Burasi Ne Deniz, Ne Göl, Tütün Tarlasi
Mugla’nin Mentese ilçesinde, Türkiye’nin çikilan degil, inilen tek yaylasi Karabaglar Yaylasi son yagislar sonrasi denizi andiriyor. Genis tarim arazilerinde su yüksekligi 1 metreyi geçerken, yaz sezonunda genis arazilerde tütün fidelerinin yükseldigi, daha küçük alanlarda mevsimlik sebze-meyvenin yetistirildigi Karabaglar Yaylasi’nin topragi yagislar sonrasi suya doydu.
3 bin 500 adet su kuyusu var
Muglalilarin Nisan ayinda göçerek yazlik olarak kullandigi, Ekim ayi sonunda kent merkezine göç ettigi dogal sit statüsünde tescilli Karabaglar Yaylasi’nda yaklasik 3 bin 500 adet su kuyusu bulunuyor. Yayla sakinleri ürettikleri meyve sebzenin sulama isini kis aylarinda dolan su kuyularindan sagliyor.
48 saatte metrekareye 196 kilogram yagis düstü
Türkiye’de Rize’den sonra en fazla yagis alan ikinci durumundaki Mugla’da son yillarda küresel iklim degisikliginin etkisi ile kis aylarinda yagislarin az olmasi, Göktepe ve Yilanli gibi yüksek kesimlere kar yagisinin az olmasi nedeniyle kuyulardaki suda büyük azalma yasandi. Aralik ve Ocak ayi içeresinde hem kar hem de yagmur bereketi yasayan Mentese Karabaglar Yaylasi’ndaki su kuyulari son yagislar sonrasi tamamen doldu.
Kuyularin dolmasi için düden kapaklari kapatiliyor
Dügerek Mahallesi girisinde bulunan Çayir mevkiinde ve yaylanin diger bölümlerinde üç adet düden (suyun yeraltina tahliyesinin yapildigi alan) bulunuyor. Tarlalarda biriken suyun kuyulari doldurmasi için düden kapaklari kapatiliyor. Su kuyularinin dolmasi ve Nisan ayina yaklasilirken tarlalardaki su yeraltina akis saglamazsa düdenlerin kapaklari açilarak suyun yeraltina akisi saglaniyor.
Irimlerde kot farki yükseldi
Son yillarda Karabaglar Yaylasi’nda yayla sakinlerinin Irim olarak adlandirdigi kis aylarinda fazla sularin tahliyesinin yapildigi, yaz aylarinda ise ulasimin saglandigi toprak yollarda kot farkinin yükselmesi ile fazla sularin tahliyesinde sikintilar yasandigi açiklandi. Kisin dere yatagi olarak ve yazin da yurtlara ulasim için kullanilan 2-3 metre genisligindeki toprak yollarin asfalt yapilarak kot farkinin yükselmesi ile yagis sonrasi biriken sular tahliye edilemiyor.
“Fazla sular kot farki nedeniyle tahliye olmuyor”
Karabaglar Yaylasi’nda yillardir üreticilik yapan Mehmet Ersen, “Bu sene yagmur çok yagdigi için yagmur suyu hayvanlarin bulundugu ahirin dibine kadar geldi. Bahçenin kenarinda su deligi var. Kis aylarinda yollar suyolu oldugu için su deligini açtim. Su anda burasi suyun bosalmis hali. Daha evvellerden atalarimiz bu yollari tarlalarimizdan çukur yapmislar ve kota koymuslar. Tarlalarda biriken fazla sular bu kota nedeniyle düdenin bulundugu Çayir mevkiine hemen ulasirdi. Yollarin tarladan daha asagida olmasi nedeniyle su bosalir ve tarlalar tavi erken gelirdi, erken hasat kaldirirdik. Ama simdi yollar yükseldi, tarlalar ayni göl gibi sular çikmiyor artik” dedi.
“Toprak suya doydu”
Mentese Ziraat Odasi Baskani Mehmet Bastug, geçen yil yaz aylarinda kurak bir sezon yasadiklarini, Karabaglar Yaylasi’ndaki su kuyularinin yagis olmamasi nedeniyle yariya kadar doldugunu söyledi.
Aralik, Ocak ve Subat ayinin ilk haftasindaki yagislar sonrasi topragin suya doydugunu belirten Mentese Ziraat Odasi Baskani Bastug, “Bulundugumuz alan Karabaglar Yaylasi’nin su toplandigi bölgesi. Geçmis yillarda kuraklik yasadik. Kuyulardaki su yarisina kadar gelmemisti. Ama bu yil su kuyularimiz tamamen doldu. Hatta küçük de olsa su baskinlari oldu. Onlari da tahliye ediyoruz. Bu yagislar çiftçimizi sevindirdi. Su anda topraklarimiz suya doydu. Kar yagdi, yayla yeteri kadar su aldi. Bunun yaninda mutlaka Nisan yagislarinin olmasi gerekir. Çiftçinin yararina olan bahar yagmurlaridir. Nisan ayi yagmurlaridir. Bu yagislar çiftçimiz için çok faydali oldu. Geçmis yillarda kurakligi yasadik ama bu yil da sevindirdi” dedi.