Binbir Emekle Yikayip, Saatlerce Tokaçla Dövüyorlar
Erzurumlu kadinlarin haftalarca binbir emekle ugrastiklari yün yikama mesaileri basladi. Yöreye ait geleneksel kiyafetlerden olan ehramin yapiminda kullanilan yünler günlerce yikanip saatlerce tokaçlarla dövülüyor. Yünden yapilan geleneksel ehramlar ise 250 yil gibi uzun bir süre zarfinda giyinilebiliyor.
Erzurum Olgunlasma Enstitüsünde görevli 15 usta ögretici kadin yeni egitim yilinda ögrencilere ehram dikimi egitimi vermek için yünleri dikim için hazir hale getiriyorlar.
Erzurumlu kadinlar ehram yapimi için ilk olarak koyun kirkilma döneminde elde edilen yünleri akarsu kenarina getiriyor. Daha sonra günes yardimiyla yünleri kurutuyor. Kurutulan yünler kadinlar tarafindan tokaçlarla dövülerek yumusatiliyor. Bir sonraki adimda ise akarsuda yikanan yünler tekrardan kurutulmaya birakiliyor. Son olarak uzun sopalarla çirpilan yünler tarandiktan sonra iplik haline getirilip ehram yapiminda kullaniliyor.
El emegiyle ilmek ilmek dokunarak yapilan ehramlar tezgahlarda son halini aldiktan sonra satisa çikartiliyor. Öte yandan ehram ikiser metreden ve 2 kanattan olusan bir dis örtüsü olarak biliniyor. Isin ehli bir dokumaci tezgahta yaklasik 7 günde, 4 metrekare bir ehrami rahatça örebiliyor.
“Ehram üretildikten sonra 250 yilla kadar ömrü olabiliyor”
Erzurum Olgunlasma Enstitüsü Müdürü Fatma Tasbasi, yünün akarsuda yikanmasi gerektigini ve dogal dokusunun bozulmamasi için kimyasallardan uzak tutulmasi gerektigini ifade ederek, “Yeni egitim-ögretim dönemine hazirlik yapiyoruz. Usta ögreticilerimizin ve ögrencilerimizin yil boyu üretecekleri ehram için ön çalismalar bunlar. Yünü ustalarimiz simdi akarsuda yikiyorlar. Birinci gayemiz ehrami üretirken geleneksel yöntemlerle üretebilmek. Bizim için önemli olan ehramin hem dokusunu bozmamak hem de sürdürülebilir tekstilde ehramin yerini koruyabilmek. Çünkü dogal ortami disinda yikadigimiz zaman kimyasallara maruz birakmamiz gerekecek, bizde bunu kesinlikle istemiyoruz. Geri dönüsümü olabilecek bir dokuma olsun istiyoruz. Akarsuyun kenarinda yikanmasi gerekiyor ki yünün iyi temizlenmesi ve ehramin dokusunu bozmasin. Ehram üretildikten sonra 250 yillik ömürleri olacak” dedi.
“Tezgaha atilacak süre yaklasik 3 haftayi buluyor”
Tasbasi, yünün yikanmadan tezgaha gitme süresinin en az 3 hafta oldugunu belirterek, “Ustalarimiz akarsuyun yaninda yünü tokaçlayarak yikiyorlar. Yünün yikandigi zaman köpürmesi ve içerisindeki kirin bir sekilde gitmesi gerekiyor. Yikandiktan sonra yünü kurutacaklar, sonra tekrar yikayacaklar ve sonra üçüncü kez yikadiktan sonra tekrar kurutacaklar. Sonrasinda çirpilacak, taranacak ve iplik haline getirilecek. Burada 1 hafta yikama sürecek. Tezgaha atilacak süre yaklasik 3 haftayi buluyor. En kaliteli yünü ehramda kullaniyoruz, bir altini kilimde geriye kalanlari ise çorap ve yorgan da kullaniyoruz” seklinde konustu.