Galibi Olmayan Kanli Savas Açiklamasi Iran-Irak Savasi
Iran ile Irak arasinda uzun yillara dayanan sinir ihtilaflari, içislerine müdahale ve Iran’in devrim ihraci iddialari ile baslayan ve 8 yil süren savasin sona ermesinin üzerinden 34 yil geçti. Saddam Hüseyin önderligindeki Irak ile Ayetullah Humeyni liderligindeki Iran’da savasin etkileri hala devam ediyor.
Iran ile Irak arasinda 1980 yilinda baslayan ve 8 yil süren galibi olmayan savasin sona ermesinin üzerinden 34 yil geçmesine ragmen hafizlarda tazeligini koruyor. Tarihe geçen Iran-Irak savasi modern tarihin en önemli olayi olarak kabul ediliyor. Iranlilarin "Kutsal Savunma" seklinde adlandirdiklari 8 yillik savas, Irak’in devrik lideri Saddam Hüseyin’in sinirda yer alan ve Araplarin yasadigi Iran’in Huzistan eyaletinin iki önemli kenti Abadan ve Hürremsehr’e 22 Eylül 1980’de saldirmasiyla basladi.
Saddam Hüseyin, Iran ile sinir ihtilafini çözmek ve Humeyni liderligindeki Iran’in Islam Devrimi ihracini engellemek için Iran’a savas açti.
1 milyondan fazla insan öldü
Iki ülke arasinda baslayan savasta bir milyonun üzerinde insan hayatini kaybederken, savas "galibi olmayan kanli savas" olarak tarihteki yerini aldi.
Iran’da her yil 21-28 Eylül tarihleri "Kutsal Savunma" haftasi olarak aniliyor. Iranlilar, Irak ile 8 yil süren bu savasi kutsal savunma haftasinda askeri geçis törenleri ve gövde gösterileri ile hafizlarda tazeliyorlar. Baskent Tahran’da bulunan "Kutsal Savunma müzesi" özellikle savasi görmemis Iranli gençlere Irak ile baslayan savasi göstermek ve savasin etkilerini hafizalarda canli tutmayi amaçliyor.
Irak ile 8 yillik savasin ganimetlerinin de sergilendigi müzede, Irak güçleri tarafindan baskent Tahran’in bombalanmasi, Abadan petrol rafinerisi ve Hürremsehr’e yönelik Irak’in saldirilari ve Saddam’in kimyasal silah kullanmasi sonucu hayatini kaybeden sivillere iliskin tarihi belgeler ve görseller yer aliyor. Ayrica müzede ABD’nin Irak’i isgali ve devrik lider Saddam Hüseyin’in idam edildigi görsellerde sergileniyor.
“Saddam Hüseyin büyük devletlerin tahriki ile ülkemize saldirdi”
Kutsal Savunma Müzesi Uluslararasi Iliskiler Birimi Baskani Müçteba Ibadi, Iran Islam Devriminin ardindan ülkenin askeri ve siyasi durumunun iyi olmadigini ve öylesi bir ortamda Irak’in Iran’i isgal ettigini belirterek, "Orduda genis bir tasfiye yapilmisti. Iran’da bulunan ABD’nin askeri danismalari da ülkeden kovulmustu. Irak’in isgalinde ülkemizi savunma açisindan iyi bir durumda degildik. Saddam Hüseyin büyük devletlerin tahriki ile ülkemize saldirdi. Biz de ülkemizi bu saldiridan korumak için savunmaya geçmek zorundaydik. Savasi baslatan biz olmadik, sadece ülkemizin sinirlarini isgale karsi savunduk. Bu nedenle savasin adi bizim açimizdan ‘Kutsal Savunma’ olarak aniliyor" dedi.
Iran-Irak savasinin yakin tarihin en önemli olayi oldugunu kaydeden Ibadi, savasin Iranlilari etkiledigini belirterek, "Iran Dini Lideri Ayetullah Hamaney’in de ifade ettigi gibi bu savasimiz bir hazinedir. Biz, bu hazine üzerinden yillar geçse de istifade edebiliriz. Kutsal Savunma müzesi de bu çerçevede tesis edildi" ifadelerini kullandi.
Iran-Irak savasina katilip savasta Irak güçlerine esir düsen ve gazi olan Dr. Isa Murad ise savas tecrübesine iliskin, "O yillarda ben üniversite ögrenciydim. Gönüllü olarak savasa katildim ve birçok cephede askeri operasyonlara katildim. Ülkenin batisinda gerçeklestirecegimiz bir operasyona katilmistim. O operasyon sirasinda Irak güçlerine esir düstüm. Yaklasik 2 yil esaret altinda kaldim. Gerçekten zor günlerdi" dedi.
Savasin kötü oldugunu vurgulayan Isa Murad, "Evet görünüste bu bir savas ve savas gerçekten iyi bir sey degil. Ama Iran’in savasma gibi bir niyeti yoktu. Ancak Iraklilar ülkemizi isgal etmistiler ve ülke sinirlarimizi savunma disinda baska bir seçenegimiz yoktu" dedi.
“Ülkemizin güney sehirleri bu savastan daha çok etkilendi”
Tahran’da bulunan Iran-Irak savas müzesinin girisinde savastan kalan askeri araçlar, tanklar, savas uçaklari ve Irak güçlerinden kazanilan ganimetler sergileniyor. Iranlilarin da ilgi gösterdigi savas müzesinde gençler tanklar ve uçaksavarlarin üzerlerine çikarak resimler çekiniyorlar. Irak ile 8 yil süren savasi tecrübe etmemis olan Iranli gençler savas hakkindaki hatiralar ve bilgileri ailelerinden ve okullardan aliyorlar.
Henüz 17 ve 19 yaslarinda olan Mitra ve Yelda Azami kardesler, "Biz savas döneminde yoktuk. Ama aile büyüklerimizden savas dönemine dair hatiralarini dinlerdik. Çok zor ve stresli bir dönem oldugunu anlatirlardi. Ülkemizin güney sehirleri bu savastan daha çok etkilendi. Hala da etkileri o bölgelerde devam ediyor. Savas yasanmasaydi belki ülkemizin güney sehirleri daha refah ve iyi bir durumda olabilirdi" ifadelerini kullandilar.
Bir diger Iranli genç Babak Bagheri ise savas dönemine iliskin çok bir bilgisi olmadigini belirterek, "Savas dönemi hakkinda pek bir bilgim yok. Bazen okullarda o döneme dair bilgiler verilirdi. Ama sunu kesin olarak söylemeliyim ki, savas gerçekten iyi bir sey degil. Su an her ne kadar sorunlar olsa da ülkemizin güvenligi iyi bir durumda. Ve böyle kalmasini tercih ederim" dedi.
“Bu savasin en fazla bir yil sürecegini düsünüyorduk”
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Türkmen Milletvekili Azat Küreci ise savasin baslangiciyla ilgili yasadiklarini anlatarak, “Sabah okula gittik bir baktik fakülte kapisi kapali, bazi arkadaslarin savasin basladigindan haberleri vardi ve bize Irak - Iran savasinin basladigini söylediler. Kisa bir süre sonra Iran uçaklari Musul’u bombaladi. Bir hafta kadar üniversitenin yeniden açilmasini bekledik. Daha sonra tatil ilan edildigi söylendi. 1-2 ay evde oturduk. Daha sonra mesai yeniden basladi.
Bu savasin birkaç ay veya en fazla bir yil sürecegini düsünüyorduk. Ama aradan 1 yil geçti ve savas durmadi. Daha sonra yavas yavas bazi seyleri fark ettik. Bazi arkadaslarimiz savasta yakin akrabalarini kaybettiler ve kizlar siyah giymeye basladilar. Ondan sonra her sey degismeye basladi.
Üniversitedeki o nese o mutluluk kalmadi. Ama aradan 1 yil geçtikten sonra insanlar bu ortama alismaya basladi ve dügün yapildi eskisi gibi” ifadelerini kullandi.
“Bu savas bir kurtulus ya da vatani savunma savasi degildi”
Irak - Iran savasinin 20. yüzyilda yasanan 2. Dünya Savasi’ndan daha uzun sürdügünün altini çizen Arastirmaci ve Yazar Dr. Nurettin Musullu bu savasin daha çok bir mezhep savasi oldugunu söyledi.
Musullu, “Irak-Iran Savasi 8 sene sürdü ve bu 8 yil boyunca gerek Irak gerek de Iran’da insanlar kötü günler yasadi” ifadelerini kullandi. Musullu, “Bu savas bir kurtulus ya da vatani savunma savasi degildi. Daha çok bir mezhep savasiydi” dedi.
Arastirmaci ve Yazar Dr. Nurettin Musullu, Irak-Iran Savasinin iki ülkeyi etkiledigini ve Irak’in 2003’ten sonra maruz kaldigi krizlerin savasin etkisi oldugunu dile getirerek “Savasin sonucunda masada oturup anlasmak ve barismak gerek. Ama Irak-Iran savasi öyle bitmedi. Savasin halka etkisi çok agir oldu. Irak’in ekonomisini, siyasetini ve halkin psikolojisini etkiledi” açiklamasini yapti.
Gazeteci Yazar Nazim Saig ise, Irak-Iran Savasinin iki ülke arasindaki sinir anlasmazligindan kaynaklandigini belirterek “Sattülarap sinirlarinda problemleri vardi. Bu sorunlar hala çözülmedi ve hala devam ediyor. Iran tarafi Fars Körfezi derken Irak ise Arap Körfezi diyor. Iki ülke arasindaki sorunlar büyümeye basladi.
Sinirlarda zaman zaman çatismalar yasaniyordu. Bu, bir savasin baslangiciydi. Daha sonra Saddam yönetimi Iran ile 1975 yilinda imzaladigi Cezayir Anlasmasini iptal etti. Bunu kabul etmeyen Iran ile savas basladi” ifadelerini kullandi.
Kaynak: İHA
Saddam Hüseyin, Iran ile sinir ihtilafini çözmek ve Humeyni liderligindeki Iran’in Islam Devrimi ihracini engellemek için Iran’a savas açti.
1 milyondan fazla insan öldü
Iki ülke arasinda baslayan savasta bir milyonun üzerinde insan hayatini kaybederken, savas "galibi olmayan kanli savas" olarak tarihteki yerini aldi.
Iran’da her yil 21-28 Eylül tarihleri "Kutsal Savunma" haftasi olarak aniliyor. Iranlilar, Irak ile 8 yil süren bu savasi kutsal savunma haftasinda askeri geçis törenleri ve gövde gösterileri ile hafizlarda tazeliyorlar. Baskent Tahran’da bulunan "Kutsal Savunma müzesi" özellikle savasi görmemis Iranli gençlere Irak ile baslayan savasi göstermek ve savasin etkilerini hafizalarda canli tutmayi amaçliyor.
Irak ile 8 yillik savasin ganimetlerinin de sergilendigi müzede, Irak güçleri tarafindan baskent Tahran’in bombalanmasi, Abadan petrol rafinerisi ve Hürremsehr’e yönelik Irak’in saldirilari ve Saddam’in kimyasal silah kullanmasi sonucu hayatini kaybeden sivillere iliskin tarihi belgeler ve görseller yer aliyor. Ayrica müzede ABD’nin Irak’i isgali ve devrik lider Saddam Hüseyin’in idam edildigi görsellerde sergileniyor.
“Saddam Hüseyin büyük devletlerin tahriki ile ülkemize saldirdi”
Kutsal Savunma Müzesi Uluslararasi Iliskiler Birimi Baskani Müçteba Ibadi, Iran Islam Devriminin ardindan ülkenin askeri ve siyasi durumunun iyi olmadigini ve öylesi bir ortamda Irak’in Iran’i isgal ettigini belirterek, "Orduda genis bir tasfiye yapilmisti. Iran’da bulunan ABD’nin askeri danismalari da ülkeden kovulmustu. Irak’in isgalinde ülkemizi savunma açisindan iyi bir durumda degildik. Saddam Hüseyin büyük devletlerin tahriki ile ülkemize saldirdi. Biz de ülkemizi bu saldiridan korumak için savunmaya geçmek zorundaydik. Savasi baslatan biz olmadik, sadece ülkemizin sinirlarini isgale karsi savunduk. Bu nedenle savasin adi bizim açimizdan ‘Kutsal Savunma’ olarak aniliyor" dedi.
Iran-Irak savasinin yakin tarihin en önemli olayi oldugunu kaydeden Ibadi, savasin Iranlilari etkiledigini belirterek, "Iran Dini Lideri Ayetullah Hamaney’in de ifade ettigi gibi bu savasimiz bir hazinedir. Biz, bu hazine üzerinden yillar geçse de istifade edebiliriz. Kutsal Savunma müzesi de bu çerçevede tesis edildi" ifadelerini kullandi.
Iran-Irak savasina katilip savasta Irak güçlerine esir düsen ve gazi olan Dr. Isa Murad ise savas tecrübesine iliskin, "O yillarda ben üniversite ögrenciydim. Gönüllü olarak savasa katildim ve birçok cephede askeri operasyonlara katildim. Ülkenin batisinda gerçeklestirecegimiz bir operasyona katilmistim. O operasyon sirasinda Irak güçlerine esir düstüm. Yaklasik 2 yil esaret altinda kaldim. Gerçekten zor günlerdi" dedi.
Savasin kötü oldugunu vurgulayan Isa Murad, "Evet görünüste bu bir savas ve savas gerçekten iyi bir sey degil. Ama Iran’in savasma gibi bir niyeti yoktu. Ancak Iraklilar ülkemizi isgal etmistiler ve ülke sinirlarimizi savunma disinda baska bir seçenegimiz yoktu" dedi.
“Ülkemizin güney sehirleri bu savastan daha çok etkilendi”
Tahran’da bulunan Iran-Irak savas müzesinin girisinde savastan kalan askeri araçlar, tanklar, savas uçaklari ve Irak güçlerinden kazanilan ganimetler sergileniyor. Iranlilarin da ilgi gösterdigi savas müzesinde gençler tanklar ve uçaksavarlarin üzerlerine çikarak resimler çekiniyorlar. Irak ile 8 yil süren savasi tecrübe etmemis olan Iranli gençler savas hakkindaki hatiralar ve bilgileri ailelerinden ve okullardan aliyorlar.
Henüz 17 ve 19 yaslarinda olan Mitra ve Yelda Azami kardesler, "Biz savas döneminde yoktuk. Ama aile büyüklerimizden savas dönemine dair hatiralarini dinlerdik. Çok zor ve stresli bir dönem oldugunu anlatirlardi. Ülkemizin güney sehirleri bu savastan daha çok etkilendi. Hala da etkileri o bölgelerde devam ediyor. Savas yasanmasaydi belki ülkemizin güney sehirleri daha refah ve iyi bir durumda olabilirdi" ifadelerini kullandilar.
Bir diger Iranli genç Babak Bagheri ise savas dönemine iliskin çok bir bilgisi olmadigini belirterek, "Savas dönemi hakkinda pek bir bilgim yok. Bazen okullarda o döneme dair bilgiler verilirdi. Ama sunu kesin olarak söylemeliyim ki, savas gerçekten iyi bir sey degil. Su an her ne kadar sorunlar olsa da ülkemizin güvenligi iyi bir durumda. Ve böyle kalmasini tercih ederim" dedi.
“Bu savasin en fazla bir yil sürecegini düsünüyorduk”
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Türkmen Milletvekili Azat Küreci ise savasin baslangiciyla ilgili yasadiklarini anlatarak, “Sabah okula gittik bir baktik fakülte kapisi kapali, bazi arkadaslarin savasin basladigindan haberleri vardi ve bize Irak - Iran savasinin basladigini söylediler. Kisa bir süre sonra Iran uçaklari Musul’u bombaladi. Bir hafta kadar üniversitenin yeniden açilmasini bekledik. Daha sonra tatil ilan edildigi söylendi. 1-2 ay evde oturduk. Daha sonra mesai yeniden basladi.
Bu savasin birkaç ay veya en fazla bir yil sürecegini düsünüyorduk. Ama aradan 1 yil geçti ve savas durmadi. Daha sonra yavas yavas bazi seyleri fark ettik. Bazi arkadaslarimiz savasta yakin akrabalarini kaybettiler ve kizlar siyah giymeye basladilar. Ondan sonra her sey degismeye basladi.
Üniversitedeki o nese o mutluluk kalmadi. Ama aradan 1 yil geçtikten sonra insanlar bu ortama alismaya basladi ve dügün yapildi eskisi gibi” ifadelerini kullandi.
“Bu savas bir kurtulus ya da vatani savunma savasi degildi”
Irak - Iran savasinin 20. yüzyilda yasanan 2. Dünya Savasi’ndan daha uzun sürdügünün altini çizen Arastirmaci ve Yazar Dr. Nurettin Musullu bu savasin daha çok bir mezhep savasi oldugunu söyledi.
Musullu, “Irak-Iran Savasi 8 sene sürdü ve bu 8 yil boyunca gerek Irak gerek de Iran’da insanlar kötü günler yasadi” ifadelerini kullandi. Musullu, “Bu savas bir kurtulus ya da vatani savunma savasi degildi. Daha çok bir mezhep savasiydi” dedi.
Arastirmaci ve Yazar Dr. Nurettin Musullu, Irak-Iran Savasinin iki ülkeyi etkiledigini ve Irak’in 2003’ten sonra maruz kaldigi krizlerin savasin etkisi oldugunu dile getirerek “Savasin sonucunda masada oturup anlasmak ve barismak gerek. Ama Irak-Iran savasi öyle bitmedi. Savasin halka etkisi çok agir oldu. Irak’in ekonomisini, siyasetini ve halkin psikolojisini etkiledi” açiklamasini yapti.
Gazeteci Yazar Nazim Saig ise, Irak-Iran Savasinin iki ülke arasindaki sinir anlasmazligindan kaynaklandigini belirterek “Sattülarap sinirlarinda problemleri vardi. Bu sorunlar hala çözülmedi ve hala devam ediyor. Iran tarafi Fars Körfezi derken Irak ise Arap Körfezi diyor. Iki ülke arasindaki sorunlar büyümeye basladi.
Sinirlarda zaman zaman çatismalar yasaniyordu. Bu, bir savasin baslangiciydi. Daha sonra Saddam yönetimi Iran ile 1975 yilinda imzaladigi Cezayir Anlasmasini iptal etti. Bunu kabul etmeyen Iran ile savas basladi” ifadelerini kullandi.