Gida Krizinin Çözümünde Türkiye'nin Diplomasi Zaferi

Rusya ile Ukrayna tarafindan karsilanan dünyadaki tahil arzi, iki ülke arasinda subat ayinda baslayan çatismalar nedeniyle sikintiya girdi. Ukrayna limanlarinda kalan gemiler nedeniyle tahil ve diger gida ihracatindaki duraksama küresel gida krizi riskini arttirdi. Açlik ve güvenlik sorunu anlamina gelen krizin çözümü için Ukrayna’da 25 milyon tondan fazla bekleyen tahilin sevkiyatinin önemi bir kez daha ortaya çikti. Bu sorunun çözümü için limanlarda bekleyen tahil ve diger gida maddelerinin denizden emniyetli sekilde sevkine yönelik "koridor" fikri olustu. Cumhurbaskani Recep Tayyip Erdogan’in Rusya Devlet Baskani Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Baskani Volodimir Zelenski ile görüsmelerinin ardindan Türkiye sorunun çözümü için inisiyatif aldi. Cumhurbaskani Erdogan’in talimatlari dogrultusunda Milli Savunma Bakanliginin yani sira diger bakanlik, kurum ve kuruluslar is birligi içinde hareket ederek çalismalara basladi.

Çalismalar dahilinde Milli Savunma Bakani Hulusi Akar, Rusya Savunma Bakani Sergey Soygu ve Ukrayna Savunma Bakani Oleksii Reznikov ile çok sayida görüsme gerçeklestirdi. Bunun ardindan kamuoyunda "kirmizi hat" olarak nitelendirilen Türkiye ile Ukrayna ve Rusya arasinda dogrudan temas hatti hayata geçirildi. "Kirmizi hat" çerçevesinde ülkeler birer general belirledi. BM de bir görevlendirme yaparak görüsmeler ikili olarak basladi.

Ilk adim 21 Haziran’da Moskova’da atildi. Moskova’da yapilan askeri heyetler toplantisi sonrasi "Azov Concord" gemisinin Mariupol’dan ayrilmasi ile Ukrayna limanlarindan ilk gemi ayrilmis oldu. Sonrasinda Türkiye, Rusya, Ukrayna savunma bakanliklarina bagli askeri heyetlerle BM heyetleri ilk dörtlü toplantilarini 13 Temmuz’da Istanbul Kalender Kasri’nda gerçeklestirdi. Temel prensiplerde anlasmaya varilan görüsmenin ardindan bugün de Cumhurbaskani Erdogan’in himayelerinde Birlesmis Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in katilimiyla tahil sevkiyatina yönelik mutabakat taraflar tarafindan imzalandi.

Türkiye’nin büyük bir diplomasi basarisi olarak ortaya çikan ve Cumhurbaskani Erdogan’in yogun gayretlerinin dünya kamuoyu tarafindan takdirle karsilandigi mutabakat ile ihraç edilecek tahil ve benzeri gida ürünlerinin Ukrayna’ya ait 3 liman üzerinden emniyetli bir sekilde denizden nakliyatinin yapilmasi amaçlaniyor. Odesa, Çernomorsk ve Yuzni limanlarindan yapilacak sevkiyati içeren mutabakatla ilk olarak BM ve taraflarin belirledigi sayida temsilci ile Istanbul’da Müsterek Koordinasyon Merkezi tesis edilmesi planlaniyor.

Onaylanan program ve denetim dahilinde söz konusu limanlara intikal eden, giren ve çikan gemilerin kontrolü saglanacak. Gemilerin koridordan intikali taraflarca da uzaktan takip edilebilecek. Insani maksatli olmasi esas alinacak faaliyet çerçevesinde Türkiye, Türk bogazlarina giris-çikis öncesi tüm ticari gemilerin kontrolünü yapacak.