Kuzey Deniz Rotasi Dünya Ticaretinin Gözdesi Oldu

Resmi olarak Barents ve Kara denizleri arasindaki sinirda baslayan ve Bering Bogazi’nda sona eren Kuzey Deniz Rotasinda Kara Bogazi’ndan Dezhnev Burnuna giden yolun uzunlugu yaklasik 5 bin 600 kilometreyi buluyor. Rota boyunca St. Petersburg’dan Vladivostok’a giden yol ise 14 bin kilometrenin üzerinde. Son birkaç yilda, tedarik zincirlerindeki aksakliklar nedeniyle, rotanin önemi, Rusya, Avrupa ve basta Çin ve Japonya olmak üzere Asya-Pasifik ülkeleri arasinda ek bir lojistik rota oldu ve küresel ticaret için yeni firsatlar olusturdu. Rusya Devlet Atom Enerjisi Kurumu Rosatom da bu güzergahtaki projelerini gelistirmeye devam ediyor. Kuzey Avrupa’dan kuzey yarim küredeki Asya-Pasifik bölgesi ülkelerine giden en kisa deniz yolu olan Kuzey Deniz Rotasi’ni güvenli, kullanisli ve uygun maliyetli hale getirmek için çalismalarina hiz veren Rosatom, arktik ekosistemlerinin bilimsel olarak izlenmesine yönelik projelerini de sürdürüyor.

Buna yönelik ilk adim, Rosatom ve Moskova Devlet Üniversitesi Lomonosov Deniz Arastirmalari Merkezi’nin (MSMO) ortak olarak yürüttügü proje olmustu. Proje, Arktik Konseyi’nin tavsiyelerinin yani sira çevre koruma ve biyolojik çesitlilik alanindaki uluslararasi ve Rus standartlarina uygun olarak gelistirildi. Projenin öncelikli görevlerinden biri uluslararasi uzman toplulugu ile etkilesim oldu. Moskova Devlet Üniversitesi Lomonosov Deniz Arastirmalari Merkezi, Aquaplan-Niva LLC (Norveç) ile birlikte rotanin çevresel izlemesi için uluslararasi bir uzmanlar grubu olusturdu. Grupta Rusya, Avrupa ve Kanada’dan çevre koruma ve biyolojik çesitliligin korunmasi alaninda önde gelen Rus ve yabanci arastirma enstitüleri, dernekler, dernekler ve kamu kuruluslarindan uzmanlar yer aldi.

15 arastirma kurulusundan gelen 60’tan fazla uzman 9 ay boyunca proje üzerinde çalisti. Uzmanlar rotanin tüm uzunlugu boyunca 50 istasyonda kameralarla pilot çevresel izleme yapti ve laboratuvar testleri gerçeklestirdi. Proje çerçevesinde ayrica Kuzey Deniz Rotasi’nin su alanlarindaki gemi yükü ve kirliligi için uydu çevresel izleme dijital hizmetinin pilot versiyonu da baslatildi ve düzenli bir izleme programi gelistirildi. Saha çalismasi sirasinda elde edilen örnekler Moskova ve St. Petersburg’daki laboratuvarlarda incelendi. Toplamda denizlerde yasayan organizmalar arasinda yer alan 450 farkli planktonun 243 bentosun örnegi islendi.

Rotanin çevresel izlemesi için çerçeve olusturuldu

Arastirmanin sonuçlari, 2021 yaz-sonbahar döneminde, çogu gösterge için tahmini parametrelerin, mevsimler ve gözlem bölgeleri için tipik degerlere sahip oldugunu gösterdi. Atmosferik hava, deniz sulari, dip çökeltilerinde, ekonomik faaliyetin zararli etkisini ve rotanin gelisiminin bu asamasinda navigasyon yogunlugunu gösterebilecek izin verilen maksimum konsantrasyonlarin asilmadigi belirlendi.

Çalismanin nihai sonucunda ise Kuzey Deniz Rotasi’nin çevresel izlemesi için bir çerçeve programi olusturulmus oldu. Izleme nesnelerinin ve parametrelerinin seçimi, arastirma yöntemleri ve çalisma planlari, standart çevresel izleme protokolleri ve elde edilen verilerin depolanmasi ve yorumlanmasi için gereksinimlerin bir tanimini barindiriyor. Program ayrica veri, cografi bilgi sistemi ve yazilim ürünleri ile çalismak için çözümler sunuyor.

Proje ayrica, uzman toplulugu ile birlikte rotanin su alanini izleme alanlarinin her biri için ayrintili programlarin ve metodolojilerin gelistirilmesini, yillik saha gözlemleri üzerindeki çalismalarin devam etmesini, dijital hizmetlerin gelistirilerek test edilmesini ve suyun kirliligini izlemeyi de içeriyor.

Kuzey Deniz Rotasi buzkiranlari

Buzdan olusan Kuzey Deniz Rotasinin özellikle dogu kesiminde ulasim, buz kiricilar olmadan zorlukla yürütülebiliyor. Buzkiranlar ise uzak bölgelerde yasayanlara kargo teslim eden veya maden yataklari gelistiren ve bunlari tasiyan gemilere yardimci oluyor. Büyük bir güce sahip olan nükleer buz kiricilar, uzun süre yakit ikmali yapmadan yol alabiliyor. Hidrokarbon yakiti harcamayan ve emisyon üretmeyen nükleer buz kiricilarin tüm bu özellikleriyle yakit sizintisindan kaynaklanan kazalarin kaynagi olma olasiliklari da bulunmuyor.

Rosatom bünyesinde faaliyet gösteren FSUE Atomflot, 6 adet çalisan nükleer buzkirana sahip. Bunlar Yamal, 50 Let Pobedy, Taimyr, Vaigach, Arktika ve Sibir. Arktika ve Sibir, Project 22220’nin en yeni üniversal buzkiranlari olma özelligini tasiyor. Su an devrede olan ve dünyanin tek nükleer konteyner gemisi ise Sevmorput adini tasiyor.

Petersburg’da, 22220 projesinin 3 nükleer buzkiranin insaati da devam ediyor. Bu buzkiranlar 2022 sonunda devreye alinmasi planlanan Ural, 2024’te devreye alinmasi planlanan Yakutia ve 2026’da devreye alinacak Chukotka’dan olusuyor.

Buna ek olarak, Zvezda tersanesi, 2027’de devreye alinmasi planlanan, 10510 projesine ait dünyanin en güçlü buz kiricisi Rossiya’yi insa ediyor. Bu 4 buz kiriciya ek olarak, iki nükleer enerjili buz kirici daha insa edilecek. Rus hükümeti 2030 yilina kadar bu insa çalismalari için yaklasik 2 milyar dolar tahsis edecek.