Iran, Sanghay Isbirligi Örgütüne Tam Üye Oldu
Sanghay Isbirligi Örgütü (SIÖ) Devlet Baskanlari 23’üncü zirvesinde Iran’in örgüte tam üyeligine iliskin karar alindi.
Hindistan Basbakani Narendra Modi’nin baskanliginda düzenlenen zirveye, Kirgizistan Cuhmurbaskani Sadir Caparov, Kazakistan Cumhurbaskani Kasim Cömert Tokayev, Çin Devlet Baskani Xi Jinping, Rusya Devlet Baskani Vladimir Putin, Pakistan Basbakani Sahbaz Serif, Tacikistan Cumhurbaskani Imamali Rahman, Özbekistan Cumhurbaskani Sevket Mirziyoyev katildi.
Iran Cumhurbaskani Ibrahim Reisi, Belarus Cumhurbaskani Aleksandr Lukasenko, Mogolistan Cumhurbaskani Uhnaagiyn Hürelsüh toplantida gözlemci statüsünde yer aldi. Türkmenistan Cumhurbaskani Serdar Berdimuhammedov ise zirveye örgüte baskanlik eden Hindistan’in onur konugu olarak katildi.
“Iran artik örgütümüze tam üye olarak katilmaktadir”
Rusya Devlet Baskani Putin, üye ülkelerle iliskileri daha da güçlendireceklerini belirterek, “Bu baglar giderek daha güçlü ve çok boyutlu hale geliyor. Geçen yil Rusya’nin SIÖ ülkeleriyle ticaret hacmi yüzde 37 artarak 263 milyar dolar rekor seviyeye ulasti” dedi.
Üye devletlerin güvenligine destek konusunun ortak faaliyetin kilit hedeflerinden oldugunun altini çizen Putin, Afganistan’daki durumun SIÖ’nün ilgi odaginda oldugunu söyledi.
Rus lider, terörle, asirilik ve dini radikalizm, uyusturucu kaçakçiligi, suç olusumlariyla mücadelenin örgütün önceliklerinden olmaya devam etmesi gerektigine vurgu yapti. Iran’in 2 yildan kisa bir sürede örgüte tam üyelik sürecine iliskin tüm prosedürleri tamamladigina isaret eden Putin, “Iran artik örgütümüze tam üye olarak katiliyor. Rusya, Belarus’un SIÖ’ye katilim sürecini bir an önce tamamlamasini destekliyor” diye konustu.
Diyalog ortagi ülke sayisi 14’e yükseldi
Kirgizistan Cumhurbaskani Caparov da Kuveyt, Maldivler, Birlesik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Myanmar’a SIÖ diyalog ortagi statüsünün verildigini belirterek örgütün diyalog ortagi ülke sayisinin 14’e yükseldigini kaydetti.
Diyalog ortaklariyla ortak eylemlerin yol haritasini olusturma talimatinin verilmesini öneren Caparov, “Bunun diyalog ortaklarimizi, ticaret, yatirim, bankacilik, ulastirma, enerji gibi alanlarin yani sira turizm ve egitim de dahil olmak üzere kültürel ve insani alanlarda ortak projelerin uygulanmasina daha aktif bir sekilde dahil etmemizi saglayacagina inaniyorum” dedi.
Kazakistan Cumhurbaskani Tokayev ise, devletlerin cografik baglanabilirligi, transit ve ulasim olanaklari, büyük pazar ve tamamlayici ekonominin SIÖ’nün avantajlari olduguna isaret ederek, “Buna ragmen 20 yili askin bir süredir SIÖ himayesi altinda tek bir büyük ekonomik projenin hayata geçirilmedigini kabul etmeliyiz” ifadelerini kullandi.
SIÖ için yeni bir kalkinma stratejisi
Tokayev, ayrica Kusak ve Yol Projesi ve Trans-Hazar Uluslararasi Tasimacilik Güzergahi gibi büyük projelere ortak katilimin, Kuzey-Güney ve Dogu-Bati koridorlarinin potansiyelini ortaya çikarmak için ön kosul olusturdugunu söyledi.
SIÖ için yeni bir kalkinma stratejisini kabul etme zamaninin geldigine dikkat çeken Tokayev, “Kazakistan bu belgenin taslagini gelistirdi ve gelecek dönem baskanligi sirasinda açiklamayi planliyor” dedi.
Tokayev, Kazakistan’in SIÖ dönem baskanligi süresince Almati sehrinin SIÖ turizm ve kültür baskenti ilan edilmesini önerdi.
“Isbirligimiz karsilikli saygiya dayaniyor”
Özbekistan Cumhurbaskani Mirziyoyev, jeopolitik gerilimler ve çatismalarin yogunlastigina dikkati çekerek, bu baglamda yapici ve güvene dayali diyaloga ihtiyaç oldugunu söyledi.
Mirziyoyev, “Isbirligimiz karsilikli saygiya ve üye devletlerin farkli çikarlari, tutumlari, bakis açilari ve kültürel farkliliklarinin yapici bir sekilde takdir edilmesine dayaniyor. Bölgesel gündemin güncel konularinin çözümünde etkili bir uluslararasi yapi olarak örgütün liderlik rolünün sürdürülmesi ve güçlendirilmesi kritik önem tasiyor” degerlendirmesini yapti.
Jinping, SIÖ ülkelerini uygulamali isbirligine odaklanmaya çagirdi
Çin Devlet Baskani Xi ise, bölgede barisin korunmasi ve ortak güvenligin saglanmasi için çaba gösterilmesi çagrisinda bulundu. SIÖ üyesi ülkeleri arasinda ekonomik iyilesmeyi hizlandirmak için uygulamali isbirligine odaklanmaya çagiran Jinping, Kusak ve Yol projesinin yüksek kaliteli ortak insasini farkli ülkelerin kalkinma stratejileri ve bölgesel isbirligi girisimleriyle iliskilendirmek için çaba gösterilmesi gerektiginin altini çizdi.
Zirve sonucunda SIÖ devlet baskanlari, Yeni Delhi deklarasyonunu kabul etti, Iran’in örgüte resmen katildigina iliskin karar aldi. Devlet baskanlari terörizm, ayrilikçilik ve asiriciliga yol açan radikallesmeyle mücadele bildirisini kabul etti. Zirvede ayrica SIÖ devletleri arasinda dijital dönüsüm ve yenilikçi teknolojilerin tesviki, tasimaciligin karbondan arindirilmasi konularinda isbirligi konseptinin onaylanmasina iliskin ve diger kararlarin alindigi ögrenildi.
SIÖ Devlet Baskanlari’nin 22’inci zirvesi geçen yil eylül ayinda Özbekistan’in Semerkant kentinde yapilmisti.