Canli Denege Ihtiyaç Duymadan Tedavi Gelistiriyorlar

Eskisehir Osmangazi Üniversitesi Hücresel Tedavi ve Kök Hücre Üretim Uygulama ve Arastirma Merkezi (ESTEM), yeni ilaç molekülü ya da tedavi seçenekleri üzerinde çalismalarina devam ediyor. Kök hücre ile ilgili ileri düzey bilimsel arastirmalar yapilan merkezde, insandan alinan kan damlasi gibi küçük örneklerle mikro akiskan çip teknolojisi kullanilarak insan doku ve organlarini taklit edebilen organ platformlari üretiliyor. Hastalik için gelistirilen ilaç ya da tedavi seçeneginin denenmesinde ise canli denek yerine organi taklit eden bu platformlar kullaniliyor. Böylece tedavi seçeneklerinin gelistirilmesinde maliyet, süre ve yan etki riski azaltiliyor.

“Geleneksel yöntemlerle basit bir ilacin gelistirilmesi ilk basta 15 yil sürüyor”

Hastaliklara tedavi gelistirmede teknolojik sistemlere ihtiyaç duyduklarini aktaran ESTEM Mems ve Doku Mühendisligi Birimi Sorumlusu Doç. Dr. Hüseyin Avci, “Çip üzerinde organ platformlari, çip üzerinde laboratuvar platformlari son zamanlarda çok popüler olan bir alan. Özellikle Covid-19 bize gösterdi ki bizim hastaliklara karsi bir tedavi gelistirmede geleneksel yöntemlerden ziyade teknolojik, insan vücudunu ve organlarini mimik eden sistemlere ihtiyacimiz var. Geleneksel yöntemlere baktigimiz zaman basit bir ilacin gelistirilmesi ilk basta yaklasik 15 yil sürüyor. Ilk basta 15 bin tane bilesik ve 3 milyar dolar gibi bir yatirima ihtiyaç duyuyor. Bu çok uzun ve masrafli bir süreç. Biz bilim insanlari olarak yeni teknolojiler üzerinde çalisiyoruz” ifadelerini kullandi.

“Aynen insandaymis gibi cevaplar alabiliyorsunuz”

Mikro akiskan çip teknolojisi sayesinde insansiz yapilan deneylerde insandaki gibi sonuçlar alinabildigini vurgulayan Doç. Dr. Avci, “Mikro akiskan çiplerin esas amaci insan vücudundaki hangi organi ve dokuyu hedefliyorsak, hatta birden fazla organ ve dokuyu bu çiplerle beraber üretmis oluyorsunuz. Burada bir hayvan ya da insan denemesi yapmadan, ilaç molekülünü ya da tedavi protokolünü mikro akiskan çipler üzerinde olusturdugunuz organ platformlarina uygulayarak aynen insandaymis gibi cevaplar alabiliyorsunuz. Dogrulugu daha yüksek olabiliyor. Hayvan deneylerine göre daha iyi sonuçlar elde ediliyor, yan etkileri görebiliyorsunuz. Bu, 15 yillik süreyi kisaltmak ve 3 milyar dolarlik maliyeti azaltmak anlamina geliyor. Herhangi bir hastaliga karsi daha hizli aksiyon almamizi sagliyor” diye konustu.



“Siz ilaci almadan olusan reaksiyonlari görmek mümkün”

Ilaç kullanmasi gereken kisiden alinan örnekle gelistirilen organ platformunda yan etkiye dair test yapilabilecegini söyleyen Doç. Dr. Hüseyin Avci, “Burada ilaç gelisiminde, toksik malzemelerin elimine edilmesinde ve kozmetik sektöründe vücutta kritik bir organ var, karaciger. Yapilan arastirmalarda da insan vücudunda yan etkileri görebilmek ve tahmin edebilmek mümkün ancak en zoru karacigerdir. Karaciger vücudumuzun fabrikasi ve çok kritik bir organ. Her ilaç gelisimi ve tedavi edici yaklasimlarda karaciger hep ön plandadir. Bu nedenle bizim baslangiç noktamiz karaciger oldu. Burada insan vücudundan biyopsiyle ya da bir küçük kan damlasiyla UPK teknolojileriyle insandan insana degisen karacigeri benzetebiliyoruz. Siz ilaci almadan olusan reaksiyonlari görmek mümkün. Bu da çigir açan bir teknoloji” dedi.