Inci Kefalini Geri Dönüs Yolunda Susuzluk Tehlikesi Bekliyor

Endemik bir tür olan ve sadece Van Gölü’nde yasayan inci kefali yumurtlamak için 3 ay sürecek göç yolculugu devam ediyor. 3 ay boyunca tuzlu ve sodali olan Van Gölünü besleyen akarsu ve derelerdeki tatli sularda yasayacak olan baliklari bu yil büyük bir tehlike bekliyor. Asiri buharlasma, artan kuraklikla beraber yanlis tarla sulamayla birlikte baliklarin hayat buldugu ve çogaldigi birçok dere tamamen kurudu, birçogunda da önemli bir su kaybi yasiyor. Bu sorunun, baliklarin üremesini tehlikeye atacagi belirtiliyor.

Dünyada sadece Van Gölü’nde yasayan inci kefalinin, üremek için göç ettigi dereler ve akarsulardaki zorlu göç yolculugu bütün engellere ragmen devam ederken, martilar da rahatça avlanmanin keyfini çikariyor. Yumurtlama döneminde göle akan tatli suyun akisinin tersine yüzerek engelleri asan baliklarin martilar tarafindan avlanmasi ilginç görüntüler olustururken, bu sahneye tanik olanlar ise martilarla baliklarin mücadelesini fotograflamaya çalisiyor. Alinan tedbirlerle kaçak avciligin önüne büyük oranda geçilirken, bu yasaklardan sadece martilar muaf oluyor. Derelerde yogunlasan baliklara rahatça ulasabilen martilar, baliklari avlamak için birbirleri ile kiyasiya yarisiyor.

“Çok acilen etkin bir su yönetimi politikasi uygulanmasi lazim”

Su anda Van Gölü’ne dökülen en büyük Akarsu olan Bendimmahi Çayi’nin üzerinde oldugunu ifade eden Van YYÜ Su Ürünelir Fakültesi Dr. Ögretim Üyesi Mustafa Akkus, “Bendimahi Çayi neredeyse kurma noktasina geldi. Yani buradan yürüyerekten rahatlikla karsi karsiya geçmemiz mümkün ve çay neredeyse kurma noktasinda ve inci kefali üreme dönemindeyiz. Çay boyunca her yerde devasa su pompalari var. Herkes akarsuya bir su pompasi atmis ve dere yatagindan tarlalara su aliyor. Elbette ki çiftimizin ürün yetistirilmesini istiyoruz ama bu sekilde kontrolsüz bir sekilde su alindigi zaman iste maalesef arkamizdaki manzara bu. Gölden akarsuya giren Inci kefallerinin akarsuyun yukari kesimlerini çikmasi bu sekilde mümkün degil. Çünkü neredeyse dere yataginda su kalmamis. Çok acilen etkin bir su yönetimi politikasi uygulanmasi lazim. Akarsu yataklarina herkes istedigi gibi su pompasini atarak tarlasina suyu alirsa maalesef üreme dönemi sonuna geldigimizde Inci kefallerinin saglikli bir üreme gerçeklestirmedigine sahit oluruz. Su anda bu akarsu yataginda su olmamasinin temel nedeni kontrolsüz bir sekilde hemen Bendimahi Ççayi üzerindeki bulunan sulama regülatöründeki suyun büyük bir kisminin tarlalara kesilmesinden kaynaklaniyor. Inci kefali 800 bin yildir yasiyor ve 800 bin yillik bu varligini devam ettirmesi akarsularda gerçeklestirecegi üremeye bagli. Ama maalesef su anda Van Gölü’ne dökülen en büyük akarsu neredeyse kuruma noktasinda. Çünkü akarsu yatagindaki bütün suyu tarimsal sulamaya kesmis durumdayiz. Bu sorunun acilen çözülmesi gerekiyor” dedi.



“20 bini askin insan bölgede inci kefali balikçiligindan geçimini sagliyor”

Inci kefalinin en yogun oldugu dönemde olduklarini ifade eden Dr. Ögretim Üyesi Akkus, “Inci kefalinin en yogun gerçeklestigi akarsularin basinda Muradiye ilçesinden Van Gölü’ne dökülen Bendimahi Çayi gelmektedir. Bendimahi çayi inci kefallerinin en önemli üreme habitati. Dolayisiyla bu mevsimde akarsuda yeterli su bulunmasi hayati bir öneme sahip. Bendimami çayinin 23. kilometresinde bulunan sulama regülatörüne az önce gittik. Sizlerin de görüntüledigi gibi su anda sulama regülatörünün tüm kapak kapali. Akarsu yataginda sadece kapaklardan sizan su gidiyor. 20 bini askin insan bölgede inci kefali balikçiligindan geçimini sagliyor ve dünya için çok önemli bir ekolojik tür inci kefali. Endemik bir tür dünyada sadece Van Gölü havzasinda yasiyor ve göldeki varligini devam ettirmesi üreme basarisina bagli. Yani bu dönemde her ne pahasina olursa olsun akarsu yataginda su olmasi lazim. Üremenin en yogun oldugu zamandayiz, akarsuyun bütün suyunu kesip sagli sollu hemen armamizda görünen sulama kanallarina almisiz. Akarsu’ya sadece sulama regülatörünün kapaklarindan sizan su gidiyor. Bu sizan suyu da almak için yine onlarca su pompasi atiyoruz akarsuya. Kimi yerlerde akarsuyun baglantisi neredeyse kesilme noktasina gelmis sadece ciliz bir akinti halinde. Dolayisiyla basla Devlet Su Isleri olmak üzere yetkililerin bir an önce buna müdahil olmasi ve bu durumu düzeltmesi gerekiyor. Çünkü akarsuya giren inci kefalleri öncelikli olarak yumurtalarini birakabilmeleri lazim. Ikincisi ise yumurtadan çikan yavru inci kefallerinin Van Gölü’ne geri dönmesi lazim. Ama bu sartlarda ne Van Gölü’nden giren Inci kefalleri akarsuyun yukari kesimlerle çikabilir ne de buradan çikan inci kefalleri akarsuyun yukari kesimlerle çikabilir ne de burada yumurtadan çikan ifadeleri tekrardan Van Gölü’ne geri dönebilir. Dolayisiyla bölgemiz için çok önemli bir deger olan ve ekonomik getirisi yüksek olan böylesine endemik bir türün üreme basarisi açisindan bir an önce bu duruma müdahale edilmesi gerekiyor” seklinde konustu.