Tunus'ta Cumhurbaskani Kays Said'in 'Olaganüstü Kararlarinin' Süresi Bitiyor
Said, 25 Temmuz'da basbakani azletme, Meclisin çalismalarini 30 gün boyunca durdurma gibi olaganüstü yetkileri üzerine aldigi kararlara imza atmisti Cumhurbaskani, bir aylik sürenin sonuna gelirken yeni bir basbakan atamadi ve yol haritasini açiklamadi Said'in açiklamalarindan yetkileri elinde topladigi süreyi uzatmasina kesin gözüyle bakiliyor.
ENES CANLI - Tunus Cumhurbaskani Kays Said'in, 25 Temmuz'da kitlesel protestolara ve ülkenin içinden geçtigi krizlere isaret ederek, olaganüstü yetkileri üzerine aldigi 30 günlük süre dolarken, Said'in yeni bir basbakan atamasi ve çözüm için yol haritasini açiklamasi bekleniyor.
Arap Bahari'nin dogum yeri Tunus'ta belirli araliklarla ve farkli siddetlerde devam eden sosyal, ekonomik, politik ve yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgininda kontrolden çikmis saglik krizi nedeniyle Tunuslular 25 Temmuz'da kitleler halinde sokaga indi.
Gösteriler sirasinda, ülkedeki yerlesik siyasete de yogun tepki gösterildi. Bazi bölgelerde Meclisin en büyük partisi Nahda Hareketi'nin merkezlerine saldirilar düzenlendi.
Cumhurbaskani, ülkenin tehlikede oldugu sirada kendisine olaganüstü yetkiler taniyan Anayasa'nin 80. maddesini hayata geçirdigini duyurdu.
Kays Said, Meclisin çalismalarini 30 gün boyunca durdurdugunu, tüm milletvekillerinin dokunulmazliginin kaldirildigini, basbakani azlettigini ve yeni bir basbakan atayacagini, ayrica yolsuzluk dosyalari için kendisini bassavci olarak görevlendirdigini açikladi.
Tunus'ta bir kesim Cumhurbaskani'nin bu kararlarini havai fiseklerle kutlarken siyasi partilerin çogunlugu Anayasa'nin yanlis yorumu ve bir darbe girisimi oldugunu savundu. Bunun aksine bazi siyasi partiler de "Said'in yanlis giden süreci düzelttigi" yorumu yapti.
Ülkedeki sivil toplum kuruluslari ve siyasi partilerden Said'in söz konusu kararlarina itirazlar geldi. Ancak, ülkedeki tüm aktörler tansiyonu yükseltecek adimlardan da uzak durdu.
Said'in aldigi olaganüstü kararlarin 30 günlük süresi dolmak üzere ancak Cumhurbaskani henüz yeni bir basbakan atamadi veya ülkedeki bu krizin asilmasi için yol haritasini açiklamadi.
Birkaç gün önce "yeni hükümeti ilerleyen günlerde açiklayacagini" duyuran Said, yakin zamanda aldigi kararlara iliskin "Geri dönüse imkan yok." ifadelerini kullandi.
Said'in 25 Temmuz öncesindeki siyasi tabloya referansla yaptigi "geri dönüs yok" beyaniyla olaganüstü yetkilerin kendisinde kaldigi süreyi uzatmasina kesin gözüyle bakiliyor. Ancak, Said'in ülkeyi krizden çikarmak için sunacagi yol haritasi ve ülkenin yakin gelecegine iliskin belirsizlik devam ediyor.
- Bir ay içinde neler yasandi?
Tunus'ta Cumhurbaskani Kays Said, olaganüstü yetkileri kendisinde tanimlamasinin ardindan Savunma, Içisleri, Adalet bakanlarini görevden aldi. Said, Içisleri, Saglik, Ekonomi, Iletisim bakanliklarina yeni isimler atadi.
Said, bunun yani sira ülkedeki yargi, emniyet, yerel yönetim valileri ve devlet yönetimindeki üst düzey bürokraside birçok ismi görevden alarak yerlerine yeni isimler getirdi.
Tunus'ta milletvekillerinin dokunulmazliginin kaldirilmasiyla milletvekillerinin bazilarina seyahat yasagi getirildi ve bazi vekiller de gözaltina alindi, bunun yani sira yargi ve bürokrasiden bazi isimler hakkinda da ev hapsi cezasi verildi.
Tunus Parlamentosundaki 217 sandalyenin 52'sine sahip Nahda Hareketi, ilk asamada yasananlari "anayasal bir darbe girisimi" seklinde tanimlamasina ragmen Hareket sonrasinda Said'e ve ülkedeki tüm siyasi aktörlere diyalog çagrisi yaparak, "Cumhurbaskani'nin kararlarinin reform için firsata çevrilmesi" açiklamasi yapti.
Said, birçok konusmasinda aldigi kararlarin, ülkeyi benzeri görülmemis çöküsten koruma, halkin artan sefalet ve yoksulluguna son verme amaci tasidigini belirtirken, Tunus'a karsi komplolardan bahsetti ancak detay vermedi.
- Uluslararasi tutum
Arap Bahari'nin kisisel hak ve özgürlükler, demokrasi insasi konusunda basari örnegi olarak kabul edilen Tunus'ta yasanan olaylar karsisinda uluslararasi toplum, "bekle-gör" siyaseti benimsedi.
Bati baskentlerinin çogu Tunus'taki olaylara iliskin "anayasal düzene, hukuka dönülmesi, Meclisin faaliyetlerine yeniden baslamasi" yönünde mesaj verdi ancak herhangi bir yaptirim veya baski dilinden uzak durdu.
Said'in önündeki en önemli dosyalardan biri olarak Tunus'un, Uluslararasi Para Fonu (IMF) ile imzalamaya çalistigi kredi anlasmasi dikkati çekiyor.
IMF, söz konusu anlasma için Tunus'tan "aci reçete" niteligindeki sartlari yerine getirmesini istiyor. Halk destegini arkasinda hisseden Said'in bu taleplere ne ölçüde karsilik vermek istedigiyse süpheli.
Öte yandan, Said'in yeni bir basbakan için düsündügü belirtilen isimlerden bazilari siyaset disindan gelen bagimsiz sahislar olarak zikrediliyor. Ancak, IMF ve diger uluslararasi kredi kuruluslarinin Tunus'tan beklentisinin, ekonomi alaninda tecrübeye sahip bir basbakanla yola devam etmesi oldugu basina yansiyor.
Benzer sekilde, Cezayir ve Libya gibi komsu ülkeler de Tunus'taki gelismeleri yakindan izliyor. Tunus'taki istikrarsizligin dogrudan etkilerini hissetme endisesi tasiyan bu ülkeler komsularindaki sürecin netlesmesini bekliyor.
- Muhtemel senaryolar
Tunus'ta kulislere ve yerel basina yansiyan haberlere göre Said, olaganüstü yetkileri kendisinde topladigi süreyi 1 ila 6 ay arasinda uzatacak.
Tunuslu siyasi analist Selahaddin el-Cursi, AA muhabirine yaptigi degerlendirmede, Tunus Cumhurbaskani'nin kafasindaki plani kestirmenin henüz çok zor oldugunu söyledi.
Cursi, sürecin birkaç muhtemel senaryoya açik oldugunu vurgulayarak, bunlardan hangisinin daha gerçekçi oldugunu ise sadece Said'in bildigini dile getirdi.
Cumhurbaskani'nin ülkeyi içine soktugu olaganüstü durumun devam edecegini savunan Cursi, su ifadeleri kullandi:
"Anayasa ve hukuk konularinda Cumhurbaskani'nin yorumlari gelecek dönemde de devam edecek. Erken seçim ihtimalini tahmin etmek çok güç. Cumhurbaskani, bazi uzmanlarla bir Anayasa degisikligini seçimden önce yapmak isteyecektir."
Tunuslu gazeteci Salih Atiyye de aradan geçen bir aya ragmen Cumhurbaskani'nin kafasindaki yol haritasinin netlesmedigini belirterek, ülkeyi bugünkü noktaya tasiyan birçok sorunun çözüm bekledigine dikkati çekti.
Said'in önce kritik devlet kademelerinde arzuladigi dönüsümü tamamlamak isteyecegi degerlendirmesini yapan Atiyye, Cumhurbaskani'nin mevcut yari baskanlik biçimindeki yönetim sistemi, buna uygun seçim sistemi ve siyasi rejimi dönüstürmek isteyecegi yorumunu yapti.
Kaynak: AA
Arap Bahari'nin dogum yeri Tunus'ta belirli araliklarla ve farkli siddetlerde devam eden sosyal, ekonomik, politik ve yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgininda kontrolden çikmis saglik krizi nedeniyle Tunuslular 25 Temmuz'da kitleler halinde sokaga indi.
Gösteriler sirasinda, ülkedeki yerlesik siyasete de yogun tepki gösterildi. Bazi bölgelerde Meclisin en büyük partisi Nahda Hareketi'nin merkezlerine saldirilar düzenlendi.
Cumhurbaskani, ülkenin tehlikede oldugu sirada kendisine olaganüstü yetkiler taniyan Anayasa'nin 80. maddesini hayata geçirdigini duyurdu.
Kays Said, Meclisin çalismalarini 30 gün boyunca durdurdugunu, tüm milletvekillerinin dokunulmazliginin kaldirildigini, basbakani azlettigini ve yeni bir basbakan atayacagini, ayrica yolsuzluk dosyalari için kendisini bassavci olarak görevlendirdigini açikladi.
Tunus'ta bir kesim Cumhurbaskani'nin bu kararlarini havai fiseklerle kutlarken siyasi partilerin çogunlugu Anayasa'nin yanlis yorumu ve bir darbe girisimi oldugunu savundu. Bunun aksine bazi siyasi partiler de "Said'in yanlis giden süreci düzelttigi" yorumu yapti.
Ülkedeki sivil toplum kuruluslari ve siyasi partilerden Said'in söz konusu kararlarina itirazlar geldi. Ancak, ülkedeki tüm aktörler tansiyonu yükseltecek adimlardan da uzak durdu.
Said'in aldigi olaganüstü kararlarin 30 günlük süresi dolmak üzere ancak Cumhurbaskani henüz yeni bir basbakan atamadi veya ülkedeki bu krizin asilmasi için yol haritasini açiklamadi.
Birkaç gün önce "yeni hükümeti ilerleyen günlerde açiklayacagini" duyuran Said, yakin zamanda aldigi kararlara iliskin "Geri dönüse imkan yok." ifadelerini kullandi.
Said'in 25 Temmuz öncesindeki siyasi tabloya referansla yaptigi "geri dönüs yok" beyaniyla olaganüstü yetkilerin kendisinde kaldigi süreyi uzatmasina kesin gözüyle bakiliyor. Ancak, Said'in ülkeyi krizden çikarmak için sunacagi yol haritasi ve ülkenin yakin gelecegine iliskin belirsizlik devam ediyor.
- Bir ay içinde neler yasandi?
Tunus'ta Cumhurbaskani Kays Said, olaganüstü yetkileri kendisinde tanimlamasinin ardindan Savunma, Içisleri, Adalet bakanlarini görevden aldi. Said, Içisleri, Saglik, Ekonomi, Iletisim bakanliklarina yeni isimler atadi.
Said, bunun yani sira ülkedeki yargi, emniyet, yerel yönetim valileri ve devlet yönetimindeki üst düzey bürokraside birçok ismi görevden alarak yerlerine yeni isimler getirdi.
Tunus'ta milletvekillerinin dokunulmazliginin kaldirilmasiyla milletvekillerinin bazilarina seyahat yasagi getirildi ve bazi vekiller de gözaltina alindi, bunun yani sira yargi ve bürokrasiden bazi isimler hakkinda da ev hapsi cezasi verildi.
Tunus Parlamentosundaki 217 sandalyenin 52'sine sahip Nahda Hareketi, ilk asamada yasananlari "anayasal bir darbe girisimi" seklinde tanimlamasina ragmen Hareket sonrasinda Said'e ve ülkedeki tüm siyasi aktörlere diyalog çagrisi yaparak, "Cumhurbaskani'nin kararlarinin reform için firsata çevrilmesi" açiklamasi yapti.
Said, birçok konusmasinda aldigi kararlarin, ülkeyi benzeri görülmemis çöküsten koruma, halkin artan sefalet ve yoksulluguna son verme amaci tasidigini belirtirken, Tunus'a karsi komplolardan bahsetti ancak detay vermedi.
- Uluslararasi tutum
Arap Bahari'nin kisisel hak ve özgürlükler, demokrasi insasi konusunda basari örnegi olarak kabul edilen Tunus'ta yasanan olaylar karsisinda uluslararasi toplum, "bekle-gör" siyaseti benimsedi.
Bati baskentlerinin çogu Tunus'taki olaylara iliskin "anayasal düzene, hukuka dönülmesi, Meclisin faaliyetlerine yeniden baslamasi" yönünde mesaj verdi ancak herhangi bir yaptirim veya baski dilinden uzak durdu.
Said'in önündeki en önemli dosyalardan biri olarak Tunus'un, Uluslararasi Para Fonu (IMF) ile imzalamaya çalistigi kredi anlasmasi dikkati çekiyor.
IMF, söz konusu anlasma için Tunus'tan "aci reçete" niteligindeki sartlari yerine getirmesini istiyor. Halk destegini arkasinda hisseden Said'in bu taleplere ne ölçüde karsilik vermek istedigiyse süpheli.
Öte yandan, Said'in yeni bir basbakan için düsündügü belirtilen isimlerden bazilari siyaset disindan gelen bagimsiz sahislar olarak zikrediliyor. Ancak, IMF ve diger uluslararasi kredi kuruluslarinin Tunus'tan beklentisinin, ekonomi alaninda tecrübeye sahip bir basbakanla yola devam etmesi oldugu basina yansiyor.
Benzer sekilde, Cezayir ve Libya gibi komsu ülkeler de Tunus'taki gelismeleri yakindan izliyor. Tunus'taki istikrarsizligin dogrudan etkilerini hissetme endisesi tasiyan bu ülkeler komsularindaki sürecin netlesmesini bekliyor.
- Muhtemel senaryolar
Tunus'ta kulislere ve yerel basina yansiyan haberlere göre Said, olaganüstü yetkileri kendisinde topladigi süreyi 1 ila 6 ay arasinda uzatacak.
Tunuslu siyasi analist Selahaddin el-Cursi, AA muhabirine yaptigi degerlendirmede, Tunus Cumhurbaskani'nin kafasindaki plani kestirmenin henüz çok zor oldugunu söyledi.
Cursi, sürecin birkaç muhtemel senaryoya açik oldugunu vurgulayarak, bunlardan hangisinin daha gerçekçi oldugunu ise sadece Said'in bildigini dile getirdi.
Cumhurbaskani'nin ülkeyi içine soktugu olaganüstü durumun devam edecegini savunan Cursi, su ifadeleri kullandi:
"Anayasa ve hukuk konularinda Cumhurbaskani'nin yorumlari gelecek dönemde de devam edecek. Erken seçim ihtimalini tahmin etmek çok güç. Cumhurbaskani, bazi uzmanlarla bir Anayasa degisikligini seçimden önce yapmak isteyecektir."
Tunuslu gazeteci Salih Atiyye de aradan geçen bir aya ragmen Cumhurbaskani'nin kafasindaki yol haritasinin netlesmedigini belirterek, ülkeyi bugünkü noktaya tasiyan birçok sorunun çözüm bekledigine dikkati çekti.
Said'in önce kritik devlet kademelerinde arzuladigi dönüsümü tamamlamak isteyecegi degerlendirmesini yapan Atiyye, Cumhurbaskani'nin mevcut yari baskanlik biçimindeki yönetim sistemi, buna uygun seçim sistemi ve siyasi rejimi dönüstürmek isteyecegi yorumunu yapti.