Karaman 'Yogun Meteorit Toplama Alani' Olarak Belirlendi
Kirklareli Üniversitesi Havacilik ve Uzay Bilimleri Fakültesi Ögretim Üyesi Mehmet Yesiltas: 'Karaman'da farkli zamanlarda yapmis oldugum arama çalismalarinda toplam 5 meteorit buldum. Bu meteoritlerin toplam kütlesi 600 gram' 'Meteoritlerin kimyasal ve moleküler içerigini ortaya koymayi ve mevcut diger meteoritlerle karsilastirmayi planliyoruz. Bu sayede hem meteoritler hem de geldikleri asteroitler hakkinda bilgi edinmeyi planliyoruz'
ZEYNEP ÇETINKAYA - Karaman, küçük alanda bulunan 5 meteoritle "yogun meteorit toplama bölgesi" olarak nitelendirildi.
Kirklareli Üniversitesi Havacilik ve Uzay Bilimleri Fakültesi Ögretim Üyesi Mehmet Yesiltas, AA muhabirine, Karaman'da bulduklari meteoritlere ve bu kesiflerin önemine iliskin degerlendirmelerde bulundu.
Yesiltas, "yogun toplama alanlari"nin küçük bir bölgede, normal sayinin üstünde meteorit bulundugu zaman o bölgeye verilen bir statü oldugunu belirterek, meteoritlerin genellikle düstükleri ve bulunduklari yerin ismini aldiklarini söyledi.
Türkiye'de çesitli bölgelerin planli ve sistematik olarak aranmasi yoluyla meteorit bulunmasinin ilk defa gerçeklestigini ifade eden Yesiltas, söyle konustu:
"Meteorit bulma ve tespit edebilme potansiyelimizin yüksek olabilecegi bölgeleri belirleyerek 2021'de bu bölgelerde aramalar gerçeklestirdim. Bu bölgelerin arasinda Karaman da vardi. Karaman'da farkli zamanlarda yapmis oldugum arama çalismalarinda toplam 5 meteorit buldum. Bu meteoritlerin toplam kütlesi 600 gram. 5 meteorit nispeten küçük bir alanda bulundugu için onlara Karaman 001, Karaman 002, Karaman 003, Karaman 004 ve Karaman 005 isimleri verildi."
Toplanan meteoritleri inceleyip siniflandirdiktan sonra bunlarin Uluslararasi Meteorit Veri Tabani'na eklenmesi için basvurdugu bilgisini veren Yesiltas, "Bu basvurunun bir komite tarafindan degerlendirilmesinin ardindan kabul edilerek Karaman meteoritleri dünyadaki tüm meteoritlerin listelendigi veri tabanina eklendi ve resmiyet kazandi. Ayni zamanda Karaman bölgesi 'yogun toplama bölgesi' olarak belirlendi." dedi.
- "Meteoritler birbirinden farkli kimyasal içerige sahip"
Karaman'da buldugu 5 meteoritin "siradan kondritler" sinifindan oldugunu bildiren Yesiltas, bunlarin asteroitlerden geldigini, olustugundan bu yana fiziksel veya kimyasal ekstrem degisimlere ugramadiklari için geldikleri asteroitler ve onlarin geçirmis olduklari evreler hakkinda önemli bilgiler verebildigini dile getirdi.
Yesiltas, meteoritlerin kimyasal içeriklerinin birbirinden degisik oldugunu, bu durumun farkli asteroitlerden gelebileceklerine isaret ettigini belirterek, "Meteoritlerin kimyasal ve moleküler içerigini ortaya koymayi ve mevcut diger meteoritlerle karsilastirmayi planliyoruz. Bu sayede hem meteoritler hem de geldikleri asteroitler hakkinda bilgi edinmeyi planliyoruz." diye konustu.
- "Bir yil içinde ilk defa bu sayida meteorit tespit edildi"
Türkiye'deki meteorit arastirmalarinin hiz kazandigini vurgulayan Yesiltas, sunlari kaydetti:
"Karaman'da bulunan meteoritlerle Türkiye'deki meteoritlerin sayisi 20'den 25'e çikti. 2021 yilinda Karaman meteoritleri dahil toplam 8 farkli meteoritin tespiti, kimyasal siniflandirilmasi ve Uluslararasi Meteorit Veri Tabani'na kaydedilmesini sagladik. Bu sayi ülkemiz için bir ilk çünkü 1 yil içinde ilk defa bu sayida meteorit tespit edildi. Bu durum meteorit arastirmalari için olumlu bir gelisme."
Yesiltas, meteoritlerin bir yapbozun parçalarina benzetilebilecegine isaret ederek, "Karaman'da bulunan meteoritler H5 ve LL5 tipi siradan kondritler olup, bu tip ve siniftan bir meteorit ülkemizde bilimsel arastirma için mevcut degildi fakat su an mevcut. Ülkemizde yürütülmekte olan meteorit çalismalariyla yapbozun daha fazla parçasini bir araya getirmeyi ve uzay, günes sistemimiz ve hatta öncesi hakkinda daha fazla bilgi edinmeyi hedefliyoruz." ifadelerini kullandi.
- "Meteoritlerin tespiti tecrübe gerektiriyor"
Meteorit tespitinin tecrübe gerektirdigine dikkati çeken Yesiltas, kullandiklari yöntemlere iliskin de bilgi verdi.
Yesiltas, hata orani çok yüksek olan ve çesitli laboratuvarlarda uygulanan x-isini tabancasiyla ölçüm yönteminin aksine, yapay zeka ve derin ögrenme gibi yenilikçi yöntemleri entegre ederek gelistirdikleri meteorit tespit algoritmasini kullandiklarini ifade ederek, "Bu algoritmayla hem fiziksel hem de kimyasal özellikleri ölçülen örnek daha sonra 2000'den fazla meteorit verisiyle karsilastirilip, çok daha dogru ve güvenilir bir sekilde tespit yapiliyor." dedi.
Türkiye'de bu tespit ve siniflandirma algoritmasini ilk defa Karaman meteoritlerinde kullandiklarini vurgulayan Yesiltas, "Buldugumuz 5 meteoriti yüksek güvenirlilikle siniflandirdik. Böyle bir yöntemi hem ülkemizde kullanima sunmus olmaktan hem de meteoritleri daha hizli ve güvenilir bir sekilde tespit ediyor olmaktan mutluluk duyuyoruz." diye konustu.
Kaynak: AA
Kirklareli Üniversitesi Havacilik ve Uzay Bilimleri Fakültesi Ögretim Üyesi Mehmet Yesiltas, AA muhabirine, Karaman'da bulduklari meteoritlere ve bu kesiflerin önemine iliskin degerlendirmelerde bulundu.
Yesiltas, "yogun toplama alanlari"nin küçük bir bölgede, normal sayinin üstünde meteorit bulundugu zaman o bölgeye verilen bir statü oldugunu belirterek, meteoritlerin genellikle düstükleri ve bulunduklari yerin ismini aldiklarini söyledi.
Türkiye'de çesitli bölgelerin planli ve sistematik olarak aranmasi yoluyla meteorit bulunmasinin ilk defa gerçeklestigini ifade eden Yesiltas, söyle konustu:
"Meteorit bulma ve tespit edebilme potansiyelimizin yüksek olabilecegi bölgeleri belirleyerek 2021'de bu bölgelerde aramalar gerçeklestirdim. Bu bölgelerin arasinda Karaman da vardi. Karaman'da farkli zamanlarda yapmis oldugum arama çalismalarinda toplam 5 meteorit buldum. Bu meteoritlerin toplam kütlesi 600 gram. 5 meteorit nispeten küçük bir alanda bulundugu için onlara Karaman 001, Karaman 002, Karaman 003, Karaman 004 ve Karaman 005 isimleri verildi."
Toplanan meteoritleri inceleyip siniflandirdiktan sonra bunlarin Uluslararasi Meteorit Veri Tabani'na eklenmesi için basvurdugu bilgisini veren Yesiltas, "Bu basvurunun bir komite tarafindan degerlendirilmesinin ardindan kabul edilerek Karaman meteoritleri dünyadaki tüm meteoritlerin listelendigi veri tabanina eklendi ve resmiyet kazandi. Ayni zamanda Karaman bölgesi 'yogun toplama bölgesi' olarak belirlendi." dedi.
- "Meteoritler birbirinden farkli kimyasal içerige sahip"
Karaman'da buldugu 5 meteoritin "siradan kondritler" sinifindan oldugunu bildiren Yesiltas, bunlarin asteroitlerden geldigini, olustugundan bu yana fiziksel veya kimyasal ekstrem degisimlere ugramadiklari için geldikleri asteroitler ve onlarin geçirmis olduklari evreler hakkinda önemli bilgiler verebildigini dile getirdi.
Yesiltas, meteoritlerin kimyasal içeriklerinin birbirinden degisik oldugunu, bu durumun farkli asteroitlerden gelebileceklerine isaret ettigini belirterek, "Meteoritlerin kimyasal ve moleküler içerigini ortaya koymayi ve mevcut diger meteoritlerle karsilastirmayi planliyoruz. Bu sayede hem meteoritler hem de geldikleri asteroitler hakkinda bilgi edinmeyi planliyoruz." diye konustu.
- "Bir yil içinde ilk defa bu sayida meteorit tespit edildi"
Türkiye'deki meteorit arastirmalarinin hiz kazandigini vurgulayan Yesiltas, sunlari kaydetti:
"Karaman'da bulunan meteoritlerle Türkiye'deki meteoritlerin sayisi 20'den 25'e çikti. 2021 yilinda Karaman meteoritleri dahil toplam 8 farkli meteoritin tespiti, kimyasal siniflandirilmasi ve Uluslararasi Meteorit Veri Tabani'na kaydedilmesini sagladik. Bu sayi ülkemiz için bir ilk çünkü 1 yil içinde ilk defa bu sayida meteorit tespit edildi. Bu durum meteorit arastirmalari için olumlu bir gelisme."
Yesiltas, meteoritlerin bir yapbozun parçalarina benzetilebilecegine isaret ederek, "Karaman'da bulunan meteoritler H5 ve LL5 tipi siradan kondritler olup, bu tip ve siniftan bir meteorit ülkemizde bilimsel arastirma için mevcut degildi fakat su an mevcut. Ülkemizde yürütülmekte olan meteorit çalismalariyla yapbozun daha fazla parçasini bir araya getirmeyi ve uzay, günes sistemimiz ve hatta öncesi hakkinda daha fazla bilgi edinmeyi hedefliyoruz." ifadelerini kullandi.
- "Meteoritlerin tespiti tecrübe gerektiriyor"
Meteorit tespitinin tecrübe gerektirdigine dikkati çeken Yesiltas, kullandiklari yöntemlere iliskin de bilgi verdi.
Yesiltas, hata orani çok yüksek olan ve çesitli laboratuvarlarda uygulanan x-isini tabancasiyla ölçüm yönteminin aksine, yapay zeka ve derin ögrenme gibi yenilikçi yöntemleri entegre ederek gelistirdikleri meteorit tespit algoritmasini kullandiklarini ifade ederek, "Bu algoritmayla hem fiziksel hem de kimyasal özellikleri ölçülen örnek daha sonra 2000'den fazla meteorit verisiyle karsilastirilip, çok daha dogru ve güvenilir bir sekilde tespit yapiliyor." dedi.
Türkiye'de bu tespit ve siniflandirma algoritmasini ilk defa Karaman meteoritlerinde kullandiklarini vurgulayan Yesiltas, "Buldugumuz 5 meteoriti yüksek güvenirlilikle siniflandirdik. Böyle bir yöntemi hem ülkemizde kullanima sunmus olmaktan hem de meteoritleri daha hizli ve güvenilir bir sekilde tespit ediyor olmaktan mutluluk duyuyoruz." diye konustu.