Tarim, Gida Ve Içecek Sektörü Ilk 11 Ayda 22,7 Milyar Dolar Ihracat Gerçeklestirdi

Türkiye Istatistik Kurumu (TÜIK) tarafindan açiklanan Dis Ticaret Verileri baz alinarak Agrimetre tarafindan hazirlanan Türkiye Gida ve Içecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF) Dijital Veri Paneli’ne göre, 2022 yilinin ilk 11 ayinda tarim, gida ve içecek sektörü 22,7 milyar dolar ihracat, 18,6 milyar dolar ithalat gerçeklestirdi. 01 ile 23 fasillari arasindaki tüm GTIP kalemleri ile 29. ve 35. fasillardan seçili ürünlerin dahil edildigi hesaplamalara göre, 2022 yilinin ilk 11 ayinda sektörün dis ticaret fazlasi önceki yilin ayni dönemine kiyasla yüzde 20’ye yakin düstü.

Özel Ticaret Sistemi (ÖTS) çerçevesinde yayinlanan dis ticaret verilerine göre 2022 yilinin ilk 11 ayinda ihracat, önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 14,7 oraninda artarak 22,65 milyar dolara, ithalat yüzde 26,5 artarak 18,62 milyar dolara ulasti.

Kasim 2022’de, önceki yilin ayni ayina göre yüzde 8,7 artan aylik ihracat degeri 2,48 milyar dolar olarak gerçeklesirken, ithalat yüzde 3,2’lik bir düsüsle 1,62 milyar dolar oldu.

Dis ticaret fazlasi, geçtigimiz yilin gerisinde kaldi

Sektör yil genelindeki net ihracatçi konumunu korumasina ragmen geçtigimiz yilki dis ticaret fazlasinin gerisinde kaldi. 2022 yilinin ilk 11 ayinda dis ticaret fazlasi önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 19,9 düsüsle, 4,03 milyar dolar olarak gerçeklesti.

Yilin ilk aylarinda dis ticaret fazlasi önceki yilin yüzde 50 üzerindeydi. Mart ayinda bu oran yüzde 101,5’e ulasti. Ancak Nisan, Mayis ve özellikle Haziran aylarindaki yüksek aylik ithalat rakamlari ve Mayis ayinda aylik bazda dis ticaret açigi verilmesi, dis ticaret fazlasini asagiya çekti. Yilin ilk 6 ayinda dis ticaret fazlasi önceki yilin yüzde 22,1 gerisinde kaldi, bu gerileme yaz aylari boyunca devam etse de sonbahar aylarinda gerilemede yavaslama görüldü.

Kasim ayi itibariyle, aylik ihracat rakaminin da düsük olmasinin etkisiyle, dis ticaret fazlasindaki bu gerileme, yüzde 20’nin altina düstü.

Birim ihracat degeri 2022 yilinin ilk 11 ayinda önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 13 artarak 1.204 dolar/ton olarak gerçeklesti. Ithalat birim degeri ise önceki yila göre yüzde 17,2 artisla 690 dolar/tona yükseldi.

Dis ticarette öne çikan ürünler

2022 yilinin ilk 11 ayinda ihracatta öne çikan ürünler sirasiyla Un (1,30 milyar dolar), Rafine ayçiçegi yagi (1,00 milyar dolar) ve Makarna (0,90 milyar dolar) olurken bu ürünler toplam ihracatin yaklasik yüzde 14,1’ini olusturdu.

2022 yilinin ilk 11 ayinda en çok ithal edilen ürünler ise sirasiyla Bugday (2,9 milyar dolar), Soya Fasulyesi (1,9 milyar dolar) ve Ham Ayçiçegi Yagi (1,4 milyar dolar) oldu. Bu 3 ürün, toplam ithalatin yaklasik yüzde 33,3’ünü yani 3’te 1’ini olusturdu.

2022 yili Kasim ayinda ihracatta öne çikan ürünler Findik içi (149,6 milyon dolar), Bugday unu (148,8 milyon dolar) ve Mandalina (106 milyon dolar) oldu. Ayni dönemde en çok ithal edilen ürünler Bugday (317,6 milyon dolar), Ham Ayçiçegi Yagi (91,2 milyon dolar) ve Rafine palm yagi (85,5 milyon dolar) oldu.

En fazla ithal edilen ürün kalemlerinde Rusya-Ukrayna’nin yeri

Yilin ilk 11 ayinda ithalatta ilk sirada yer alan bugdayin (2,9 milyar dolar) en fazla ithal edildigi ilk 2 ülke su anda savas halinde olan Rusya (2,1 milyar dolar) ve Ukrayna (0,6 milyar dolar) oldu. Yilin ilk 11 ayindaki bugday ithalatinda bu 2 ülkenin payi yüzde 90’in üzerinde yer aldi.

Kasim ayinda yapilan 317,6 milyon dolarlik bugday ithalatinin da 221,3 milyon dolari Rusya’dan (yüzde 69,7), 93,2 milyon dolari ise Ukrayna’dan (yüzde 29,3) geldi.

Ithalatta 3. sirada yer alan ham ayçiçegi yaginda yilin ilk 11 ayinda 1,4 milyar dolarlik ithalat yapildi. Burada da ilk 2 sirada Rusya (0,79 milyar dolar) ve Ukrayna (0,59 milyar dolar) yer aldi. Yilin ilk 11 ayindaki ham ayçiçegi ithalatinda bu 2 ülkenin payi yüzde 96,6 oldu.

Türkiye’nin ithalatinda ilk 3 sirada yer alan 2 üründe, ithalatin çok büyük bir bölümü 2022 yilinin basindan bu yana savas halinde olan Rusya ve Ukrayna’dan yapildi.

En çok ihracat yapan sektörler

2022 yili ilk 11 ayina ait dis ticaret verileri sektörlere göre incelendiginde Seker ve Sekerli Mamuller (2 milyar 348 milyon dolar), Bitkisel Yag (2 milyar 82 milyon dolar), Yas Meyve (1 milyar 864 milyon dolar), Sert Kabuklu Meyveler (1 milyar 695 milyon dolar) ve Balikçilik-Su Ürünleri (1 milyar 386 milyon dolar) Sektörleri en fazla ihracat yapan sektörler olarak siralandi. Toplam ihracatin yüzde 41,4’ü bu 5 sektör tarafindan gerçeklestirildi.



2022 yili ilk 11 ayinda Hayvan Yemi (5 milyar 260 milyon dolar), Bitkisel Yag (3 milyar 695 milyon dolar), Un (3 milyar 226 milyon dolar), Seker ve Sekerli Mamuller (721 milyon dolar) ile Bakliyat (584 milyon dolar) sektörleri ise en çok ithalat yapan sektörler olarak siralandi. Toplam ithalatin yüzde 72,4’ü, neredeyse 4’te 3’ü bu 5 sektör tarafindan gerçeklestirildi.

Bu oranin yüksek olmasi ve geçmis dönemlere göre artmasi, ithalatin az sayida sektörde yogunlastigini gösterdi.

Hayvan Yemi Sektörü, 2022 yilinin ilk 11 ayinda 5 milyar 260 milyon dolar hacim ile toplam ithalatin yüzde 28,2’sini yaklasik 3’te 1’ini olusturdu.

Bitkisel Yag Sektörü, 2021 yilinda 3 milyar dolari asan ithalat ile toplam ithalatin yüzde 17,9’unu olusturmustu. 2022 yilinin ilk 11 ayinda da 3 milyar 695 milyon dolar ile toplam ithalatin yine yüzde 19,8’ini olusturdu.

Ihracatin arttigi ve azaldigi sektörler

2022 yilinin ilk 11 ayinda, önceki yilin ayni ayina göre ihracatini deger olarak en fazla arttiran sektörler Bitkisel Yag Sektörü (534 milyon dolar artis), Un Sektörü (316 milyon dolar artis), Seker ve Sekerli Mamuller Sektörü (305 milyon dolar artis), Salça ve Konserve Sektörü (267 milyon dolar artis) ile Balikçilik ve Su Ürünleri Sektörü (254 milyon dolar artis) oldu.

Ayni dönemde ihracatin geriledigi sektörler Sert Kabuklu Meyveler Sektörü (447 milyon dolar düsüs), Yas Meyve Sektörü (125 milyon dolar düsüs), Sebze Sektörü (19 milyon dolar düsüs) ile Kahve, Çay ve Baharat Sektörü (5 milyon dolar düsüs) oldu.

2022 yilinin ilk 11 ayinda, önceki yilin ayni ayina göre ithalati deger olarak en fazla artan sektörler Hayvan Yemi Sektörü (1 milyar 87 milyon dolar artis), Bitkisel Yag Sektörü (1 milyar 76 milyon dolar artis), Un Sektörü (905 milyon dolar artis), Seker ve Sekerli Mamuller Sektörü (473 milyon dolar artis) ile Bakliyat Sektörü (220 milyon dolar artis) oldu.

Ayni dönemde ithalati en çok düsen sektörler Canli Hayvan Ticareti Sektörü (169 milyon dolar düsüs), Kakao ve Çikolata Sektörü (115 milyon dolar düsüs), Pirinç Degirmenciligi Sektörü (108 milyon dolar düsüs), Tohumculuk Sektörü (58 milyon dolar düsüs) ve Makarna Sektörü (16 milyon dolar düsüs) oldu.

Dis ticarette öne çikan ülkeler

2022 yilinin ilk 11 ayina ait dis ticaret verileri ülkeler bazinda incelendiginde en çok ihracat yaptigimiz 5 ülke Irak (3 milyar 387 milyon dolar), Rusya (1 milyar 599 milyon dolar), Almanya (1 milyar 496 milyon dolar), ABD (1 milyar 327 milyon dolar) ve Italya (732 milyon dolar) oldu. Bu 5 ülkeye yapilan ihracat, toplam ihracatimizin yüzde 37,7’sini olusturdu.

Ülkelere göre en çok ihraç ettigimiz ürünler Irak için un, dondurulmus tavuk eti, domates salçasi; Rusya için alabalik, mandalina ve seftali; Almanya için findik içi, ambalajli findik ve kuru üzüm oldu.

Ülke bazinda ithalat verileri incelendiginde, 2022 yilinin ilk 11 ayinda en fazla ithalat yaptigimiz ülkeler Rusya (4 milyar 455 milyon dolar), Ukrayna (2 milyar 624 milyon dolar), Brezilya (1 milyar 909 milyon dolar), Malezya (1 milyar 43 milyon dolar) ve ABD (870 milyon dolar) oldu. Bu 5 ülkeden yapilan ithalat, toplam ithalatin yüzde 58,6’sini olusturdu.

Türkiye’nin en fazla ithalat yaptigi 2 ülke su anda savasta olan Rusya ve Ukrayna olurken, bu 2 ülkeden yapilan ithalat ise toplam ithalatin yüzde 38’ini olusturdu. Rusya’nin tek basina tüm ithalattaki payi yüzde 23,9 oldu.

Ithalatta öne çikan ürünler Rusya için bugday, ham ayçiçegi yagi ve dane misir; Ukrayna için bugday, ham ayçiçegi yagi ve dane misir; Brezilya için soya fasulyesi, kahve ve seker oldu.