Finansal Piyasalarda 2021 Böyle Geçti Açiklamasi Ocak-Subat-Mart

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgini kaynakli süregelen risklerin devralindigi 2021 yilinin ilk çeyreginde, her ne kadar küresel çapta hizlanan asi uygulamalari gelecek döneme iliskin beklentileri olumlu etkilese de düsük büyüme ve enflasyon endiseleri pay ve tahvil piyasalarinda dalgalanmalara yol açti.

Dünya ekonomileri, yorgun basladigi 2021 yilinda en büyük sinavi düsük büyüme ve yükselen enflasyon karsisinda verdi. Kovid-19'un ekonomilerde yarattigi bu tahribati gidermek amaciyla geçen yil rekor düzeyde mali ve parasal desteklere basvuran ülkeler, ilk çeyrekte her ne kadar asilarin yayginlasmasiyla rahat bir nefes alsa da salginda ortaya çikan yeni varyantlar sonrasi yeniden ek kisitlayici tedbirlere basvurdu. Bu durum, merkez bankalarinin 2020'de devreye aldigi destekleyici para politikalarini ilk çeyrek boyunca sürdürmelerini beraberinde getirdi.

Bu dönemde, ABD Merkez Bankasi (Fed) politika faizini degistirmeyerek 0-0,25 araliginda birakirken, istihdam ve enflasyon hedefleri saglanana kadar varlik alimlarinin devam edecegi yönlendirmesini korudu. Bununla birlikte mart ayinda ABD'de enflasyon beklentilerindeki hizli yükselis, Fed'in para politikasinda erken bir sikilasma ihtimali tartismalarini baslatti. Bu gelisme sonrasi ABD'nin 10 yillik tahvil faizleri 1 Mart'ta yüzde 1,7760 ile yilin en yüksek seviyesini gördü. Mali tarafta ise ocak ayinda göreve baslayan ABD Baskani Joe Biden, mart sonunda Kovid-19 salgininin etkileriyle mücadele kapsaminda 1,9 trilyon dolarlik ekonomik destek paketini onayladi.

Avrupa Merkez Bankasi (ECB) tarafinda daha "güvercin" bir tonun hakim oldugu ilk çeyrekte, faiz oranlari ve Pandemi Acil Alim Programi (PEPP) büyüklügünde degisiklige gidilmezken kisa vadede ekonomik belirsizliklerin devam etmesi nedeniyle tüm araçlarla gerekli ayarlamalarin yapilabilecegi mesajiyla piyasalara güven verildi.

Asya'da ise Japonya Merkez Bankasi'nin (BoJ) para politikasini daha da esnetecek kararlar aldigi görüldü. Banka, mart ayindaki toplantisinda Eylül 2016'dan sonra ilk kez para politikasini kapsamli bir sekilde degerlendirerek devlet tahvili getirilerine yönelik hedef bant araligini genisletti.

Öte yandan Amerikan borsasinda, sosyal medya platformu Reddit üzerinden örgütlenen bir grup küçük yatirimcinin alimlariyla video oyun saticisi GameStop'in daha önce 17 dolar civarinda seyreden hisse fiyati 483 dolara kadar çikti. Küçük yatirimcilarin bir araya gelerek Wall Street devlerine karsi mücadelesi olarak tarihe geçen olayin baska hisse senetlerine de siçrayabilecegi endiseleri piyasalarda volatiliteyi artirdi.

Yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi (TCMB) subatta zorunlu karsilik oranlarini 200 baz puan artirmasinin ardindan, mart ayinda da önden yüklemeli faiz artirimina gitti. Banka, enflasyon görünümü üzerinde olusan yukari yönlü riskler nedeniyle politika faizini yüzde 17'den yüzde 19'a yükseltti. Mart ayinin sonunda Cumhurbaskanligi Kararnamesi ile TCMB Baskani Naci Agbal görevinden alinarak, yerine Prof. Dr. Sahap Kavcioglu atandi.

Tüm dünyada enflasyonda yükselisin rakamlara yansiyarak tedirginlikleri artirdigi ilk çeyrekte, büyüme tarafinda ise ülkelerin 2020 bilançosu belli oldu. ABD ekonomisinin yüzde 3,5 küçülerek 1946'dan bu yana en kötü performansini kaydettigi 2020'de, Avrupa Birligi (AB) ekonomisi de yüzde 6,4 daraldi. Bu dönemde Çin yüzde 2,3 ve Türkiye yüzde 1,8 büyüyerek G20'nin en iyi performans gösteren iki ekonomisi oldu. Açiklanan veriler sonrasi uluslararasi kurum ve kuruluslarin Türkiye'ye iliskin büyüme beklentilerini yukari yönlü revize ettigi görüldü.

Borsa Istanbul AS'nin pay piyasasi açilis seansinda kural degisikligine gittigi ilk çeyrekte, BIST 100 endeksi ocak ve subat aylarinda yataya yakin bir seyir izlemesinin ardindan martta yüzde 5,4 deger kaybetti. Endeks böylece ilk çeyregi yüzde 5,8 düsüsle 1.391,73 puandan tamamladi. Yila 7,43 seviyelerinden baslayan dolar/TL ise ilk çeyrekte yüzde 11'e yakin deger kazanarak mart ayini 8,2489'dan kapatti.

Yatirimcilarin tahvil piyasasina yönelmesi ile altinin ons fiyatinda ilk çeyrekte yüzde 10,2'lik sert bir düsüs yasanirken, ayni süreçte yurt içinde gram altin yüzde 0,3'lük deger kaybiyla 452,6 liraya geriledi. Türkiye'de uzun vadeli tahvil faizleri ise yila basladigi yüzde 12,9 seviyelerinden yükselise geçerek mart sonunda yüzde 18,86'ya çikti.

AA muhabirinin derledigi bilgilere göre, yilin ilk çeyregindeki önemli gelismeler söyle:

5 OCAK:

- Dünya Bankasi, 2020 için Türkiye ekonomisine yönelik yüzde 3,8'lik daralma tahminini yüzde 0,5 büyüme yönünde revize etti. Banka, söz konusu beklentisini 2021 için yüzde 5'ten yüzde 4,5'e indirdi.

8 OCAK:

- TCMB bünyesinde gelistirilen yeni nesil anlik perakende ödeme uygulamasi Fonlarin Anlik ve Sürekli Transferi (FAST) Sistemi, vatandasin kullanima açildi.

13 OCAK:

- ECB Baskani Christine Lagarde, bankanin olasi dijital avro ihracina yönelik kamuoyu görüsü alinmasinin tamamlandigini bildirdi.

14 OCAK:

- Fitch Ratings Direktörü Douglas Winslow, asilamalarin yapilmasi ve kisitlamalarin azaltilmasiyla Türkiye ekonomisinin özellikle yilin ikinci yarisindan sonra hiz kazanacagini, büyümenin 2021'de yüzde 3,5 seviyesinde olmasinin beklendigini bildirdi.

18 OCAK:

- Çin ekonomisi 2020'de yüzde 2,3 büyüdü.

19 OCAK:

- Uluslararasi kredi derecelendirme kurulusu Standard & Poor's (S&P), Çin'deki tüketicilerin hala temkinli oldugunu, finansal kosullarin 2020'nin sonunda siki olmaya devam ettigini, bu durumun toparlanmanin ivmesini sinirlayacagini belirtti.

20 OCAK:

- ABD'de 3 Kasim seçimlerini kazanan Joe Biden, ABD Kongresindeki törende yemin ederek görevine resmi olarak basladi.

- Çin Merkez Bankasi (PBoC), politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.

- Uluslararasi kredi derecelendirme kurulusu Moody's, Kovid-19 salgininin Avro Bölgesi'nde uzun vadeli ekonomik duraklama riskini artirdigini bildirdi.

21 OCAK:

- TCMB, politika faizini degistirmeyerek yüzde 17 düzeyinde birakti.

- ECB, piyasa beklentileri dogrultusunda, faiz oranlari ve PEPP'te degisiklige gitmedi. ECB Baskani Christine Lagarde, kararin ardindan yaptigi açiklamada, Kovid-19 vaka sayisindaki artis ve bununla ilgili kisitlamalarin ekonomiye zarar verdigini belirterek, "Avro Bölgesi'nin ekonomik büyüme görünümü üzerindeki riskler hala asagi yönlü." ifadesini kullandi.

- BoJ, faizlerde ve para politikasinda degisiklige gitmezken, 2021 mali yilina iliskin büyüme beklentisini yüzde 3,6'dan yüzde 3,9'a, enflasyon tahminini yüzde 0,4'ten yüzde 0,5'e revize etti.

22 OCAK:

- OECD Istanbul Merkezi açildi.

23 OCAK:

- S&P, Türkiye'nin döviz cinsinden kredi notunu "B+", yerel para birimi cinsinden kredi notunu ise "BB-" olarak teyit etti. Kurulus, Türkiye ekonomisinin bu yil yüzde 3,6, 2022'de yüzde 3,5, 2023'te yüzde 3,3 ve 2024'te yüzde 3,3 büyüyecegi öngörüsünde bulundu.

26 OCAK:

- IMF, Türkiye ekonomisinin 2021'de büyümeye devam ederek yüzde 6 düzeyinde bir milli gelir artisini yakalayacagi öngörüsünde bulundu. Fon ayrica, küresel ekonomiye iliskin büyüme tahminini 2021 için yüzde 5,2'den yüzde 5,5'e yükseltti, 2022 için yüzde 4,2 olarak belirledi.

- Dünya Bankasi, Türkiye'ye yönelik Organize Sanayi Bölgeleri Projesiyle 300 milyon dolarlik finansman saglayacagini duyurdu.

- ABD Baskani Joe Biden'in Hazine Bakani adayi Janet Yellen, Senato'dan aldigi onayin ardindan yemin ederek görevine basladi.

27 OCAK:

- Fed, beklentiler dahilinde politika faizini degistirmeyerek 0-0,25 araliginda sabit birakirken, istihdam ve enflasyon hedefleri saglanana kadar varlik alimlarinin devam edecegi yönündeki sözlü yönlendirmesini yineledi.

- BoJ Baskani Kuroda Haruhiko, Japonya'nin finansal saglik durumunun ciddiyetini korudugunu, enflasyon hedefinin simdiye dek yakalanmamasindan dolayi sorumluluk hissettigini söyledi.

28 OCAK:

- TCMB'nin yilin ilk Enflasyon Raporu'nda, "Enflasyonun, yüzde 70 olasilikla, 2021 sonunda orta noktasi yüzde 9,4 olmak üzere, yüzde 7,3 ile yüzde 11,5 araliginda, 2022 sonunda orta noktasi yüzde 7,0 olmak üzere yüzde 4,6 ile yüzde 9,4 araliginda gerçeklesecegi tahmin edilmektedir." denildi.

- TCMB Baskani Naci Agbal, rapora iliskin düzenlenen toplantida, enflasyon tahminleri üzerinde yukari yönlü risklerin önemini korudugunu, bu nedenle siki para politikasi durusunu devam ettirmek zorunda olduklarini belirterek, "Faiz indirimlerine dönük bir gündemin konusulmasi için çok erken oldugunu degerlendiriyoruz." açiklamasini yapti.

- IMF, küresel mali destegin 14 trilyon dolara ulastigini, bu destegin toparlanma saglam bir sekilde gerçeklesene kadar devam etmesi gerektigini bildirdi.

- ABD ekonomisi, Kovid-19 salgininin etkisiyle 2020'de yüzde 3,5 küçülerek 1946'dan bu yana en kötü performansini kaydetti.

- Game Stop hisseleri, sosyal medya platformu Reddit üzerinden örgütlenen bireysel yatirimcilarin alimlariyla yükselise geçerek 483 dolari gördü.

- SPK ile Katar Finansal Merkezi Düzenleyici Otoritesi (QFCRA) arasinda ikili is birligi mutabakati imzalandi.

1 SUBAT:

- TCMB, enflasyon hedefinden sapmanin nedenleri ve alinmasi gereken önlemlere iliskin hükumete açik mektup gönderdi.

2 SUBAT:

- AB ekonomisi, Kovid-19 salgininin etkisiyle 2020 yilinda yüzde 6,4 daraldi.

3 SUBAT:

- Italya'da hükümet kurma görevi Eski Avrupa Merkez Bankasi Baskani Draghi'ye verildi.

- TCMB Idare Merkezi bünyesinde Gida ve Tarimsal Ürün Piyasalari Analiz Müdürlügü, Katilim Bankaciligi Müdürlügü ve Mali Kontrol Müdürlügü kuruldu.

- Dünya Bankasi, geçen yil Türkiye'ye rekor düzeyde destek saglayarak toplam tutari 2,5 milyar dolari bulan 9 kritik kalkinma projesi için finansman kullandirdigini bildirdi.

4 SUBAT:

- ECB, Avro Bölgesi disindaki merkez bankalariyla olusturulan repo ve swap hatlarinin 9 ay uzatildigini duyurdu.

- BoE yüzde 0,1 düzeyindeki politika faizini ve 875 milyar sterlinlik tahvil alim programini degistirmezken, bankalara gerekirse negatif faiz oranlarina hazirlanmasi gerektigini bildirdi.

5 SUBAT:

- Pay piyasasi açilis seansinda kural degisikligine gidildi.

8 SUBAT:

- Borsa Istanbul, araci kurumlarin arastirma faaliyetlerine destek olacak bir program baslatti.

- ECB Baskani Lagarde, Kovid-19 vakalarinda artis, virüsteki mutasyonlar ve siki kisitlayici tedbirlerin, Avro Bölgesi ekonomik faaliyetine yönelik önemli asagi yönlü risk ortaya koydugu uyarisinda bulundu.

- Elektrikli otomobil üreticisi Tesla'nin ABD Menkul Kiymetler ve Borsa Komisyonu'na yaptigi bildirimde 1,5 milyar dolarlik varligini Bitcoin'e yatirdigini ve yakinda ödeme türü olarak Bitcoin'i kabul etmeyi planladigini duyurmasi ile Bitcoin'in fiyati yüzde 20 deger kazandi.

12 SUBAT:

- Ödemeler dengesi Aralik 2020'de 3 milyar 210 milyon dolar açik verirken, 2020 yili cari islemler açigi 36 milyar 724 milyon dolar oldu.

17 SUBAT:

- Fed'in son toplantisina ait tutanaklar, ülkedeki ekonomik kosullarin uzun vadeli hedeflerin uzaginda oldugunu ve hedeflere ulasilincaya kadar destekleyici politika durusunun devam etmesi gerektigini ortaya koydu.

18 SUBAT:

- TCMB, politika faizini degistirmeyerek yüzde 17 düzeyinde birakti.

- IMF Türkiye Kidemli Daimi Temsilcisi Ben Kelmanson, Türkiye'de 2022'den itibaren büyümenin yüzde 3,5 civarindaki potansiyeline geri dönecegi tahmininde bulundu.

- ECB'nin ocak ayi para politikasi toplanti tutanaklarinda, Avro Bölgesi'nde enflasyonun hedefinden çok uzakta olduguna isaret edilerek, güçlü avronun endise kaynagi oldugu bildirildi.

20 SUBAT:

- PBoC, politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.

- Fitch Ratings, Türkiye'nin kredi notunu "BB-" olarak teyit ederken, kredi notu görünümünü "negatif"ten "duragan"a çevirdi. Fitch Ratings, Türkiye ekonomisinin 2021'de yüzde 5,7, 2022'de yüzde 4,7 büyüyecegini öngördü.

23 SUBAT:

- Iran Hükümet Sözcüsü Ali Rebii, Güney Kore ile vardiklari anlasmanin ilk asamasi kapsaminda, ABD'nin tek tarafli yaptirimlari nedeniyle bu ülkede tutulan 1 milyar dolarin serbest birakilacagini söyledi.

24 SUBAT:

- TCMB, Türk lirasi zorunlu karsilik oranlarini tüm vade dilimleri ve yükümlülük türlerinde 200 baz puan artirdi. Banka ayrica, Türk lirasi zorunlu karsiliklarin döviz cinsinden tesis edilebilmesi imkani azami oranini yüzde 30'dan yüzde 20'ye, Türk lirasi zorunlu karsiliklarin standart altin cinsinden tesis edilebilmesi imkani azami oranini yüzde 20’den yüzde 15’e düsürdü.

- TCMB, Türk lirasi cinsinden tesis edilen zorunlu karsiliklara uygulanacak faiz/nema oranini 150 baz puan artirarak yüzde 13,5'e yükseltti.

- Moody’s Türkiye’ye yönelik büyüme beklentisini 2021 için yüzde 3,5'ten 4'e, 2022 için yüzde 4'ten yüzde 5'e yükseltti.

1 MART:

- ABD'nin 10 yillik tahvil faizleri yüzde 1,7760 ile yilin en yüksek seviyesini gördü.

- Türkiye ekonomisi, 2020'de yüzde 1,8 büyüdü.

2 MART:

- IMF Baskani Kristalina Georgieva, G20 ülkelerinden özel çekme haklari (SDR) olarak adlandirilan rezerv para biriminin yeni tahsisi üzerinde çalismak için "devam sinyali" aldiklarini ifade etti.

- ECB Baskani Christine Lagarde, salgin döneminde Avro Bölgesi'nde sirketlere uygun finansal kosullar saglamaya devam edeceklerini belirtti.

3 MART:

- Almanya Merkez Bankasi (Bundesbank), temerrüt ve faiz artisi riskleri nedeniyle 2020 yili için kar payi dagitmama karari aldi. Böylece Bundesbank, 1979'dan bu yana ilk kez kar payi dagitmamis oldu.

- IMF, merkez bankalarinin negatif faiz orani politikasini reddetmemeleri ve kullanma olasiliklari düsük olsa bile araç setlerinin bir parçasi olarak tutmalari gerektigini belirtti.

5 MART:

- SPK, paylarin takasi ve öz kaynak olarak kabul edilebilecek kiymetlerde degisiklige gitti.

9 MART:

- Fitch Ratings Direktörü Douglas Winslow, Türkiye’de enflasyonun 2021 sonunda yüzde 11'e, 2022 sonunda yüzde 9,2 seviyesine gerilemesinin beklendigini duyurdu.

- OECD, küresel ekonomiye yönelik büyüme tahminini yüzde 4,2’den yüzde 5,6’ya yükseltti. Kurulus Türkiye’ye yönelik büyüme beklentisini ise 2021 için yüzde 2,9'dan yüzde 5,9'a, 2022 için yüzde 3,2'den yüzde 3'e revize etti.

10 MART:

- Moody's, Kovid-19 salgininin birçok sektör ve ülke için hala önemli bir kredi riski olusturdugunu belirterek, çogu ekonominin 2022'ye kadar salgin öncesi faaliyet seviyelerine dönemeyecegini bildirdi.

11 MART:

- Cari islemler hesabi ocakta 1 milyar 867 milyon dolar açik verirken, 12 aylik cari islemler açigi 36 milyar 599 milyon dolar oldu.

- ABD Baskani Joe Biden, Kongre'den geçen, Kovid-19 salgininin etkileriyle mücadele 1,9 trilyon dolarlik ekonomik destek paketini onayladi.

- ECB, piyasa beklentileri dogrultusunda, faiz oranlari ve PEPP'te degisiklige gitmedi. ECB Baskani Lagarde, kararin ardindan yaptigi açiklamada, tahvil getirilerindeki son artisin daha genis finansman kosullari için risk teskil ettigini belirterek, "Avro Bölgesi'nin 2021'de yüzde 4, 2022'de 4,1 ve 2023'te yüzde 2,1 büyümesini bekliyoruz." dedi.

17 MART:

- Fed politika faizinde ve varlik alim programinda degisiklige gitmedi.

- Fitch Ratings, Türkiye'ye iliskin büyüme tahminini 2021 için yüzde 3,5'ten 6,7'ye, 2022 için yüzde 4,5'ten 4,7'ye yükseltti.

18 MART:

- TCMB, politika faizini 200 baz puan artirarak yüzde 19'a yükseltti. Kurul, söz konusu karara gerekçe olarak; "Enflasyon beklentileri, fiyatlama davranislari ve orta vadeli enflasyon görünümü üzerinde olusan yukari yönlü riskleri" gösterirken, önden yüklemeli ve güçlü bir ilave parasal sikilastirma yapilmasina karar verildigini bildirdi.

- ECB Baskani Lagarde, Avro Bölgesi için kisa vadede ekonomik belirsizliklerin devam ettigini belirterek, ECB'nin tüm araçlarla gerekli ayarlamalari yapmaya hazir oldugunu söyledi.

19 MART:

- BoJ, faizlerde degisiklige gitmezken, para politikasini daha da esnetecek kararlar aldi. Bankanin Eylül 2016'dan bu yana ilk kez para politikasini kapsamli bir sekilde degerlendirdigi toplantida, devlet tahvili getirilerine yönelik hedef bant arti-eksi yüzde 0,20'den, arti-eksi yüzde 0,25 bandina genisletildi.

20 MART:

- Cumhurbaskanligi Kararnamesi ile TCMB Baskani Naci Agbal görevinden alinarak, yerine Prof. Dr. Sahap Kavcioglu atandi.

21 MART:

- TCMB Baskani Kavcioglu, yaptigi yazili açiklamada, enflasyonda kalici düsüsü saglama temel hedefi dogrultusunda para politikasi araçlarinin etkin bir sekilde kullanilmaya devam edilecegini belirtti.

22 MART:

- PBoC, politika faizi olarak baz alinan kredi faiz oranini degistirmeyerek yüzde 3,85 düzeyinde tuttu.

- Borsada islemler, Endekse Bagli Devre Kesici Sistemi'nin çalismasiyla iki kez durduruldu.

23 MART:

- BoJ, 1 Nisan'dan itibaren sadece TOPIX endeksindeki Borsa Yatirim Fonlari'ndan (ETF) alim gerçeklestirecegini, Nikkei endeksleriyle baglantili ETF'lerden alim yapmayacagini duyurdu.

- Borsada islemler, Endekse Bagli Devre Kesici Sistemi'nin çalismasiyla iki kez durduruldu.

24 MART:

- Moody's, Avrupa'da Kovid-19 salginiyla mücadele kapsaminda uygulanan kisitlamalarin bu yilin ilk yarisinda tüketimi baskilamasinin beklendigini duyurdu.

- S&P, ABD ekonomisine yönelik 2021 yili büyüme tahminini yüzde 4,2'den yüzde 6,5'e yükseltti.

25 MART:

- S&P, Avro Bölgesi'nin bu yil yüzde 4,2 ve gelecek yil yüzde 4,4 büyüyecegini öngördü.

26 MART:

- IMF, Avro Bölgesi'ndeki bankalarin sermaye oranlarindaki düsüse ragmen Kovid-19 salginin olumsuz etkilerine dayanacak ve ekonomik toparlanmayi finanse edecek kadar sermayeye sahip oldugunu bildirdi.

27 MART:

- S&P, Almanya'nin uzun vadeli kredi notunu "AAA" ve not görünümünü "duragan" olarak teyit etti.

30 MART:

- TCMB Baskan Yardimcisi Murat Çetinkaya'nin görevine son verildi, yerine Mustafa Duman getirildi.

- AB'nin finansal piyasa otoritesi, Moody's'e islemlerindeki menfaat çatismasi nedeniyle 3 milyon 703 bin avro para cezasi kesti.

31 MART:

- Dünya Bankasi, Türkiye ekonomisine iliskin büyüme tahminini 2021 için yüzde 4,5'ten yüzde 5'e, 2022 için yüzde 5'ten yüzde 4,5'e revize etti. Banka, Türkiye ekonomisinin 2023'te ise yüzde 4,5 büyüyecegi öngörüsünde bulundu.

- Ingiltere ekonomisi, 2020'de yillik bazda yüzde 9,8 ile küresel finans krizinde yasananin yaklasik iki kati düzeyinde küçüldü.