Daglardan Toplanan Sumak Dibeklerde Dövüp Isledikten Sonra Tüketiciye Ulasiyor
Karaman'in kuzeyindeki sönmüs volkanik Karadag'da yetisen sofralarin vazgeçilmez baharatlarindan sumak, köylü kadinlar tarafindan toplanarak isleniyor Madensehri köyü muhtari Durmus Ali Demir: 'Önce bitkinin ucundaki kirmizi taneler toplanir. Toplanan sumak tohumlari, damlarda güneste kurutulur, savrulup temizlenir. Sonra tas dibeklerde 2 saat kadar dövülüp, kabugu çekirdeginden ayrilir. Tekrar elenir ve kalan kisim sofralarda kullandigimiz sumaktir' Gülsen Tanriverdi: 'Köyümüze gezmeye gelenler, buranin sumagini bilenler gelip aliyorlar. Özellikle yurt disindan gelen tatilciler bolca alip götürüyorlar. Yasi genç olanlar bolca toplayip satip aile bütçelerine katki sagliyorlar'
KARAMAN -MEHMET ÇETIN - Karaman'in kuzeyinde bulunan sönmüs volkanik Karadag'da yetisen sumak, kadinlar tarafindan toplanip tas dibeklerde dövülerek sofra kullanimina hazirlaniyor.
Dünyada sayisiz çesidi bulunan sumak agaci, Türkiye'de Güneydogu Anadolu, Akdeniz ve Ege bölgelerinde daglik alanlarda bolca yetisiyor. Karasal iklime sahip Karaman'in hemen kuzeyinde sönmüs volkanik Karadag'da da endemik bir sumak türü bulunuyor.
Yüzlerce yildir köylülerin kendi kullanimlari için topladigi Karadag sumagi artik özellikle kadinlar için bir is kolu haline geldi. Kadinlarin topladigi sumak, islendikten sonra tüketicilere sunuluyor.
Karadag'in çevresindeki Madensehri köyünün muhtari Durmus Ali Demir AA muhabirine, köylerinin yüzlerce yillik bir tarihe sahip oldugunu söyledi.
Hitit, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanli izlerinin görülebildigi köyün essiz bir dogaya sahip oldugunu ifade eden Demir, "Dagda hiçbir su kaynagi yok. Bununla birlikte her türlü sebze ve meyve sulanmadan yetisebiliyor. Iliman iklimlerde yetisebilen bitkileri görmek mümkün. Bunlardan en önemlisi sumak." dedi.
- "Sumagin islenmesi de toplanmasi gibi oldukça zahmetlidir"
Köyün üstündeki daglik alanda dogal olarak yetisen sumagin Karadag'a has bir endemik tür oldugunu belirten Demir, sunlari kaydetti:
"Sumak bizim köyümüzün disinda Karadag'in çevresindeki Üçkuyu köyünde de bulunuyor. Sumak dogal olarak yetisen çali seklinde bir bitki. Dünyada birçok çesidi var. Fakat bizim bölgemizde yetisen sumak, bin 200 ile bin 700 rakimlarda yetisebilen, kisin soguktan etkilenmeyen bir tür. Sumak agustos aylarinin basindan eylülün ortalarina kadar toplanir. Özellikle kadinlar toplayip, sofraya gelecek sekilde islerler. Bunun çesitli evreleri var. Önce bitkinin ucundaki kirmizi taneler toplanir. Toplanan sumak tohumlari, damlarda güneste kurutulur, savrulup temizlenir. Sonra tas dibeklerde 2 saat kadar dövülüp, kabugu çekirdeginden ayrilir. Tekrar elenir ve kalan kisim sofralarda kullandigimiz sumaktir. Sumagin islenmesi de toplanmasi gibi oldukça zahmetlidir."
- "Cografi isaret almak istiyoruz"
Bu sumagin hak ettigi degeri görebilmesi için cografi isaret almasi gerektiginin altini çizen Demir, "Bu sumak türü endemik, buraya özgü. Yapilisi geleneksel. Dövdügümüz dibeklerimiz bile yüzlerce yillik tas dibekler. Köylülerimiz bu sumaktan gelir elde ediyorlar ama yeterli degil." diye konustu.
- "Özellikle yurt disindan gelen vatandaslar bolca aliyorlar"
Daglardan her yil sumak toplayan Gülsen Tanriverdi (62) ise geçmiste ekip biçtikleri tarlalarin zaman içinde sumak ormanina dönüstügünü söyledi.
Köyde bolca sumak yetistigini anlatan Tanriverdi, söyle devam etti:
"Buradan sezonu geldigi zaman sumaklari topluyorum, kurutup dövüyoruz. Daglik alanda çok var. Ben çok fazla yapamiyorum ama köyümüzde yapanlar var. Belli bir piyasasi yok. Ben kilosunu 80 liraya satiyorum. Onu da herkese satmiyorum. Ese dosta, çocuklarimiza da dagittigimiz oluyor. Köyümüze gezmeye gelenler, buranin sumagini bilenler gelip aliyorlar. Özellikle yurt disindan gelen tatilciler bolca alip götürüyorlar. Yasi genç olanlar bolca toplayip satip aile bütçelerine katki sagliyorlar."
Kaynak: AA
Dünyada sayisiz çesidi bulunan sumak agaci, Türkiye'de Güneydogu Anadolu, Akdeniz ve Ege bölgelerinde daglik alanlarda bolca yetisiyor. Karasal iklime sahip Karaman'in hemen kuzeyinde sönmüs volkanik Karadag'da da endemik bir sumak türü bulunuyor.
Yüzlerce yildir köylülerin kendi kullanimlari için topladigi Karadag sumagi artik özellikle kadinlar için bir is kolu haline geldi. Kadinlarin topladigi sumak, islendikten sonra tüketicilere sunuluyor.
Karadag'in çevresindeki Madensehri köyünün muhtari Durmus Ali Demir AA muhabirine, köylerinin yüzlerce yillik bir tarihe sahip oldugunu söyledi.
Hitit, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanli izlerinin görülebildigi köyün essiz bir dogaya sahip oldugunu ifade eden Demir, "Dagda hiçbir su kaynagi yok. Bununla birlikte her türlü sebze ve meyve sulanmadan yetisebiliyor. Iliman iklimlerde yetisebilen bitkileri görmek mümkün. Bunlardan en önemlisi sumak." dedi.
- "Sumagin islenmesi de toplanmasi gibi oldukça zahmetlidir"
Köyün üstündeki daglik alanda dogal olarak yetisen sumagin Karadag'a has bir endemik tür oldugunu belirten Demir, sunlari kaydetti:
"Sumak bizim köyümüzün disinda Karadag'in çevresindeki Üçkuyu köyünde de bulunuyor. Sumak dogal olarak yetisen çali seklinde bir bitki. Dünyada birçok çesidi var. Fakat bizim bölgemizde yetisen sumak, bin 200 ile bin 700 rakimlarda yetisebilen, kisin soguktan etkilenmeyen bir tür. Sumak agustos aylarinin basindan eylülün ortalarina kadar toplanir. Özellikle kadinlar toplayip, sofraya gelecek sekilde islerler. Bunun çesitli evreleri var. Önce bitkinin ucundaki kirmizi taneler toplanir. Toplanan sumak tohumlari, damlarda güneste kurutulur, savrulup temizlenir. Sonra tas dibeklerde 2 saat kadar dövülüp, kabugu çekirdeginden ayrilir. Tekrar elenir ve kalan kisim sofralarda kullandigimiz sumaktir. Sumagin islenmesi de toplanmasi gibi oldukça zahmetlidir."
- "Cografi isaret almak istiyoruz"
Bu sumagin hak ettigi degeri görebilmesi için cografi isaret almasi gerektiginin altini çizen Demir, "Bu sumak türü endemik, buraya özgü. Yapilisi geleneksel. Dövdügümüz dibeklerimiz bile yüzlerce yillik tas dibekler. Köylülerimiz bu sumaktan gelir elde ediyorlar ama yeterli degil." diye konustu.
- "Özellikle yurt disindan gelen vatandaslar bolca aliyorlar"
Daglardan her yil sumak toplayan Gülsen Tanriverdi (62) ise geçmiste ekip biçtikleri tarlalarin zaman içinde sumak ormanina dönüstügünü söyledi.
Köyde bolca sumak yetistigini anlatan Tanriverdi, söyle devam etti:
"Buradan sezonu geldigi zaman sumaklari topluyorum, kurutup dövüyoruz. Daglik alanda çok var. Ben çok fazla yapamiyorum ama köyümüzde yapanlar var. Belli bir piyasasi yok. Ben kilosunu 80 liraya satiyorum. Onu da herkese satmiyorum. Ese dosta, çocuklarimiza da dagittigimiz oluyor. Köyümüze gezmeye gelenler, buranin sumagini bilenler gelip aliyorlar. Özellikle yurt disindan gelen tatilciler bolca alip götürüyorlar. Yasi genç olanlar bolca toplayip satip aile bütçelerine katki sagliyorlar."