Çölyak Hastaliginin Sinsi Belirtilerine Dikkat

Medipol Mega Üniversite Hastanesi Gastroenteroloji Bölümünden Prof. Dr. Gülbanu Canbaloglu, toplumda yaklasik her 100 kisiden birinde görülen çölyak hastaligina karsi uyardi. Prof. Dr. Canbaloglu, çölyak hastaliginin genetik oldugunu belirterek “Hasta insanlarin 1. derece yakinlarinin çölyak hastaligina yakalanma olasiligi yüzde 10 civarindadir. Çölyak hastaligi ince bagirsagin, tahil ürünlerinde bulunan gluten adli proteine karsi ömür boyu süren hassasiyetle giden bir emilim bozuklugu hastaligidir. Bugday, arpa, çavdar ve yulaf gibi tahillar gluten içerir. Alinan besinler ince bagirsakta bilesenlerine ayristirilip bagirsak mukozasi üzerinden kana karisir. Vücudumuzun yeterince gida alabilmesi, ince bagirsakta çok sayida bulunan ve eldiven parmaklarini andiran villus çikintilari olarak adlandirilan kivrimlar tarafindan saglanir. Çölyak hastalari glutenli yiyecekler tükettiklerinde villus çikintilari ve kivrimlari tahrip olarak azalir ve küçülür. Böylece bagirsak emilim yüzeyi azalir ve alinan gidalarin emilimi bozulur. Sonuçta beslenme yetersizligi, arkasindan da hastalik belirtileri ortaya çikar” diye konustu.

Osteoporoza, infertiliteye neden olabilir

Çölyak belirtilerinin kisiden kisiye degisebildigine isaret eden Prof. Dr. Canbaloglu, söyle devam etti: “Hastalik uzun süre sessiz kalip yillar sonra belirti verebilir. En temel bulgu, ince bagirsagi tutmasi ve emilim bozuklugu olusturmasi nedeniyle ishaldir, ancak her çölyak hastasinda ishal olmaz, bazi hastalarda normal diskilama veya kabizlik olabilir. Karinda siskinlik, gaz, karin agrisi, agizda tekrarlayan yara, zayiflama, kansizlik, eklem ve kemik agrilari, infertilite, tekrarlayan gebelik kaybi, osteoporoz (kemik erimesi), saç dökülmesi, tekrarlayan vitamin eksiklikleri, kilo alamama, bas agrisi, migren, el ve ayaklarda uyusma ve karincalanma, duygu durum degisikligi nedeniyle de hasta karsimiza gelebilir. Çocuklarda büyüme ve gelisme geriligi, kilo alamama olabilir. Ayrica bazen kasintili cilt döküntülerinin oldugu Dermatitis Herpetiformis hastaligi da çölyaga eslik edebilir. “

Tahta kasik kullanilmamali, kozmetiklere dikkat edilmeli

Prof. Dr. Canbaloglu, çölyak tanisi ve tedavisinde uygulanan yöntemleri su sekilde açikladi:

“ Çölyak hastaligi tanisi için spesifik antikorlar vardir, kandan bu antikorlarin bakilmasi gerekir. Antikor pozitif olan hastalarda endoskopi yapilip ince bagirsaktan biyopsi alinarak tani konulur. Olgularin çok büyük bir kisminda çölyak hastaligi spesifik antikor bakilmasi ve endoskopi yapilarak ince bagirsak biyopsi alinmasi tani için yeterlidir. Bazi hastalarda genetik test yapilmasi gerekebilir. Çölyak hastaliginin halen spesifik bir ilaç tedavisi yoktur, bu konuda çalismalar yogun bir sekilde devam etmektedir. Hastaligin tedavisinin temel unsuru glutensiz beslenmektir. Glutensiz diyete yanit vermeyen hastalarda kortikosteroidler veya vücudun savunma sistemini zayiflatan immün supresif tedaviler kullanilabilir. Glutensiz diyet ömür boyu yapilmalidir. Gluten diyetten uzaklastirildiginda ince bagirsaktaki hasarlanma da düzelmektedir. Ayrica çölyak hastalarinin düzenli olarak takibi gerekmektedir. Takip etmedeki amaç; eslik edebilecek vitamin eksikliklerini saptamak ve yerine koymak, osteoporoz varsa tedavi etmek, herhangi bir komplikasyon gelisirse (glutensiz diyete uyumu bozuk olan hastalarda lenfoma riskinde artis olmaktadir) bunu erken yakalamaktir. Hasta ne kadar dikkatli beslenirse beslensin yine de istemsiz gluten maruziyeti olabilmektedir. Glutensiz beslenmek disinda dikkat edilmesi gereken durumlar vardir. Marketlerden besin ürünleri alirken gluten içerip içermedigine dikkat edilmelidir. Tahta kasiklar, ekmek kesme tahtalari ne kadar yikanirsa yikansin içine gluten girebilmektedir. Bu yüzden tahta disi materyaller tercih edilmelidir. Ayrica; ruj, sampuan, dudak nemlendirici, krem, vücut losyonu gibi ürünleri alirken de gluten içerip içermedigi kontrol edilmelidir.”

Ömür boyu glutenden uzak durmalari gerekiyor

Çölyak hastalarinin beslenmesinde dikkat edilmesi gerekenleri Prof. Dr. Canbaloglu, söyle degerlendirdi:

“Çölyak hastaligi olan bireyler ömür boyu glutensiz beslenmelidir. Diyette; arpa, bugday, çavdar, yulaf olmamalidir. Galeta unu ile kizartilmis tavuk, balik gibi et ürünleri, malt kullanilan içecekler, gluten içeren hazir çorbalar, köfte, pane harçlari gibi hazir çesniler, sirke, çikolata, puding, sakiz, ketçap, mayonez, dondurma gibi gidalarin gluten içerenleri tüketilmemelidir. Marketlerden ürün alirken ürün etiketi dikkatlice incelenmelidir. Disarida yemek yerken de son derece seçici davranmak gerekir. Misir unu ve pirinç tüketilebilir. Tüm sebzeler, meyveler, bakliyatlar, katkisiz kati ve sivi yaglar, yumurta, bal, reçel, zeytin, et, balik, tavuk, kestane unu, nohut unu, soya unu, evde çekilmis baharatlar gluten içermeyen gidalardir. Çölyak hastaligindaki beslenme planinin olusturulmasi adina profesyonel olarak diyetisyen destegi almak istemsiz maruziyeti engelleme, yeterli kalori ve vitamin içerigini düzenleme açisindan yararlidir. Glutensiz beslenme ile ince bagirsak hasarinin düzelmesi ve hastalik bulgularinin düzelmesi mümkün oldugundan diyet konusunda çok özenli ve uyumlu olmak gerekmektedir“.