Kıbrıs sorunun çözümünde ilk adımı attılar
BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon liderliğinde ABD'de bir araya gelen Kıbrıslı liderler Derviş Eroğlu ve Dimitris Hristofyas detaylarda anlaştı ama asıl sorunlar hala masada!
ABD’nin Long Island adasında bulunan Greentree Çiftliği’nde Kıbrıs’ta çözüm için dev adımlar atıldı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon’un gözetiminde KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu ile Rum Yönetimi Lideri Dimitris Hristofyas arasında yapılan görüşmelerde taraflar toprak ve garantiler hariç birçok konuda yol almayı başardı. Liderlerin anlaşılan konuları zirvede sonuca bağlaması, toprak ve garantiler gibi hassas konuları da düzenlenecek uluslararası bir konferansa bırakması bekleniyor. Greentree Çiftliği’nde tarafların hemfikir olduğu konular şöyle:
- Taraflar, Merkez Bankası ve Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı ’nın ‘dönüşümlü olması’ konusunda anlaştı. Tek sorun Türk başkanın görev süresi. Eroğlu’nun “eşit şartta başkanlık olsun” önerisine Hristofyas karşı çıkıyor.
Euro kullanılacak
- Ada’nın geçerli para birimi Euro olacak ama Kurucu Türk devletinin ilişkileri dikkate alınarak Türk Lirası bir yıl daha tedavülde kalacak. Taraflar, federal bütçeden, kurucu devletlere ne şekilde katkı payı verileceği konusunda da uzlaştı.
- AB yapısal fonlarından ayrı olarak, Türk tarafının altyapı sorunlarının çözümü için federal bütçeden ayrı bir pay verilecek. Rum tarafı, Türk tarafına verilecek özel yardımların 10 yıl ile sınırlandırılmasını isterken, Türk tarafı 13 yıl şartını getirdi ve sonunda uzlaşmaya varıldı. Kurulacak federal devlette ‘İngilizce bilen memurlar’ çalışabilecek.
Federal polis geliyor
- Avrupa Birliği karar mekanizmalarında federal devletin vereceği kararlar ortak komiteden geçecek. Dört kişilik komitede ikişer temsiliyet olacak. Özellikle Dışişleri ve AB Bakanı’nın ortak imzası aranacak. Birleşik Kıbrıs’ın Brüksel’de bulunacak Daimi Temsilcisi Rum, Yardımcısı Türk olacak. İkisi de Büyükelçi seviyesinde olacak ve yetkiler eşitlenecek.
- İç güvenliği sağlayacak polis teşkilatı konusunda hem federal birim, hem de ortak soruşturma otoritesi olacak. İki kurumdan birinin başında Türk, diğerinde Rum olacak. Federal polis sayısı 1500, Ortak Soruşturma Otoritesi ’nde görev yapacakların ise 300 olacak. Terör, kara para, korsanlık, insan kaçakçılığı gibi yetkiler Ortak Soruşturma Komitesi’ne verilecek. Federal polis ise sınırları kontrol edecek; uyuşturucu kaçakçılığı, federal kamu binaları ile yabancı elçiliklerin korunmasından sorumlu olacak. Ada tamamen ‘askersizleştirilecek’ düşüncesi çerçevesinde belirlenen polis sayısı ise, Rum tarafında 5 bin, Türk tarafında 3 bin 100 olacak.
Yargıda eşitlik
- Taraflar federal yargıda eşit şekilde temsil edilecek. Her seviyede eşit sayıda yargıç olacak. Tıkanma söz konusu olursa, yabancı yargıçlar heyetinden biri geçici olarak atanıp gerekli kararları alacak. Kurucu devletlerin kendi mahkemeleri görevlerini yapmaya devam edecek.
- Yeni kurulacak Temsilciler Meclisi’nde Türk tarafının temsiliyeti dörtte bir oranında olacak. Dörtte üç çoğunluğu Rumlar alacak. Böyle olunca, Meclis kararları Rumların lehinde çıkabilecek. Ancak yasalar senatodan geçeceği için esas müzakere burada olacak. Eğer iki taraftan biri alınan kararın zararına olduğunu düşünürse “Alarm Zili” devreye girecek. Buna göre iki taraftan birinin milletvekillerinin yarısı ortak karar alarak yasayı iptal edebilecek. Buna “Alarm Zili” sistemi adı verildi.
- Taraflar, Merkez Bankası ve Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı ’nın ‘dönüşümlü olması’ konusunda anlaştı. Tek sorun Türk başkanın görev süresi. Eroğlu’nun “eşit şartta başkanlık olsun” önerisine Hristofyas karşı çıkıyor.
Euro kullanılacak
- Ada’nın geçerli para birimi Euro olacak ama Kurucu Türk devletinin ilişkileri dikkate alınarak Türk Lirası bir yıl daha tedavülde kalacak. Taraflar, federal bütçeden, kurucu devletlere ne şekilde katkı payı verileceği konusunda da uzlaştı.
- AB yapısal fonlarından ayrı olarak, Türk tarafının altyapı sorunlarının çözümü için federal bütçeden ayrı bir pay verilecek. Rum tarafı, Türk tarafına verilecek özel yardımların 10 yıl ile sınırlandırılmasını isterken, Türk tarafı 13 yıl şartını getirdi ve sonunda uzlaşmaya varıldı. Kurulacak federal devlette ‘İngilizce bilen memurlar’ çalışabilecek.
Federal polis geliyor
- Avrupa Birliği karar mekanizmalarında federal devletin vereceği kararlar ortak komiteden geçecek. Dört kişilik komitede ikişer temsiliyet olacak. Özellikle Dışişleri ve AB Bakanı’nın ortak imzası aranacak. Birleşik Kıbrıs’ın Brüksel’de bulunacak Daimi Temsilcisi Rum, Yardımcısı Türk olacak. İkisi de Büyükelçi seviyesinde olacak ve yetkiler eşitlenecek.
- İç güvenliği sağlayacak polis teşkilatı konusunda hem federal birim, hem de ortak soruşturma otoritesi olacak. İki kurumdan birinin başında Türk, diğerinde Rum olacak. Federal polis sayısı 1500, Ortak Soruşturma Otoritesi ’nde görev yapacakların ise 300 olacak. Terör, kara para, korsanlık, insan kaçakçılığı gibi yetkiler Ortak Soruşturma Komitesi’ne verilecek. Federal polis ise sınırları kontrol edecek; uyuşturucu kaçakçılığı, federal kamu binaları ile yabancı elçiliklerin korunmasından sorumlu olacak. Ada tamamen ‘askersizleştirilecek’ düşüncesi çerçevesinde belirlenen polis sayısı ise, Rum tarafında 5 bin, Türk tarafında 3 bin 100 olacak.
Yargıda eşitlik
- Taraflar federal yargıda eşit şekilde temsil edilecek. Her seviyede eşit sayıda yargıç olacak. Tıkanma söz konusu olursa, yabancı yargıçlar heyetinden biri geçici olarak atanıp gerekli kararları alacak. Kurucu devletlerin kendi mahkemeleri görevlerini yapmaya devam edecek.
- Yeni kurulacak Temsilciler Meclisi’nde Türk tarafının temsiliyeti dörtte bir oranında olacak. Dörtte üç çoğunluğu Rumlar alacak. Böyle olunca, Meclis kararları Rumların lehinde çıkabilecek. Ancak yasalar senatodan geçeceği için esas müzakere burada olacak. Eğer iki taraftan biri alınan kararın zararına olduğunu düşünürse “Alarm Zili” devreye girecek. Buna göre iki taraftan birinin milletvekillerinin yarısı ortak karar alarak yasayı iptal edebilecek. Buna “Alarm Zili” sistemi adı verildi.