinda dava açilan ülkenin dogusundaki gayrimesru silahli milislerin lideri Halife Hafter’in adayligi kabul edildi.
Adayligi reddedilen diger önemli isim Ali Zeydan. Kaddafi yönetiminin devrilmesinin ardindan 2012-2014 yillarinda Basbakanlik görevinde bulunan Zeydan, halen Nida el-Kardabiye Partisinin baskanligini yürütüyor.
Siyaset bilimi ve uluslararasi iliskiler uzmani olan Zeydan, 1980'de Kaddafi rejimine karsi ülke disinda olusturulan "Libya'nin Kurtulusu Için Ulusal Cephe" saflarinda yer almisti. Zeydan, Libya'da 17 Subat 2011 Devrimi'ni temsil eden önemli isimlerden biri olarak biliniyor.
Yüksek Seçim Komisyonu, Kaddafi ve Zeydan’in adayliklarini reddederek iki taraftan da birer önemli ismi yaris disina itmis oldu.
Libya'da 24 Aralik'ta düzenlenmesi planlanan baskanlik seçiminde ilk turda hiçbir aday yüzde 50'nin üzerinde oy alamazsa ikinci tur gerçeklestirilecek. Baskanlik seçiminin öne çikan adaylari söyle:
- Abdulhamid Dibeybe
Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Basbakani Abdulhamid Dibeybe, baskanlik seçiminde adayligi kabul edilen isimler arasinda yer aliyor.
Dibeybe, 1959'da Türk asilli Libyalilarin da yasadigi, baskent Trablus’un 200 kilometre dogusunda yer alan Misrata’da dogdu.
Evli ve 6 çocuk babasi olan Dibeybe, 2006'dan Subat 2021'e kadar Libya'nin en büyük insaat firmasi olarak bilinen Libya Yatirim ve Gelistirme Holdinginin (LIDCO) baskanligini yürüttü.
Dibeybe ayrica ülkenin iki önemli futbol kulübünden biri olan Ittihad’in da baskanligini yapti. Kanada’nin Toronto Üniversitesinden yüksek lisans derecesi bulunan Dibeybe, Muammer Kaddafi'yle de yakin iliskilere sahipti.
Libya'da subat ayindan bu yana Basbakanlik görevini yürüten Dibeybe, özellikle Trablus’ta 2011'den sonra ortaya çikan çarpik yapilari yikarak, yerlerine çocuklar için oyun alanlari ve parklar yapti. Dibeybe, yeni evlenecek çiftlere de kisi basina 20’ser bin dinar (yaklasik 4 bin dolar) karsiliksiz evlilik yardiminda bulundu.
Akile Salih tarafindan yürütülen Tobruk kentindeki Libya Temsilciler Meclisinin, 21 Eylül’de UBH'den güvenoyunu geri çektigini duyurmasinin ardindan Libyalilar hükümete sahip çikti ve Dibeybe’nin halk destegi artti. Su anda en güçlü baskan adayi olarak degerlendiriliyor. Ikinci tura kalmasina kesin gözüyle bakiliyor.
- Halife Hafter
Libya’nin dogusundaki gayrimesru silahli güçlerin lideri Halife Hafter, 1943'te Bingazi’nin güneyindeki Ecdebiye kasabasinda dünyaya geldi. Sovyetler Birligi’nde topçu ihtisas egitimi aldi.
Hafter, 1969’da Kral Idris yönetiminin devrilmesi için Albay Muammer Kaddafi’nin darbesine destek verdi. Darbe basarili olunca Kaddafi yönetiminde ordu içinde hizla yükselerek Genelkurmay Baskani oldu. 1987’de yaklasik 700 askeriyle Çad ordusu tarafindan esir alindi. 1990’da ABD’ye iltica eden Hafter, 1999’da Kaddafi’ye karsi darbe girisiminde bulundu. Basarisiz olmasinin ardindan tekrar ABD’ye döndü.
Hafter, 2011’de Kaddafi’nin ölümünden hemen sonra Libya’daki geçici yönetime girmek üzere Bingazi’ye geldi. Hükümet lideri Abdulfettah Yunus’un suikast sonucu ölmesinin ardindan ülkeyi terk etti. Hafter, 2014’te yeniden sahneye çikti ve bir kez daha darbe girisiminde bulundu.
Basarili olamayinca Tobruk’ta sözde hükümetini ve meclisini kurarak Trablus’taki BM tarafindan taninmis Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne karsi savasmaya basladi. Çevresindeki asiretlerden topladigi 60 bin kadar askerle Fizan bölgesini ele geçirdi. Milislerine 4 Nisan 2019'da baskent Trablus’a saldiri emri verdi. Hafter milisleri aylarca Trablus'un güney bölgelerine roketli saldiri düzenledi. Saldirida yüzlerce sivil hayatini kaybetti. Halife Hafter, halen ülkenin dogusunu kontrolü altinda tutuyor.
Hafter hakkinda ABD’nin Virginia vilayetinde 30 Eylül 2020'de “iskence, insan kaçirma ve keyfi infaz gibi savas suçlarindan” dava açildi. Ayrica Libya Askeri Savciligi, Hafter hakkinda yakalama karari çikardi. Ayrica Terhune kentinde bulunan toplu mezarlardan da Hafter'e bagli milisler sorumlu tutuluyor. Kontrol altinda tuttugu bölgelerde diger aday Akile Salih'i geçebilecegi öngörülüyor.
- Fethi Basaga
Fethi Basaga, 1962’de Misrata'da dogdu. 1984 yilinda Misrata Havacilik Okulu'ndan mezun oldu. On yilini savas uçagi konusunda uzmanlasmis bir egitmen pilot olarak geçirdi. 1993 yilinda Libya Hava Kuvvetleri'nden ayrilarak siyasete atildi.
Basaga, 2014'te Misrata'dan Temsilciler Meclisine seçildi. 2018-2021 yillarinda Fayiz es-Serrac’in basbakanligindaki Ulusal Mutabakat Hükümeti’nde (UMH) Içisleri Bakanligi görevini yürüttü. Türk asilli olan Basaga, UMH'de Serrac'tan sonraki en güçlü isim olarak biliniyordu.
- Akile Salih
Libya'nin dogusundaki Kubbe yerlesiminde 1944'te dogan Akile Salih, 1970 yilinda Bingazi Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Kaddafi döneminde savcilik ve Istinaf Mahkemesinde Hukuki Teftis Idaresinin sefligini yapti.
Kaddafi'nin devrildigi 2011 yilindan sonra aktif siyasete atilan Salih, Libya'da 2014'te düzenlenen seçimlerde milletvekili seçildi.
Hafter’in darbe girisiminin ardindan yasanan süreçte Tobruk'a giderek burada Temsilciler Meclisinin kurulmasina ön ayak oldu. Halen Temsilciler Meclisi Baskanligini yapan Salih, Libya’nin batisindaki taraflarca “müzakere edilebilir bir aktör” olarak tanimlaniyor.
- Ibrahim ed-Debbasi
Ibrahim ed-Debbasi, 1950'de Libya’nin batisindaki Sabrata sehrinde dogdu. Kaddafi döneminde Libya'nin Birlesmis Milletler (BM) delegesi olan Debbasi, Mart 2009'da BM Güvenlik Konseyine baskanlik etti.
Debbasi, Libya’da Kaddafi rejiminin sona erdigi 17 Subat Devrimi'nin destekçilerinden biridi. 2011 yilindaki olaylar esnasinda sivillerin korunmasi ve uluslararasi toplumun Kaddafi rejimini devirmeye yönelik müdahalesinde önemli roller oynadi.
- Besir Salih
Muammer Kaddafi'nin ofis müdürlügünü yapan Besir Salih, Cezayir ve Tanzanya büyükelçiligi görevlerinde bulundu. Kendi ifadesine göre, 1998'de Kaddafi ile Afrika Birlesik Devletleri projesinde çalismak üzere elçilik görevini birakarak Libya'ya döndü.
Bir zamanlar “Kaddafi’nin sag kolu” olarak nitelendirilen Salih, Libya'nin Afrika'daki yatirim portföyünün baskanligi görevini de yürüttü.
- Osman Abdulcelil
Osman Abdulcelil, 1967'de Bati Daglari olarak isimlendirilen bölgedeki Zintan sehrinde dünyaya geldi. Fayiz es-Serrac basbakanligindaki Ulusal Mutabakat Hükümeti'nde Egitim Bakanligi görevinde bulundu.
Genetik ve genetik mühendisligi alaninda doktora yapan Abdulcelil, Libya’nin farkli üniversitelerinde dersler vermektedir.
- Itiraz süresinin bitiminin ardindan liste kesinlesecek
Libya'da baskanlik seçimleri için adayligi prensipte kabul edilen 73 kisi hakkindaki olasi itirazlar 48 saat içinde degerlendirilecek.
Adayliga mani bir durum görülmedigi takdirde söz konusu liste kesinlesecek.