Tarihi Tophane'de Asirlik Saat Tikir Tikir Isliyor

Tarihi ve kültürel miras yatirimlari ile Bursa’nin UNESCO Dünya Mirasi Listesi’nde yer almasini saglayan yine Bursa’nin 2022 Türk Dünyasi Kültür Baskenti olmasina öncülük eden Bursa Büyüksehir Belediyesi, tarihi bir hazineyi daha gün yüzüne çikardi. Osmanli Devleti’nin kuruculari Osman Gazi ve Orhan Gazi türbelerinin de bulundugu tarihi Tophane Meydani’nda bulunan saat kulesinin yaklasik 30 yildir çalismayan, atil haldeki orijinal saati, Büyüksehir Belediyesi tarafindan restore ettirildi.

Büyüksehir devrede

Bursa’da 100 yili askin zamandir kentin en hakim noktasinda tarihe taniklik eden saatin, restorasyonuna giden süreç; Tüm Saatçi Isadamlari Dernegi (TÜSAD) Baskani ve Pirlant Saatçilik Yönetim Kurulu Baskani Hayrettin Akpinar’in 2016 yilinda kulenin bir kösesinde atil halde duran saat mekanizmasini görmesi ile basladi.

Akpinar, tarihi saatin yeniden çalisabilir hale getirilebilmesi için Belçika’da yasayan, saatçiligin ana vatani olan Fransa, Almanya ve Isviçre gibi ülkelerde saat borsalarina katilip, birçok müze ve özel koleksiyonda arastirmalar yapan saat restoratörü Fatih Serhat Yurtdakal ile temasa geçti. Belçika’dan gelip, adeta hurda görünümündeki mekanizmayi kule içinde inceleyen Yurtdakal, Belçika’ya döndükten 2 yil sonra radikal bir kararla Bursa’ya yerlesti ve Nadir Saat atölyesini kurdu. Bu sirada TÜSAD Baskani Hayrettin Akpinar da tarihi saatin restore edilmesi için Büyüksehir Belediye Baskani Alinur Aktas ile temasa geçti. Tarihi mekanizmanin restore edilip, çalisir vaziyette meydandaki özel bir kabinde sergilenmesi fikrini destekleyen Baskan Aktas, çalismalarin hemen baslatilmasini istedi.

500 parça tek tek söküldü

Uzmanlik alani tarihi mekanik saatler, barometreler ve her türlü tarihi zaman ölçüm enstrümanlari olan Fatih Serhat Yurtdakal saatin, 19’uncu yüzyilin basinda faaliyete baslayip, 20’nci yüzyilin ortasina kadar üretim yapan Fransiz sirketi “Bailly-Comte” tarafindan imal edildigini belirledi. Tamir edilemedigi için 1990’li yillarda sökülen mekanizma yerine elektrikli bir makine takilirken, yillarca kulenin içinde kaderine terk edilen tarihi mekanizmayi atölyesine getiren Yurtdakal, iki yil önce onarim ve restorasyona basladi.

Yurtdakal, 500’ü askin parçadan olusan saatin tüm parçalarini söküp, adeta igne oyasi gibi büyük bir titizlikle çalisti. Eksik olan sarkaç, kelebek debriyajlar, bazi manivela kollari ve bazi disliler, orijinaline uygun olarak yeniden üretildi, arizali ve asinmis parçalarin bakimi yapildi. En küçük ayrintisina kadar sökülüp, restore edilen saatin kadrani sifirdan imal edildi. Saatin, pirinç olan rakamlari yine Osmanli döneminde sadece saat kadranlarinda kullanilan Türk rakamlari olarak kadranda yerini aldi.

Tarihi meydanda sergileniyor

Tarihi kule içinde zamana yenik düsen ancak Saat Restoratörü Fatih Serhat Yurtdakal’in ellerinde yeniden hayat bulan asirlik saat, kulenin önüne yapilan özel bir cam kabin içinde sergilenmeye basladi.

Saat basi, saatler kadar gong çalan çani ile Bursalilari asirlar öncesine götüren saat, manuel olarak 24 saatte bir kuruluyor ve akreple yelkovanin yarisi 100 yil öncesinde oldugu gibi yeniden devam ediyor.

Emeklerimize degdi

Türkiye’nin farkli illerinde kule saatlere yeniden hayat veren son olarak Bursa’nin Yenisehir ilçesindeki tarihi saati orijinal haliyle çalisir duruma getiren Fatih Serhat Yurtdakal, Tophane’deki saatin restorasyonu sürecinin TÜSAD Baskani Hayrettin Akpinar’in gayretleriyle baslatildigini ve Büyüksehir Belediye Baskani Alinur Aktas’in da süreci yakindan takip ettigini söyledi.

Tophane’deki saatin dönemindeki saatlere göre daha komplike oldugunu belirten Yurtdakal, "Saat, çeyrekleri, yarim saatleri ve saat baslarini çalma özelligine sahip. Her biri 60 kilo olan 2 agirligi var. “Remontage égalite” denilen yani 10 saniyede bir kurulum yapan bir sisteme sahip. Restorasyon öncesi saat çok yorgun ve kötü durumdaydi, tamamiyla korozyona ugramisti. Eksik olan parçalari imal ettik. 500’ü askin parçayi tek tek söküp, onarimini ve bakimini yaptik. Ilk günkü orijinal haline kavusan saatin sergilenmesi de bence çok önemli. O bir saat olarak kule içindeki kabinde misyonunu tamamladi ve simdi tarihi meydanda sergilenerek, kentin tanitimina katki sagliyor. Yorucu bir çalisma oldu ancak emeklerimize degdi" dedi.



Zamani tersine çeviren sehir

Tophane Saat Kulesi’nin restorasyonundan bölgedeki meydan düzenleme çalismalarina kadar her asamayi yakindan takip eden Bursa Büyüksehir Belediye Baskani Alinur Aktas da TÜSAD Baskani Hayrettin Akpinar ve Saat Restoratörü Fatih Serhat Yurtdakal ile iki yil önce baslattiklari süreci basariyla tamamladiklarini söyledi.

Zaman zaman atölyedeki restorasyon süreçlerini görme imkani da buldugunu belirten Baskan Aktas, "Tarihi zenginligi ile zamani tersine çeviren sehir olan Bursa’mizda hiç bilinmeyen bir degeri daha gün yüzüne çikardik. Bu saat Yunan isgali basta olmak üzere pek çok tarihi olaya taniklik etmis ancak bozulunca yapilamadigi için sökülüp, kule içinde kaderine terk edilmis. TÜSAD Baskanimiz konuyu anlattiginda gerçekten çok heyecanlandim. Bu degerin kentimize kazandirilmasi için gerekenin yapilmasini istedim. Saat Restoratörü Fatih Serhat Yurtdakal’in büyük gayretleriyle de tarihi saat yeniden çalisir duruma geldi. Kulenin önünde sergiliyoruz. Vatandaslarimiz hem zamani ögreniyor hem de 100 yil öncesinin teknolojisiyle yapilan mekanizmanin nasil çalistigini gözlemleyebiliyor. Basta restoratörümüz olmak üzere emegi geçenlere tesekkür ediyorum" diye konustu.