Osmancık'ta asırlık gelenekler devam ettiriliyor

Osmancık ilçesine bağlı Yukarı Zeytin köyünde düğün yemekleri Anadolu'nun kültür mirası keşkek, düğün eğlenceleri de asırlık köy seyirlik oyunları ile süsleniyor. Gelenek ve göreneklerin birçoğunun yok olmaya yüz tuttuğu günümüzde asırlık düğün gelenekleri Yukarı Zeytin köyünde yaşatılmaya çalışılıyor. Geleneklere uygun yapılan düğün merasimleri genellikle 3 gün sürüyor. Düğün eğlencesine yağlı güreşler, asırlık köy seyirlik oyunları ve kültürel düğün yemekleri renk katıyor.

Birçok geleneğin yaşatıldığı köyde, en renkli eğlence kültürü düğünlerde yansıtılıyor. Cuma veya Cumartesi akşamları başlayan düğün merasiminin gece eğlencesinde köyün yüz yıllardır devam eden eğlence kültürü sim-sim oynanıyor ve arkasından 'Kelle Güreşi' adı verilen gece güreşleri yapılıyor.

Renkli düğün gecesinin en vazgeçilmez eğlencesi ise 'Elekço' adı verilen köy seyirlik oyunu. Köy gençlerinin hazırladığı seyirlik oyununda köyün gündeminde olan bir sorunun çözüm yolu oyunlaştırılarak anlatılmaya çalışılıyor. Köyde yaşayan erkeklerin bir kısmının bayan kılığında rol aldığı oyunun kadrosu elleri meşaleli korumalar ve köye misafir gelmiş yöresel kıyafetli kabilelerden oluşuyor. Genellikle köylerdeki anlaşmazlıkları konu alan oyunun senaryosu kız isteme, düğün, cenaze töreni, yağmur duası gibi toplumsal etkinliklerle zenginleştiriliyor. Köyün davul zurna ekibi de oyunda müzik görevini üstleniyor.

Oyunun, Yukarı Zeytin köyünde kaç yıldır oynandığı bilinmemekle birlikte köyün büyükleri "dedelerimizden kalma" diyerek oyunun asırlardır oynandığına dikkat çekiyorlar. Oyunun isminin nerden geldiği yönünde ise iki farklı görüş bulunuyor. Köyün konuşma ağzında 'ağa' unvanı ismin sonuna '-o' eki getirilerek kısaltılıyor.

"Elekço" ismi bu kurala göre Elekçi Ağa'dan geliyor. Köylüler bu oyuna ismini veren Elekçi Ağa'yı, "Bizim 'elekçi' adı ile bahsettiğimiz Çingene kabileleri eskiden köy köy dolaşır ticaret yaparlarmış. Geldiklerinde uzun süre kalırlar arada sırada eğlence yaparlarmış. Elekçi kabilesi bir köyde uzun süre kalacağı için kabilenin 'Elekçi Ağası' yani Elekço, muhtarla pazarlık eder hem kalacakları yeri hem de eğlence alanlarını kiralarmış. Yer karşılığında muhtara çeşitli hediyeler verirmiş. İşte bu gün oynanan 'Elekço Oyunu' onların yaptığı eğlencelerin devamıdır. Bu yüzden günümüzde oynanan oyunlar da Elekçi Ağa'nın muhtarla yer pazarlığı ile başlar. Oyunun isminin Çingene kabilesinin reisi Elekçi Ağa'dan geldiğini düşünüyoruz. Fakat oyunun içinde rolü geçen bir de elekçi ustası vardır. Elek dokuyarak köylünün elek ihtiyacını karşılayan ve köylü tarafından hürmet gösterilen bu elekçi ustasının da oyuna ismini vermiş olabileceği yönünde görüşler mevcut" sözleriyle anlatıyorlar.

Yukarı Zeytin köyü düğünlerindeki bu tarihi kültür günümüzde her düğünde ve özel eğlence merasimlerinde görülüyor. Düğünlerde genellikle Cumartesi gecesi Elekço'ya ayrılıyor. Oyunun içinde kullanılan eşekler, el arabaları, kilim, merdiven ve kıyafetler gibi dekorları oyundan sonra geri teslim edilmek üzere gençler tarafından evlerden çalınıyor. Bu çalma adeti ise köylülere göre oyunun kaynağı olan elekçilerin eğlence malzemelerini köylülerden çalmasından geliyor.

Köyün düğün geleneklerinde köye özgü olarak Elekço'dan başka sim-sim ve kelle gibi oyunlar da bulunuyor. Ayrıca karakucak güreşlerinin şampiyona havasında geçtiği düğünlerde Pazar günü büyük güreşlere ve düğün yemeklerine ayrılıyor. Pazar günü yenen düğün yemeği kültürünün vazgeçilmez tadı ise Anadolu'nun kültür mirası Keşkek. Düğün yemeği kültürünün bir farklı özelliği de cami bahçesinde bütün köy halkının katılımı ile yeniyor olması.