Bakan Koca Açiklamasi 'Turkovac Bugün Itibariyla Acil Kullanim Onayina Müracaat Etmistir'
Saglik Bakani Fahrettin Koca, “Milletimiz için önemli bir müjdeyi vermek isterim. Yerli Covid-19 inaktif asimiz Turkovac bugün itibariyla acil kullanim onayina müracaat etmistir. Hücreden asiya kadar her asamasi ülkemizde ve ülkemiz bilim insanlarinca gelistirilen milli asimizin ülkemize, milletimize ve tüm dünyaya hayirli ugurlu olmasini dilerim” dedi.
“DOKTORLARIN SABIT EK ÖDEMELERINI ARTIRMAK VE BÜTÜN SABIT EK ÖDEMELERIN GENEL BÜTÇEDEN YAPILMASINI SAGLAMAK ISTIYORUZ”
Saglik çalisanlarinin özlük haklarini daha iyiye götürebilmek için büyük ugras verdiklerinin altini çizen Bakan Koca, “Çalisanlarimizin çiplak maasinin emeklerinin karsiligi olmadiginin bilincindeyiz. Onlari verilen hizmete layik, toplumda hak ettikleri hayat standardina kavusturacak bir gelire kavusturmak azmindeyiz. Doktor disi saglik personelimizin sabit ek ödemelerinde toplu sözlesmeyle artis sagladik. Doktorlarin sabit ek ödemelerini artirmak ve bütün sabit ek ödemelerin genel bütçeden yapilmasini saglamak istiyoruz. Bu konuda sayin vekillerimizin destegine ihtiyacimiz var. Türkiye, bir taraftan artan nüfusu ile dinamik bir yapi gösterirken, diger taraftan uzayan yasam süresi ile birlikte hizla yaslanan bir nüfusa sahiptir. Hizli kentlesme, içinde bulundugumuz cografyanin göç kavsaginda bulunmasi, basta yakin komsularimiz olmak üzere dünyada artan güvenlik sorunu ve tüm dünyayla birlikte ülkemizde de 2 yildir süren bir küresel salgin yükü, saglik hizmetlerinin yayginligi ve sürdürülebilirligi konusunda son derece dinamik olmamizi gerektirmektedir” seklinde konustu.
“TÜRKIYE YAPTIGI SAGLIK HARCAMASINA GÖRE SAGLIK HIZMETLERINDEN EN ÜST SEVIYEDE MEMNUNIYET ELDE EDEN ÜLKE OLMA ÖZELLIGINI KORUMAKTADIR”
Türkiye’deki ekonomik gelismeye paralel olarak her geçen gün sagliga daha fazla kaynak ayrildigina dikkat çeken Bakan Koca, sunlari kaydetti:
“Birçok ülkeyle kiyasladigimizda saglik için ayirabildigimiz kaynaklarin oldukça sinirli oldugunu biliyoruz. Ülkemizin 2019 yilindaki toplam cari saglik harcamalarinin gayri safi yurtiçi hasila içindeki orani yüzde 4,3 tür. Kaynagimiz kisitli olmasina ragmen en kapsamli saglik hizmeti sunan ülke konumundayiz. Pandemi döneminde bu husus herkes tarafindan müsahede edildi. Amacimiz sürdürülebilir bir saglik sistemini kalici kilmaktir. Tüm dünyada oldugu gibi vatandaslarimizin sagliklarini korumak ve iyilestirmek için harcanan kaynagin yildan yila artis göstermesi bir zorunluluktur. Kisi basi toplam kamu saglik harcamamiz yillar içinde artmaya devam etmektedir. Buna ragmen OECD ortalamasinin oldukça altindayiz. Daha iyi bir saglik hizmeti için sagliga ayrilan kaynaklari önceliklendirmemiz gerektigi ortadadir. OECD saglik verileri ve Avrupa Komisyonu raporlarinda Türkiye yaptigi saglik harcamasina göre saglik hizmetlerinden en üst seviyede memnuniyet elde eden ülke olma özelligini korumaktadir. Küresel salgina ragmen bu durumun degismedigi kanisindayiz.”
2002 yilindan bu yana temel saglik göstergelerinde önemli ilerlemeler kaydedildiginin altini çizen Bakan Koca, “Saglik sisteminin gelismisligini gösteren en temel göstergelerden biri bilindigi gibi anne ölüm oranidir. Gebelerimizin yakin takibi, özellikle riskli gebeliklerin yönetimi ve dogumlarin saglik kuruluslarinda yapilmasi ile annelerimizin ölüm oranini yüz binde 64’ten yüz binde 13,1’e indirdik. Birlesmis Milletlerin yayinladigi rapora göre son 18 yilda dünya siralamasinda 5 yas alti ölümleri en hizli düsüren ülkelerden biriyiz. Halk sagligini tehdit eden tüm unsurlar ile mücadele etmek ve halkin yasam kalitesini yükseltecek önlemleri almak için elimizden gelenden fazlasini yaptigimiz ortadadir. 2022 yili merkezi yönetim bütçesinde koruyucu saglik hizmetlerine ayirdigimiz kaynagi önceki yila göre yüzde 103 oraninda artirarak 38 milyar 729 milyon liraya çikardik. Artik anne adaylarimizin yüzde 98’i hastanelerimizde dogum yapiyor. Dogum yapilan hastanelerin tamami bebek dostu hastanedir” diye konustu.
“SMA TARAMALARINI EVLILIK ÖNCESI VE YENI DOGAN OLMAK ÜZERE HAZIRLIKLARIMIZI TAMAMLADIK, TARAMALAR YIL BITMEDEN BASLIYOR”
Bölgesel pilot çalisma olarak baslatilan konjenital adrenal hiperplazi taramasini önümüzdeki yildan itibaren yurt sathinda gerçeklestireceklerini vurgulayan Bakan Koca, sunlari söyledi:
“Baska yeni hastaliklari da tarama paneline eklemek için çalismalarimizi sürdürüyoruz. SMA taramalarini evlilik öncesi ve yeni dogan olmak üzere hazirliklarimizi tamamladik. Ülke sathinda taramalarimiz yil bitmeden basliyor. Bagisiklama çalismalarinda ülke olarak basarimizi kesintisiz sürdürme kararliligindayiz. Bagisiklama Bilim Kurulumuzun önerileri dogrultusunda okul asilarimizin takvimini güncelledik ve siniflarda toplu asilamalar yerine her bir çocugumuzun bagli bulundugu aile hekimi tarafindan asi uygulanmasina geçtik. Genisletilmis bagisiklama programi çerçevesinde 13 antijen ile en genis asilama programi uygulayan ülkeler arasindayiz. Nüfus büyüklügüne oranla asilama basarisinda dünyadaki liderligimizi korumaktayiz. Son 10 yillik süreçte asi oranlarimiz tüm dünyanin hedef olarak belirledigi oran olan yüzde 95 ve üzerinde seyretmektedir. Asi kapsayiciligimizin yüksek olmasi sayesinde asi ile önlenebilir hastaliklarin çogunlugu kontrol altina alinmis, çiçek ve çocuk felci gibi hastaliklarin da ülkemizde kökü kazinmistir.”
“DSÖ TARAFINDAN BELIRLENEN KRONIK HASTALIK YÖNETIMI POLITIKALARININ HAYATA GEÇIRILMESINDE NORVEÇ’LE BIRLIKTE DÜNYA LIDERI OLARAK LITERATÜRE GEÇTIK”
Aile hekimlerinin Hastalik Yönetim Platformu ile kronik hasta takibine basladigini animsatan Bakan Koca, “DSÖ tarafindan belirlenen kronik hastalik yönetimi politikalarinin hayata geçirilmesinde Norveç’le birlikte dünya lideri olarak literatüre geçtik. Birinci basamak hizmetlerimizin daha kapsamli ve daha yaygin bir sekilde verilebilmesine imkan taniyan Saglikli Hayat Merkezlerini yayginlastirmaya devam ediyoruz. Saglikli hayat merkezi sayimizi 2021 Ekim ayi itibariyla 212’ye çikardik. Vatandaslarimizin içme ve kullanma sularina güvenli bir sekilde ulasmalarini sagliyoruz. Halk Sagligi Laboratuvarlarimiz ülkemiz genelinde 65 bini askin noktada sürekli olarak gelen numuneleri test etmek suretiyle vatandaslarimizin kullandigi sulari kontrol etmektedir” açiklamasinda bulundu.
“TÜM ÇABALARIMIZA RAGMEN TÜTÜN KULLANIMINI AZALTMADA ARZU ETTIGIMIZ SEVIYEYI YAKALADIGIMIZI SÖYLEYEMEYIZ”
Sigara birakma polikliniklerinin ülke genelinde yayginlastirildigina dikkat çeken Bakan Koca, “Bu merkezlerde sigara birakma tedavisinde kullanilan ilaçlari ilgililere ücretsiz olarak ulastiriyoruz. Ancak tüm çabalarimiza ragmen tütün kullanimini azaltmada arzu ettigimiz seviyeyi yakaladigimizi söyleyemeyiz. ALO 171 Sigara Birakma Danisma Hatti araciligiyla tütün ürünü birakmak isteyen vatandaslarimiza destek olmaya devam ediyoruz. Toplumun ruh sagliginin korunmasi ve gelistirilmesine yönelik olarak çok sayida programla hizmetlerimize devam ediyoruz. Ruh Sagligi Eylem Planimizi revize ettik. Çok önem verdigimiz Davranissal Bagimlilikla Mücadele Eylem Plani’ni da uygulamaya basladik” dedi.
“EV EV TARAMA YAPARAK YÜZDE 99’UN ÜZERINDE FILYASYON VE TEMASLI TAKIBI SAGLADIK”
Covid-19 ile mücadele kapsaminda kapi kapi filyasyon ekibi tarafindan takip yapildigini belirten Bakan Koca, “Covid-19 salgininin bilimsel verilerin isiginda, Bilim Kurulunun rehberliginde yönetimini saglarken salginin sosyolojik, psikolojik, iletisim gibi sosyal bilimler alanindaki etkilerini incelemek ve bu yönde tedbirler almak amaciyla Toplum Bilimleri Kurulunu hayata geçirdik. Köy köy, mahalle mahalle, ev ev tarama yaparak yüzde 99’un üzerinde filyasyon ve temasli takibi sagladik. Sahada görev yapan ekiplerimizle asilarimizi ülkenin en ücra köselerine ulastirdik” ifadelerini kullandi.
“Mart 2020’den bu yana yeni binalar ve kapasite artirimiyla kamu hastanelerinde toplam 13 bin 271 yatak artisi gerçeklestirdik”
Covid-19’un en yogun dönemde bile sistemin zaafa ugramasina firsat vermediklerini vurgulayan Bakan Koca, “Mart 2020’den bu yana yeni binalar ve kapasite artirimiyla kamu hastanelerinde toplam 13 bin 271 yatak artisi gerçeklestirdik. Istanbul Atatürk Havalimani içinde yer alan Prof. Dr. Murat Dilmener Acil Durum Hastanesi ile Sancaktepe’de bulunan Prof. Dr. Feriha Öz Acil Durum Hastanesi’ni kisa sürede tamamlayip hizmete açtik. Covid-19 asisina erken ulasan ülkelerden biri olduk. TITCK ile kendi güvenlilik çalismalarimizi yaptik. Asi gruplarinin önceliklendirilmesinde bilimsel ve etik ilkeleri gözettik ve DSÖ rehberiyle uyumlu bir programlama yaptik. Vatandaslarimizin istedikleri asiyi tercih ederek ücretsiz bir sekilde Covid-19 asisi olmalarini sagladik” diye konustu.
“(TURKOVAC) BUGÜN ITIBARIYLA ACIL KULLANIM ONAYI BASVURUSUNUN YAPILDIGINI BELIRTMEK ISTERIM”
Covid-19 ile mücadele kapsaminda TÜSEB tarafindan toplam 7 adet asi AR-GE projesine destek verildigini vurgulayan Bakan Koca, “Ülkemizdeki ilk yerli inaktif Covid-19 asi adayi olan Turkovac’in klinik çalismalari TÜSEB destegi ile yürütülmektedir. Tamamlanma asamasina gelinmistir. Bu çalisma Türkiye’nin en genis kapsamli, tamamen yerli imkanlarla yürütülen ilk Faz 3 klinik arastirma olma özelligini tasimaktadir. Bugün itibariyla acil kullanim onayi basvurusunun yapildigini belirtmek isterim. Covid-19 asilarinin alimi için 17 milyar, koruyucu malzeme, ilaç ve tibbi sarf malzeme vb. alimlari için 2 milyar lira, Covid-19 personel ek ödemeleri için ise 1,7 milyar lira olmak üzere toplamda 20,7 milyar lira cari harcama yapilmistir” seklinde konustu.
“2021 YILI IÇERISINDE 5,5 MILYONA YAKIN VATANDASIMIZA AMBULANSLARIMIZLA MÜDAHALE EDEREK SAGLIK TESISLERIMIZE NAKLINI GERÇEKLESTIRDIK”
Acil saglik hizmetleri konusunda da yatirimlarin istikrarli bir sekilde devam ettirildigini vurgulayan Bakan Koca sunlari kaydetti:
“2021 yili içerisinde 5,5 milyona yakin vatandasimiza ambulanslarimizla müdahale ederek saglik tesislerimize naklini gerçeklestirdik. 5 bin 946 olan ambulans sayisini 2022 yilinda 6 bin 340’a çikarmayi hedefliyoruz. Standart ambulanslarimizin yaninda vakalara motosikletli ekipler ve özel donanimli ambulanslarimizla da müdahale ediyoruz. 2002 yilindan bu zamana kadar ambulans basina düsen nüfusu 107 binden 14 bine indirerek vatandasimiza daha etkili acil saglik hizmeti vermeyi basardik. Önümüzdeki yil yeni açacagimiz istasyonlarla 112 istasyon sayisini 3 bin 141’den 3 bin 230’a çikaracagiz. 2008’den beri bugüne kadar hava ambulanslari ile 53 bin, deniz bot ambulansimizla 27 bin vakanin naklini gerçeklestirdik. Marmara depremi sonrasinda uygun donatilmis, egitimli saglik gönüllülerinden olusan Ulusal Medikal Kurtarma Ekiplerimiz (UMKE) her ihtiyaç aninda harekete geçmektedir. 244 araçla 11 bin 555 personelimiz her an hazir beklemektedir.”
“2015 YILINDAN BU YANA 777 BIN 570 GÖNÜLLÜ BAGISÇI ADAYI KAYDETTIK”
Organ bagisi ve nakli konusundaki farkindalik çalismalarinin devam ettigini de hatirlatan Bakan Koca, “Bildiginiz gibi ilik naklinde yabanci ülkelere bagimliliktan kurtulmak için TÜRKÖK adiyla Ulusal Kemik Iligi Bankamizi kurduk. 2015 yilindan bu yana 777 bin 570 gönüllü bagisçi adayi kaydettik. Bugüne kadar 3 bin 369 hastamiza TÜRKÖK kaynakli nakil gerçeklestirildi.
Böylece ülkemizde nakil olan hastalarin kök hücrelerini kendi imkanlarimizla karsilama oranimiz yüzde 90’a ulasmistir” dedi.
“BU YILIN ILK 10 AYLIK DÖNEMINDE 290 MILYONU ASKIN RANDEVU VERILMIS DURUMDADIR”
Saglik sistemindeki dijital dönüsüm kapsaminda birçok yatirimin yapildigini ve uygulamanin hayata geçirildigini vurgulayan Koca, “Normal muayene disinda asi randevularini da MHRS üzerinden yönettik. Bu yilin ilk 10 aylik döneminde 290 milyonu askin randevu verilmis durumdadir. Halihazirda 55 milyon vatandasimiz kisisel saglik kaydi olan e-Nabiz kullanicisidir ve kendi saglik kayitlarina ulasabilmektedir. Isitme engelli vatandaslarimizin saglik hizmetlerine erisimini kolaylastirmak ve saglik hizmeti sunumu sirasinda yasadiklari iletisim sorununu ortadan kaldirmak üzere Engelsiz Saglik Iletisim Merkezi’ni (ESIM) hizmete sunduk. Artik saglik kuruluslarinca verilen tüm raporlar elektronik ortamda e-imzali olarak verilmekte ve e-Devlet Kapisi üzerinden erisilebilmektedir” ifadelerini kullandi.
Bakan Koca ayrica, “Güvenli veri akisinda ve hasta güvenliginde en güçlü aracimiz dijitallesmedir. Bu amaçla hastanelerimizde dijitallesme seviyesini arttirma yönünde yogun çalismalar yaptik. Dijitallesme konusunda HIMSS kriterlerine göre seviye 6 hastane sayimiz 66’ya, en üst seviye olan seviye 7 hastane sayimiz ise 5’e ulasmistir. ABD’den sonra dünyada en fazla dijital hastaneye sahip ülke olduk” dedi.
“ÖNÜMÜZDEKI YIL 55’I HASTANE OLMAK ÜZERE 206 SAGLIK TESISINI TAMAMLAYARAK, 14 BIN 938 NITELIKLI YATAK KAPASITESINI DAHA ÜLKEMIZE KAZANDIRMAYI HEDEFLIYORUZ”
Son 19 yilda 3 bin 823 saglik tesisini tamamladiklarini belirten Koca, “Önümüzdeki yil 55’i hastane olmak üzere 206 saglik tesisini tamamlayarak, 14 bin 938 nitelikli yatak kapasitesini daha ülkemize kazandirmayi hedefliyoruz. 2020 yilinda Kibris Türk Cumhuriyeti’nde açilisini yaptigimiz 100 yatakli Acil Durum Hastanesi’nin yani sira 2021 yilinda Arnavutluk’un Fier sehrinde 150 yatakli Acil Durum Hastanesi’nin de yapimi tamamlanarak hizmete açilmistir. Ayrica Kibris Türk Cumhuriyeti’nde 500 yatakli Lefkose Hastanesi’nin proje çalismalari tamamlanmis olup, ihale asamasina geçilmistir. Halen insaat, ihale, proje asamasinda olan 932 birinci basamak ile 335 hastane ve ADSM binasini 2023’e kadar tamamlamayi planliyoruz” açiklamasinda bulundu.
Akilci ilaç kullanimi konusunda son yillarda yürütülen etkili saha çalismalari ile bin kisi basina düsen günlük antibiyotik tüketiminin 42 birimden 24 birime düstügünün altini çizen Koca, sunlari söyledi:
“2019 yilinda tüketilen her 100 kutu ilacin 88’i ülkemizde üretilmistir. 2020 ve 21 yillarindaki duraklamanin salgin nedeniyle farkli olarak degerlendirilmesi gerektigini düsünüyorum. Katma degeri daha yüksek ürünleri yerel üreterek deger bazinda daha yüksek rakamlara ulasmak zorundayiz. Ilaç Takip Sistemi, dünyaya örnek olan önemli dijital projelerimizdendir. Ülkemizde ilaçlarin tedarik sorunu önlemek için etkin sekilde kullanilan bu proje, ilaç politikalarina yön veren önemli bir araçtir. Ayni sekilde tibbi cihaz ve sarflari da Ürün Takip Sistemi üzerinden yönetiyoruz. 2020 yilinda tibbi cihaz ithalatimiz yaklasik 2,5 milyar dolardir. Ihracatimiz ise 1,2 milyar dolarin üzerine çikmistir. Ithalatin ihracati karsilama orani son 5 yilda yüzde 30’dan fazla artis göstermis ve 2020 itibariyla yüzde 50’ye ulasmistir.”
“2022 BÜTÇE TEKLIFI 116 MILYAR 37 MILYON LIRA”
Saglik Bakanligi merkez ve tasra teskilatinin yani sira, bagli ve ilgili kuruluslarinin 2020 yili kesin hesabi ve 2022 yili bütçesi hakkinda bilgiler de veren Bakan Koca, sunlari kaydetti:
“2020 yili kesin hesabi Saglik Bakanligi 65 milyar 196 milyon TL, Türkiye Hudut Sahiller Saglik Genel Müdürlügü 331 milyon TL, Türkiye Ilaç ve Tibbi Cihaz Kurumu 166 milyon TL, Türkiye Saglik Enstitüleri Baskanligi ise 99 milyon TL olarak gerçeklestirilmistir. Bakanligimiz 2020 yili kesin hesabi personel giderleri 33 milyar 430 milyon TL, mal ve hizmet alim giderleri 20 milyar 13 milyon TL, cari transferler 502 milyon TL, yatirim harcamalari ise 11 milyar 250 milyon TL’dir. Sayistay Baskanligi tarafindan gerçeklestirilen denetimler sonucunda tespit edilen bulgular dikkate alinarak, hatali ve eksik oldugu belirtilen uygulamalarimizi düzeltmek için gerekli islemleri yapmaya devam ediyoruz. 2022 yili Merkezi Yönetim Bütçesi’nden Bakanligimiz için 116 milyar 37 milyon TL, Türkiye Hudut ve Sahiller Saglik Genel Müdürlügüne 191 milyon TL, Türkiye Ilaç ve Tibbi Cihaz Kurumuna 237 milyon TL, Türkiye Saglik Enstitüleri Baskanligina ise 218 milyon TL bütçe planlanmistir.”
(Utku Simsek - Ibrahim Berat Yilmaz /IHA)