Subat'ta Tarimsal Maliyetlerdeki Aylik Artis Hizi Yavasladi
Türkiye Istatistik Kurumu (TÜIK) tarafindan açiklanan Subat ayi Tarimsal Girdi Fiyatlari Endeksini (Tarim-GFE) degerlendiren ATB Baskani Ali Çandir, "Subat ayinda Tarim-GFE’nin aylik yüzde 1.22 ilan edildi. Bu rakam, 2021 yili Subat ayi enflasyonunun altinda ilan edildi. Böylece Subat ayi ortalamasi olan yüzde 1.5’in altinda bir aylik enflasyon ilan edilmis oldu. Geçtigimiz yil Subat ayindaki yüzde 80.99’luk rekor enflasyondan yaklasik 10 puanlik bir hiz kesme söz konusudur” dedi.
Tarim-GFE’nin yillik yüzde 69.99 ilan edildigini belirten Çandir, “Bu yillik rakam, son 8 yilin en yüksek ikinci rakami olmustur. Geçtigimiz yil Subat ayindaki yüzde 80.99’luk rekor enflasyondan yaklasik 10 puanlik bir hiz kesme söz konusudur. Ilan edilen rakamlar, Subat aylari itibariyle nispi yüksek bir dönem içerisinde oldugumuzu göstermektedir. Özellikle yillik düzeyde geçmise göre hala rekor düzeylerde bulunmaktayiz” dedi.
Yillikta rekor tohumun
TUIK tarafindan açiklanan Subat ayi Tarim-GFE’nin alt kalemlerine bakildiginda, tarimda kullanilan mal ve hizmetlerin fiyatlarinda aylik yüzde 0.97 ve yillik yüzde 67.77’lik artis ilan edildigini belirten Çandir, tohumda yüzde 1.77, enerjide yüzde -3.95, gübrede yüzde -2.48, ilaçta yüzde 2.63, veteriner hizmetlerinde yüzde 0.79, yemde yüzde 2.89, diger kalemlerde ise yüzde 2.62’lik degisimlere dikkat çekti. Çandir, ayni kalemlerin Subat ayindaki yillik degisimlerine bakildiginda, tohumda yüzde 83.18, enerjide yüzde 38.63, gübrede yüzde 77.92, ilaçta yüzde 38.73, veteriner hizmetlerinde yüzde 47.62, yemde yüzde 70.44 ve diger kalemlerde ise yüzde 109.23 artis ilan edildigini belirtti.
Çandir, tarimsal yatirima katki saglayan mal ve hizmetlerin fiyatlarinda aylik yüzde 2.92, yillik yüzde 87.00’lik artis oldugunu kaydetti.
Makas üretici lehine döndü
TÜIK’in Subat ayi tarimsal üretici fiyat endeksini (Tarim-ÜFE) aylik yüzde 6.58, yillik ise yüzde 127.56 olarak ilan ettigini hatirlatan Baskan Çandir, “Tarimsal faaliyetlerde bulunanlar açisindan son bir yillik egilim sürekli sektörün aleyhine seyrederken Nisan, Mayis ve Temmuz aylarinda üretici lehine bir durum yasanmisti. 2023 yili Ocak ve Subat aylarinda da makas, yine üretici lehine dönmüstür. Önümüzdeki aylarda bu egilimin devam etmesi, üretici kesim için birikmis zararlari kapatmak açisindan olumlu beklentidir” degerlendirmesinde bulundu.
“Tarim-GFE’den yüksek iken Tarim-ÜFE’den ise aylikta ve yillikta düsük seyretmistir”
Yurtiçi ve yurtdisi üretici enflasyonlarinin da tarimi dolayli olarak etkiledigini belirten Baskan Ali Çandir, “Subat ayinda açiklanan aylik yüzde 0.42 ve yillik yüzde 48.13 düzeyindeki yurtdisi üretici enflasyonu ile aylik yüzde 1.56 ve yillik yüzde 76.61 düzeyindeki yurtiçi üretici enflasyonu, genel olarak sektörün geçmisten gelen maliyet yükünü gelecekte de tasimaya devam edecegini göstermektedir. Ancak bu ay özellikle YD-ÜFE rakaminin geçen aya göre düsük artisla ilan edilmesi, tarimsal girdi fiyatlari üzerinde olumlu etki yapabilecektir” dedi.
YI-ÜFE içindeki gida imalatinin aylik yüzde 4.64 ve yillik 88.38 arttigina dikkat çeken Çandir, “Gida imalati enflasyonu, aylikta ve yillikta Tarim-GFE’den yüksek iken Tarim-ÜFE’den ise aylikta ve yillikta düsük seyretmistir. Bu enflasyonlar, gida imalati maliyetleri açisindan yükseltici etki yapmaya devam etmistir” degerlendirmesinde bulundu.
“Yüzde 60 düzeyinde tüketiciye yansitabildigini göstermektedir”
Subat ayinda üretici kesimdeki bu enflasyonlara karsilik tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylik yüzde 3.15 ve yillik yüzde 55.18 ilan edildigini hatirlatan Çandir, “Tüketici taraftaki gida enflasyonu aylik yüzde 7.36 ve yillik yüzde 69.33 olmustu. Islenmemis gida enflasyonu ise Subat’ta aylik yüzde 11.05 ve yillik yüzde 66.13 düzeyinde ilan edilmisti. Yas meyve sebze enflasyonu ise aylik yüzde 18.04 ve yillik 40.43 olarak ilan edilmisti. Tüketici taraftaki bu rakamlar; üreticilerin maruz kaldigi maliyet artislarini, yaklasik yüzde 60 düzeyinde tüketiciye yansitabildigini göstermektedir” degerlendirmesinde bulundu.