El Dokuma Halilar Makinelesmeye Direniyor
Manisa’nin Demirci ilçesinde 200 yillik hali dokuma gelenegi fabrikalarin da açilmasiyla birlikte adeta zamana direniyor. El dokuma haliciligi ile fabrikalarda dokunan halilarin bir arada ticaretinin yapildigi ilçede, 6 milyon dolarlik ihracat geliri saglaniyor. Ayasofya Camii’nin halilarinin da Demirci’de dokunmasi ilçeye olan ilgiyi arttirirken, ilçeden 30 ülkeye hali ihracati yapiliyor.
El dokumaciligi makinelesmeye direniyor
Anneden kizlarina aktarilan hali dokumaciligi gençlerin farkli mesleklere yönelmesi nedeniyle adeta zamana direniyor. Ilçenin gençleri gerek okumak için gerekse de is hayati nedeniyle fakli yerlere göç etmesi sebebiyle artik neredeyse gelecek nesillere aktarilamiyor.
Ilkokul çaglarindan beri hali dokudugunu söyleyen Nihal Yakar, "Ilkokuldan çiktigimdan beri hali dokuyorum. Çocuklugumda ögrendigim için bana göre kolay ve severek dokuyorum. Demirci’de pek is sahasi olmadigi için kazancindan memnunum. Ben hali dokumayi annemden ögrendim. Evlerimizde anne kiz olarak hali dokurduk. Yaklasik 10 senedir toplu atölyelerde hali dokuyoruz. Böyle daha iyi oldu. Demirci halilarimiz bize göre çok degerli. Ellerimiz nasir oluyor. Ellerimiz acimasin diye eldiven takiyoruz" dedi.
Hem ailelerine geçim sagladiklarini hem de mesleklerini icra ettiklerini söyleyen Cavidan Korkmaz ise, "Ilkokuldan çiktiktan sonra hali dokumayi ögrendik. 10 yildir da atölyelerde hali dokuyoruz. Bereket versin hem para kazaniyoruz hem de ailemize geçim sagliyoruz. Günde 6 bin dügüm atiyoruz. Ellerimiz zamanla nasirlaniyor. Hali dokumak muhakkak ki sabir isi” diye konustu.
Ömrünün hali dokumakla geçtigini söyleyen Zeynep Demir ise, “Demirci’nin meslegi hali dokumaciligi. Okulumuzu bitirdikten sonra ömrümüz hali dokumakla geçti. Her isin bir zorlugu oldugu gibi bu isin de zorlugu var. Ama çalismak çok güzel ve meslegimizi seviyoruz. Halilarimiz satilinca mutlu oluyoruz” ifadelerini kullandi.
“El haliciliginin ömrü 3-5 sene kaldi”
Dokuma atölyesi isletmecilerinden Bünyemin Keçeci ise ilçede el dokuma haliciliginin giderek yok olmaya basladigini söyledi.
Keçeci, “El haliciligi artik bitme durumunda. Su anda dokuyucularimizin sayisi 40’in altina düstü. Genelde hep ihtiyarlar hali dokuyor. Gençlerden hali dokumaya talep yok. Bunun sebebi de sigorta ve maaslar düsük oldugu için geçlerden talep olmuyor. El haliciliginin ömrü 3-5 sene kaldi. Su anda ufak tefek talepler oluyor. Bizim iç piyasaya arzimiz yok. Genelde ihracata yönelik çalisiyoruz. Özellikle eskitme hali görünümünde Amerika’ya gidiyor. 10-15 sene önce yilda 500 bin metrekarelik hali çikardi. Simdilerde senelik 10 bin metrekarelik hali çikiyor. Her sene daha da kayip. Su an bizim Demirci’de cami haliciligi yapiliyor. Günde 6 bin dügüme 120 TL yevmiye veriliyor. Sezon basinda da fiyatlar degisiyor. Burada yapilan halilar direkt olarak Amerika’ya gidiyor. Baska ülkelerden talep yok” diye konustu.
Hedef, ilçeye 10 milyon dolarlik gelir saglamak
Ilçede el halisi dokumaciliginin yani sira makine haliciligi da büyük bir sektör haline geldi. Demirci’de dokunan yün makine halilari basta Ayasofya Cami olmak üzere dünyanin dört bir yanindaki camileri ve otelleri süslüyor. Ayasofya Cami’nin halisinin da Demirci’de dokunmasi sektörü hareketlendirdi. Dokuma tezgahlarinda ve makinelerde dokunan halilar 30 ülkeye ihraç ediliyor ve yillik 6 milyon civarindan gelir sagliyor. Sektör temsilcileri hali ihracatinda 10 milyon dolar seviyesine çikarmayi hedefliyor.
“Halida ülkeye en büyük katma deger üreten ilçelerden bir tanesiyiz”
Hali sektöründe oldukça basarili bir ilçe olduklarini söyleyen Demirci Ticaret ve Sanayi Odasi Meclis Baskani Ibrahim Akarsu, “Demirci’de cami halisi ve duvardan duvara hali son yillarda oldukça basari bir sekilde devam etmektedir. Dünyada birçok ülkeye Demirci’nin yüzde 100 yün halilari, ya da dogal malzemeyle üretilmis halilarini dünyanin bütün camilerinde görmekteyiz. Ilçemiz bu konuda oldukça basarili. Halida ülkeye en büyük katma deger üreten ilçelerden bir tanesiyiz. Kendi yünümüzü isleyip hali haline getirdikten sonra bütün dünyaya satiyoruz. Bence ilçemizin en büyük basarisi yüzde 100 katma degerle bir üretim yapmasidir” dedi.
Cumhurbaskani Recep Tayyip Erdogan’in Ayasofya Camii için seçtigi rengin sektöre yenilik getirdigini söyleyen Akarsu, “Cami halisinda özellikle Avrupa ve Amerika, son zamanlarda Uzak Dogu’ya da ihracat yapan arkadaslarimiz var. Pazar kovaladikça arkadaslarimiz yeni pazarlar buluyorlar. Ilçemizden agirlikli olarak Almanya, Fransa ve Ingiltere’ye duvardan duvara ve cami halisi ihracati yapilmaktadir. Cumhurbaskanimizin seçmis oldugu renkle birlikte cami sektörüne yeni bir renk girmis oldu. Üretilen, kullanilan malzemenin niteligine göre 25 dolar ile 65 dolar arasinda çesitli fiyatlandirmalar yapiliyor” diye konustu.
Yaklasik 6 milyon dolarlik bir ihracat gelirlerinin bulundugunu ancak bunu 10 milyon dolarlara çikarmayi hedeflediklerini söyleyen Akarsu, “Son yillarda ilçemizde kadinlarimizin özellikle makine hali sektöründe etkin olarak çalistigini görmekteyiz. Biz de isletme olarak kadinlarimizla beraber yol almaktan çok mutluyuz. Yaklasik 25-30 ülkeye ihracat yapilmakta. Önümüzdeki yil 10 milyon dolar hedeflenmektedir. Son rakamlar ise 6 - 7 milyon dolara yaklasiyor” dedi.