Asirlarin Tasidigi Tandir Gelenegi Unutulmaya Yüz Tuttu

Tarihi 5 bin yillik bir geçmise dayanan tandir, farkli kültürlerin ortak noktada bulustugu Diyarbakir’da yolculugu hayranlik uyandiriyor. Birçok yemege, ekmege ve börege ayri bir güzel tat katan tandirlar, Dicle Nehri kenarindan alinan toprak, saman, keçi kili ve suyun karistirilip yogrulmasiyla elde ediliyor. Ustalarin 4 maddeyi karistirip ellerinde sekillenmesiyle ortaya çikan tandir, kurumasiyla birlikte yaklasik 8 günde ortaya çikiyor.

Merkez Yenisehir ilçesinde tandir meslegini icra eden 60 yasindaki Salih Baris, her topraktan tandir yapilmadigini belirterek, yaz ile kis aylarinda tandir yapiminda gün farkli oldugunu dile getirdi.

Tandirin yapim asamasini anlatan Baris, “Tandirin çamurunu öncelikle yoguruyoruz. Daha sonra 1 gün boyunca o tandir çamurunu dinlendiriyoruz. Böylelikle toprak kendini çekerek kivamina geliyor. Daha sonra yerde tandirin seklini çizerek bir tandiri elle yaparsak kalemle çizermis gibi asla sekillendiremeyiz. Bitmis bir tandiri 3 ay boyunca yere birakirsak o ölçü degisir. Tandir ayni zamanda her yakildiginda küçülür. Tandir yapiminin mühendisligi yoktur. Herkes kendi kafasina göre tandira sekil veriyor. Tandira sekil verdikten sonraki asama ise birkaç gün daha bekletilip taslamaya geçilir. Tandirda egrilik söz konusu olunca islak bir süngerle yumusatip tas ile düzlestiririz oralari. Sonrasinda ise tandiri göndeririz” dedi.



“Topragin nefesi, atesin isisi”

Tandir ekmegiyle tas firini ekmeginin arasinda fark oldugunu söyleyen Baris, “Bir tandiri yapmak gerçekten çok zordur. Herkes tandir yapamaz, öyle kolay degildir. Büyüklerimiz ’Topragin nefesi atesin isisi. Ondan üstün lezzet çözülmez’ demis. Bu, toprak ile tasin tadi degisiktir. Tandir ekmegi yapilirken mesela hamur içerisindeki su fazla çekilmez. Ama ekmek normal firina atildigi zaman o ekmegin suyu fazla kurur. Böylelikle normal firin ekmegi hemen kururken, normal firin ekmegi 1 hafta da geçse kurumaz. Tandir ekmeginin tadi da lezzeti de degisik olur” diye konustu.



Tandir agirligi Salih ustayi kasif yapti

340 kiloya kadar çikan tandirlarin agirligindan kurtulmak için ‘çark’ adini verdigi makineyi ürettigini ifade eden Baris, sunlari kaydetti:

“Ayni zamanda tandir satisini bazen birden fazla yaparken yorulmamam için kendim bir çark ürettim. Araçlara tandirlari yükledigimizde agir oldugu için bel agrisi yapar, bazen de vatandas kaldirirken parmagi altinda kalirdi. Ben de bundan kurtulmak için çark aletini yaptim. Tandirin yüklenmesi daha pratik oluyor. 340 kilo agirligina kadar tandirimiz oluyor. Bu agirliktaki tandiri kaldirmak çok zor oluyor. Ama icadimla tek elle kaldirip araca bindiriyorum.”