Türkmen Giysili Damal Bebeklerini 46 Yildir Üretiyor

1989’da Japonya’daki El emegi, göz nuru yarismasinda birinci seçilen Damal bebekleri, Atmaca’nin, bir ’bebegini’ 1995’te dönemin Basbakani Tansu Çiller’e hediye etmesiyle Türkiye ve dünya çapinda tanindi.

Ardahan, cografi bakimdan soguk bir iklime sahip oldugu için yöre insani geleneksel giysilerini katman katman giyerek kendilerini soguktan korumaya çalisiyor. Damal bebegi de giysi ve süslemeleri ile ismini aldigi Damal ilçesi ve köylerindeki Türkmen kadinlarin giyim tarzini yansitmakta ve geçmisin izlerini günümüzde yasatmaya devam etmektedir. Damal Bebegini olusturan giysi ve birçok parçadan olusan tamamlayici giysilerin her biri ayri bir emegin ürünü ve hepsinin farkli islevleri var.

Yöre halkinin giyim kültürünü yansitan bebeklerin üretimini ilerleyen yasina ragmen halen kendisinin sürdürdügünü söyleyen Fidan Atmaca, bu serüvenin nasil basladigini ve bu süreçte verdigi emegi anlatti.

Atmaca, ’’Büyüklerimden ögrendigim ilk günlerde bebegi çali süpürgesinden yapiyordum. Daha sonra plastik mika bebekleri giydirmeye basladim. Daha sonra da büyüdüm gelin oldum. Bu bebegi yapmayi herkes birakti ve genç kizlar eski ebelerimizin giysisini giymemeye basladi.

Ve buraya gelen eskicilere herkes bu kiyafetleri satmaya basladi.

Benim de bakkalim vardi eskicilerden bu kiyafetleri alarak evime götürdüm. Daha sonrada mika bebekler çikinca çatal agacina yaptigim bebekleri mika bebeklere yapmaya basladim. Yaptigim Damal bebeklerini islettigim bakkalima koymustum. Izmir’den bakkalima biri geldi. Bebegi istedi verdim. Bu bebegi Izmir’de fuara götürüyor ve yarismaya koyuyor ve birinci seçiliyor. Birinci seçildikten sonra gazeteciler beni buldu. Daha sonra da Posof Türkgözü sinir kapisi açilisina katilan dönemin Basbakani Tansu Çiller’e yapmis oldugum Damal bebegini hediye ettiler. Türkmen kiyafetli Damal bebegini çok begenen Çiller beni yanina çagirdi ve ne istedigimi sordu. Ben de bebeklerimi çogaltmak istedigimi söyledim. O da sag olsun valilige talimat verdi, bana burada kurs açildi. O günden beri çalistim ve çok sükür emekli de oldum.’’

Bu kiyafet bizim geçmisten gelen kültürümüz ve bu kültürün yasatilmasini istiyorum

Atmaca, ben artik yaslandim, ama genç kizlarimiz tarafindan bu kültürün yasatilmasini istiyorum dedi.

Atmaca, ’’Bu bizim Yöresel kiyafetimiz. Genç kizlarimiz bu kültürü yasatsinlar. El emegi göz nuru ip halilarimiz, yün halilarimizin yapimi maalesef sona erdi. Örmekli kilimlerimiz vardi. Eski baglarimiz, kusaklarimiz vardi. Ama bunlarin hepsi son buldu. Ben sunu istiyorum eskiye dayali tüm giyim ve kusamlarimiz yasatilsin istiyorum’’ dedi.