Kanserin Sifresi Matematikte Gizli
Çagin hastaligi olarak kabul edilen kanser ile mücadelede önemli bir bilimsel çalisma gerçeklestirildi. Yasar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dr. Ögretim Üyesi Gökhan Demirkiran, kanser tedavisinde uygulanan radyoterapi ve kemoterapi gibi yöntemlerin verimliligini artiracak yardimci uygulamalarin sifresinin matematiksel formüllerde gizli olabilecegini kanitladi.
Dr. Demirkiran’in teorik formülü, kanserle mücadelede pratige dönüsebilirse radyoterapi ve kemoterapinin vücutta neden oldugu tahribati azaltacak ve saglikli hücrelere zarar vermeden sadece tümörlü hücrelerin ölümünü kolaylastiracak. Dr. Gökhan Demirkiran’in yaptigi çalisma Hollanda merkezli ve bilim otoriteleri tarafindan alaninda saygin matematiksel fizik dergisi olarak kabul edilen “Chaos, Solitions & Fractals” isimli bilimsel dergide makale olarak yayimlandi.
Zamanla islevini tamamlayan saglikli hücrelerin ölmesi gerekirken, apoptosis (hücrenin kendi kendini öldürmesi) mekanizmalarindaki anomaliler bu hücrelerin tümöre dönüsmesine neden oluyor. Hastaliga yakalanmis bireylerin kanserle mücadelesindeki en önemli sorunlardan biri radyoterapi ve kemoterapi seanslari boyunca tümörlerin tedaviye karsi direnç kazanmasi ve öldürülmesinin daha da zorlasmasi.
Dr. Gökhan Demirkiran da çalismasinda, tümör hücrelerinin direnç kazanmasinin sebeplerinden birinin kaotik (deterministik rassallik) protein konsantrasyonlarinin olabilecegini Shilnikov teoremini kullanarak gösterdi. Bu bulus ayni zamanda, kaotik davranislar sebebiyle direnç kazanan tümörlerin tekrar tedaviye karsi duyarli hale getirilmesi için gerekli ilaçlarin gelistirilmesinde matematiksel bir kilavuz görevi de görebilecek.
Ölüm için komut verilecek
Tümör gelisiminde önemli rolü olan p53 proteinin hücre içi konsantrasyon seviyelerinin kaotik (düzensiz) davranis sergilemeleri ve tümör arasinda bir iliski olabilecegini matematiksel olarak kanitlayan Dr. Demirkiran, “Matematiksel biyoloji, canliligin matematiksel araçlar ile anlasilmasi için çalisan bir bilim dalidir. Hücreler, fizik biliminde oldugu gibi bir nevi matematiksel denklemlere riayet ederek kendi ölümüne karar verir. Buna programli hücre ölümü veya apoptosis deniyor. Eger hücrenin apoptosis mekanizmasinda sorun varsa tümöre dönüsme ihtimal yüksek. Yaptigim çalismada hücre içerisinde apoptosise karar veren mekanizmanin, kaotik hale dönüsmesi için gerekli matematiksel sartlarla tümör olusumuna sebep olan sartlarla (Tamir edilemeyen DNA hasari ve apoptosise karsi direnç) ayni oldugunu, dolayisiyla kaotik davranisin gerçekten de bir kanser türü ortaya çikarabilecegini kanitladim. Su an için, hücre düzeyinde protein konsantrasyonlarinin, kaotik davranisi tespit edebilecek katilikte bir ölçümü yapilmadi. Eger bu bilgi, hücre içerisinde teyit edilirse, matematiksel denklemler ayni zamanda kaos sebebiyle ortaya çikan tümörlerin apoptosis mekanizmalarinin düzeltilmesi için gerekli olan ilaçlarin gelistirilmesi için de yol gösterici olacak. Tümör hücrelerini öldürmeye zorlamak için radyoterapi kemoterapi gibi tedaviler kullaniliyor. Ama bu tedaviler saglikli hücreleri de öldürüyor. Eger tümörlerin apoptosis mekanizmalarini tekrardan tedaviye duyarli hale getirecek bir ilaç tedavisi gelistirilirse, tümörlerin öldürülmesi kolaylasacak. Kanserle mücadelede, matematik çok büyük bir rol oynayacak” dedi.