Yunanistan bu borcu geri ödeyebilir mi?

Uzun tartışmalar sonucunda AB ve IMF, Yunanistan’a 110 milyar avro tutarında üç yıl süreli bir programla destek vermeye karar verdiler. Anlaşmaya göre bu tutarın 80 milyar avroluk bölümünü AB ülkeleri iki taraflı borç biçiminde, 30 milyar avroluk bölümünü ise IMF üç yıllık bir stand by düzenlemesi çerçevesinde verecek. AB’nin vereceği 80 milyar avroluk borcun ülkelere dağılımı şöyle: Almanya 22.3 milyar, Fransa 16.8 milyar, İtalya 14.7 milyar, İspanya 9.8 milyar, Hollanda 4.7 milyar, diğerleri (Belçika, Avusturya, Portekiz, Finlandiya, İrlanda, Slovakya, Slovenya, Kıbrıs Rum Kesimi, Lüksemburg ve Malta) 11.8 milyar avro. Üç yıl içinde verilecek bu desteğin ilk parçası olarak Yunanistan’ın 19 Mayıs tarihinde yapması gereken borç geri ödemesini karşılamak üzere 8.5 milyar avroluk bölümü o tarihten önce verilmiş olacak. IMF’nin Yunanistan’a yönelik 30 milyar avroluk (yaklaşık 45 milyar dolar ediyor) desteği Yunanistan’ın IMF’deki kotasının yüzde 3200’üne eşit bulunuyor. Kota ile karşılaştırıldığında bu miktar şimdiye kadar IMF’nin bir ülkeye verdiği en büyük destek olarak karşımıza çıkıyor. (IMF’nin 2000 sonrasında Türkiye’ye verdiği destek kotasının yüzde 1600’ünü biraz geçiyordu.) Bu destek karşılığında ekonomisini toparlama sözü veren Yunanistan 2009’da yüzde 13.6’ya yükselmiş olan bütçe açığını 2014’de yüzde 3’ün altına indirecek.
Bu düşüşü başarabilmesi için Yunanistan’ın 2013 yılı sonuna kadar kamu harcamalarında GSYH’sının yüzde 5.2’si oranında (yani 17.2 milyar dolar tutarında) tasarrufa gitmesi ve kamu gelirlerinde GSYH’sının yüzde 4’ü oranında (yani 13.2 milyar dolar utarında) artış sağlaması gerekiyor. Yunanistan’ın kamu harcamalarında öngörülen tasarrufu ve gelirlerde hedeflenen artışı sağlayabilmesi için kamu kesiminde çalışanların ücretlerini dondurmak, başta KDV olmak üzere vergi oranlarını yükseltmek, işletmelere yeni vergi yükleri getirmek, emekli maaşlarını düşürmek gibi ağır bir programı uygulaması zorunlu bulunuyor. Bu programlara ek olarak Yunanistan vergi tahsilatı sistemini güçlendirmeyi, bütçe denetimini disiplin altına almayı taahhüt ediyor. Bu yapısal reformların getirisinin üç yıllık program uygulaması süresince GSYH’nın yüzde 1.8’ine ulaşması (yaklaşık olarak 6 milyar dolar) hedefleniyor. Program süresince Yunanistan emeklilik yaşının yükseltilmesi, askeri harcamaların kısıtlanması, işgücü piyasasının geliştirilmesi ve kamu yönetiminin modernize edilmesi gibi yapısal reformları da yürürlüğe koyacak. Yunanistan’ın GSYH’sı 2009 yılı itibarıyla 330 milyar dolar. Bugünkü kurlarla kabaca 250 milyar avro ediyor. Borç yükü GSYH’sının yüzde 120’si yani borç stoku 300 milyar avro. Yunanistan’a verilen destek 110 milyar avro. Yani GSYH’sının yüzde 44’ü, borç stokunun ise yüzde 37’si. Bunlar son derecede ciddi oranlar. Yunanistan’ın bu borçları geri ödeyebilmesi için çok ciddi bir toparlanma içine girmesi gerekiyor. Hatta Yunanistan’ın tek başına toparlanması yeterli değil, küresel sistemin de toparlanması gerekiyor. Çünkü sonuçta adı sanayileşmiş ülkeler arasında anılsa da Yunanistan bir sanayi ülkesi değil. Asıl gelirini hizmetler sektöründen (turizm, deniz taşımacılığı, mali sektör gibi) elde ediyor. Bu tür hizmet gelirleri de büyük ölçüde öteki ülkelerin talebine bağlı bulunuyor. Yani dünyada ticaret belirli bir gelişme gösteremiyorsa deniz taşımacılığından para kazanmak, ya da insanlar tatillerini ertelemeye başlamışsa turizmden gelir elde etmek kolay değil.
Tutuklanan kişinin kefaletle çıkarılması ya da batma aşamasına gelmiş şirketlerin parasal destek verilerek kurtarılması anlamında İngilizcedeki bail out deyimi ilk kez bir ülke için kullanılıyor. Yunanistan’a verilen destek avroya şimdilik nefes aldırdı ama Yunanistan’ın bu borcu geri ödeyip ödeyemeyeceği denklemin bilinmeyen değişkeni olarak ortada duruyor.

Radikal